Қазақша рефераттар

Әділ қазылар алқасы әділ бағаларымен орын алған топтарды марапаттау кезеңі

«Табиғаттың құпия сырлары»

Бұл сайыс — оқушылардың табиғат туралы білімін тереңдетіп, қоршаған ортаны зиянды заттардан қорғау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған танымдық әрі тәрбиелік шара.

Білімділік

  • Табиғаттың сан қырлы құбылыстары туралы білімді кеңейту.
  • Зиянды заттардан табиғатты қорғауға көзқарас қалыптастыру.
  • Қоршаған орта туралы ой қозғап, өмірлік ұстанымды нығайту.

Тәрбиелік

  • Табиғатты қорғауға, денсаулықты сақтауға баулу.
  • Тазалыққа, ұқыптылыққа, әдептілікке тәрбиелеу.
  • Құқықтық және адамгершілік тәрбие беру.

Дамытушылық

  • Қоршаған дүние туралы сезімдік қабылдауды дамыту.
  • Ортаны қорғау дағдыларын қалыптастыру.
  • Тіршілік иелеріне жанашырлық танытуға ынталандыру.

Қажетті құралдар

Сайысты мазмұнды әрі көрнекі өткізу үшін алдын ала төмендегі материалдар дайындалады:

  • Слайдтар, плакаттар, сөзжұмбақтар
  • Төсбелгілер, суреттер көрмесі, макеттер
  • Сынауықтар, лабораториялық құралдар
  • Сурет салу құралдары, буклеттер

Сайыс кезеңдері

Сайыс басталар алдында әділ бағалау үшін қазылар алқасы сайланады. Әр кезең белгілі бір дағдыны: білімді, тапқырлықты, шығармашылықты және тәжірибелік икемділікті тексереді.

  1. I кезең — Таныстыру

    командалық таныстырылым

    Әр топ өз атауын, ұранын және мүшелерін таныстырады.

  2. II кезең — «Білгенге маржан»

    сұрақ-жауап

    Сыныптар бойынша білім деңгейін анықтайтын сұрақтар топтамасы.

  3. III кезең — «Шебер қолдар»

    үй тапсырмасы

    Әр топ өзіне берілген тақырып бойынша шығармашылық жұмысын қорғайды.

  4. IV кезең — «Сөз ойла, тез ойла»

    ұғым құрастыру

    Берілген сөздерден биологиялық тұрғыдан бірнеше жаңа сөз ойлап табу.

  5. V кезең — «Ойлан тап»

    логика және дәлдік

    Топ басшыларына жеке тапсырма: суреттердің жалғасын дұрыс табу.

  6. VI кезең — «Биология ғажайыптары»

    тәжірибе

    Шарт бойынша тәжірибені орындау, нәтижесін талқылау және түсіндіру.

  7. VII кезең — «Өнерлі өрге жүзер»

    өнер және сахна

    Өнер көрсету арқылы табиғатқа сүйіспеншілікті жеткізу.

I кезең — Таныстыру (үлгі мәтін)

Қош келдіңіздер бүгінгі сайысқа! Мақсатымыз — сайыста бірінші орын алу.

Топ атауы

«Табиғаттың жаршысы»

Қарсыластар, қане, бізден қалыспа!

Құрамы (мысал)

  • Айдана — топ басшысы, табиғатты әрдайым ойлайды.
  • Арайлым — өнерлі, табиғатқа «арайын» шашады.
  • Ғасырбек — табиғатты аялап, бағалайды.
  • Алтынбек — табиғатты «алтын» деп қадірлейді.

Табиғатты аялайық бәріміз, оған үлес қосайық жас та, кәрі де. Табиғатқа әрқашанда қамқор болып, таңдарымыз арайлы атсын!

II кезең — «Білгенге маржан» (сұрақтар)

Әр сыныпқа арналған сұрақтар табиғаттану, география, биология және адам анатомиясы бағыттарын қамтиды.

5-сынып

  1. Топырақтану ғылымының негізін салған орыс жаратылыстанушы ғалым кім?
  2. Ішкі теңіздерге қандай теңіздер жатады?
  3. Табиғи жолмен жасалған арна арқылы ағатын су қалай аталады?
  4. Дүние жүзіндегі суы ең мол өзен қалай аталады?
  5. Жауын-шашын, жел бағыты мен жылдамдығы, температура және ауа қысымы өзгерістерінің жиынтығы қалай аталады?
  6. Дыбыстық құбылыстарға не жатады?
  7. Қалалардың үстін басып тұратын тұман қалай аталады?

6-сынып

  1. Қызыл кітаптың бірінші, екінші және үшінші басылымдары қай жылдары жарық көрді?
  2. Микроскоп неше есеге дейін үлкейтіп көрсетеді?
  3. Пиязшықтары арқылы көбейетін өсімдіктер қалай аталады?
  4. Аналықтың құрылысы қандай бөліктерден тұрады?
  5. Даражарнақты тұқымның құрылысы қандай?
  6. Бунақденелер арқылы өсімдіктер қалай тозаңданады?
  7. Жапырақтың орналасуына қарай неше түрге бөлінеді?

