Орыс сыныптарында қазақ әдебиетін оқытудың тиімді әдіс - тәсілдеріҚазіргі уақыт талабына сай өзге ұлт өкілдеріне қазақ тілі пәнімен бірге қазақ әдебиетін де оқыту үлкен жолға қойылып отыр
Қазіргі уақыт талабына сай өзге ұлт өкілдеріне қазақ тілімен бірге қазақ әдебиетін де оқыту жүйелі түрде жолға қойылып отыр. Бұл пәнді оқытудың бағдарламасы мен әдістемесі бар. Мұғалім тиімді әдіс-тәсілдерді меңгеріп, оларды жағдайға қарай түрлендіріп, оқушыларды пәнді қызығушылықпен әрі шығармашылық ізденіспен оқуға баулуы тиіс.
Оқыту мақсаты
Өзге тілді мектептерде қазақ әдебиетін оқытудың басты мақсаты — Республика халқын құрап отырған негізгі ұлт, яғни қазақ халқының әдеби мұрасының озық үлгілерімен басқа тілді оқушыны етене таныстыру.
- Қазақ әдеби мұрасы туралы негізгі ұғым қалыптастыру.
- Көркем мәтіндерді қазақша оқу арқылы ауызша және жазбаша сөйлеу тілін дамыту.
- Әдеби шығармаларды өз бетінше оқып, түсінуге мүмкіндік беретін тілдік негіз қалыптастыру.
Бағдарламалық ерекшелік
2013–2014 оқу жылына арналған әдістемелік нұсқау хатта оқу орыс тілінде жүретін мектептердегі «Қазақ әдебиеті» пәнінің білім мазмұнын іріктеудің өзіндік ерекшелігі бар екені атап көрсетілген. Мұнда көркем шығармаларды жүйелі әрі ықшамдап беру көзделеді. Әдебиеттің теориялық мәселелері, көркем шығармаларды тұтас талдау жүйесі және көркем туындының стильдік ерекшеліктері толық көлемде емес, әр тақырыптың сипатына қарай талданады.
Негізгі қағида
Мәтіндер жүйелі, бірақ ықшам беріледі.
Талдау тәсілі
Теория мен стиль мәселелері тақырып ерекшелігіне сай іріктеліп талданады.
Тиімді технологиялар: деңгейлік оқыту
Жаңа педагогикалық технологиялардың элементтерін оқушылардың мүмкіндіктеріне қарай лайықтап қолдану қажет. Осы тұрғыда деңгейлік оқыту технологиясына ерекше мән беріледі. Оқулықтарда әдетте:
- 1 Оқушылар дайындығының міндетті деңгейіне арналған сұрақтар мен тапсырмалар;
- 2 Алгоритмдік деңгейге арналған тапсырмалар мен сұрақтар;
- 3 Шығармашылық сипаттағы сұрақтар мен тапсырмалар
Оқулықтан мысалдар
- 5-сынып оқулығында «Мақал-мәтелдер» тақырыбынан кейін екі міндетті деңгей тапсырмасы ұсынылады.
- 6-сыныпта «Әл-Фараби туралы аңыз» тақырыбы бойынша үш міндетті деңгей, екі алгоритмдік деңгей және бес шығармашылық тапсырма берілген.
Күтілетін нәтиже
1) Қызығушылық
Оқушылардың пәнге деген қызығушылығы артады.
2) Түсіну
Тақырыпты толық түсінуге айқын көмектеседі.
3) Бекіту
Мәтінмен жұмыс барысында ережелерді қайта еске түсіреді.
Жалпы алғанда, орыс сыныптарындағы қазақ әдебиеті пәнінде деңгейлік жұмыстар жүйесін дұрыс ұйымдастырып орындау түпкі нәтижеге — коммуникативтік біліктілікке — жетуге мүмкіндік береді.
Модульдік оқыту: құрылымдық қолайлылық
Орыс сыныптарында қазақ әдебиетін оқытуда М. Жанпейісованың модульдік оқыту технологиясын қолдану да құрылымдық жағынан ыңғайлы. Бұл технологияда оқу модулі үш сатыдан тұрады:
Кіріспе саты
Әдеби жанр немесе жазушы туралы бастапқы түсінік беріледі.
Диалогтық саты
Оқу материалы бөліктерге бөлініп, үш деңгейде (қарапайым, орта, күрделі) ұсынылады.
Қорытынды саты
Тақырып жинақталып, нәтижені бақылау жүзеге асырылады.
Әрине, бір-екі сағаттың ішінде материалды толықтай модульдік жүйеге түсіріп оқыту жеткіліксіз болуы мүмкін. Дегенмен, оның құрылымын сабақ құрастырудың тірек үлгісі ретінде тиімді қолдануға болады: кіріспеде бағыт беру, диалогта деңгейлеп меңгерту, қорытындыда жинақтау мен бақылау.