7-сынып

  1. «Бактерия» сөзі грек тілінен аударғанда қандай мағына береді?
  2. Қазақстандағы жануарлар туралы жазба деректер қалдырған ғалымдар кімдер?
  3. Саңырауқұлақ денесі қандай бөліктерден тұрады?
  4. Қарабидайды ең алғаш қай кезеңнен бастап өсіре бастады?
  5. Алқа тұқымдасына қандай өсімдіктер жатады?
  6. Май алу үшін өсірілетін өсімдіктерді атаңыз.
  7. Қынаның қандай емдік қасиеті бар?

8-сынып

  1. Көзге шаң-тозаң түскенде пайда болатын ауру қалай аталады?
  2. Адам бұлшық етінде түзілетін ақуыз қалай аталады?
  3. Ауыз қуысындағы үш бұлшықетті атаңыз.
  4. Адамда қандай ішкі секрециялық бездер бар?
  5. Бас қаңқасына жататын сүйектер қалай аталады?
  6. Жүрек қандай бұлшық еттен тұрады?
  7. Адам жүрегі минутына орта есеппен неше рет жиырылуы керек?

III кезең — «Шебер қолдар» (үй тапсырмасы)

Әр топ өзіне берілген тақырып бойынша шығармашылық жұмыс дайындап, қорғайды:

5-сынып

Көктем мезгілі

6-сынып

Жаз мезгілі

7-сынып

Күз мезгілі

8-сынып

Қыс мезгілі

IV кезең — «Сөз ойла, тез ойла»

Әр топқа тақырыптық сөз беріледі. Тапсырма: сол сөздің әріптерін пайдаланып, биологияға қатысты бірнеше сөз құрастыру.

Сыныптарға берілетін сөздер

  • 5-сынып: Саңырауқұлақтар
  • 6-сынып: Жорғалаушылар
  • 7-сынып: Қосжарнақтылар
  • 8-сынып: Даражарнақтылар

Мысал: «Саңырауқұлақтар»

Саңырау, ауа, құлақ, лақ, тары, ара, ақ, ұлар, құр, аң, арқар, ұл, құрт, қан.

Ескерту: құрастырылған сөздердің биологияға қатысын қысқаша түсіндіру қосымша ұпай әкелуі мүмкін.

V кезең — «Ойлан тап»

Бұл кезеңде топ басшыларына жеке тапсырма беріледі. Міндет: тапсырманы дұрыс, ұқыпты және тиянақты орындау.

  • Суреттердің жалғасын табу және логикалық түрде аяқтау.

VI кезең — «Биология ғажайыптары» (тәжірибелер)

Әр топ берілген тәжірибені нұсқаулыққа сай орындайды: нәтижесін талқылайды, қандай үдеріс жүріп жатқанын анықтап, қазылар алқасына түсіндіреді.

5-сынып: Темір ұнтағы мен бор

Темір ұнтағы мен бор ұнтағын араластырғанда, темірдің ашығырақ, бордың күңгірттеу реңкі байқалады.

Тапсырма: қоспа компоненттерін бір-бірінен ажыратудың жолдарын ұсыныңыз.

6-сынып: Сияның суда таралуы

Ішінде суы бар ыдысқа бір тамшы сия тамызып, араластырғанда, сия судың ішінде тез таралып, түсін өзгертеді.

Тапсырма: бұл құбылыстың себебін түсіндіріңіз.

6-сынып: Микроскоп және микропрепарат

Тапсырма: микроскоптың құрылысын жүйелі түрде сипаттап, микропрепарат дайындау жолдарын түсіндіріңіз.

7-сынып: Ашытқы және қант

Екі ыдысқа бірдей жылы су құйып, бірдей мөлшерде нан ашытқысын салыңыз. Біреуіне аздап қант қосыңыз, екіншісін қантсыз қалдырыңыз. Екеуінің бетін жауып, жылы жерге қойыңыз.

  • Қанты бар ыдыс көпіршіктенеді; бетін ашып, жанған шырпыны жақындатсаңыз, өшеді.
  • Қантсыз ыдыста ашу айқын жүрмейді; шырпы жақындатқанда жана береді.

Тапсырма: екі ыдыстағы өзгерістерді салыстырып, байқағаныңызды қорытындылаңыз.

8-сынып: Тамыр соғуын есептеу

Мақсат: тамыр соғуының жүрек жиырылу жиілігімен байланысын түсіну және әр түрлі жағдайдағы ерекшелігін анықтау.

Өлшеу орны

Білезік маңы (кәрі жілік тұсы)

Өлшеу уақыты

1 минут

Қорытынды

Жүктеме әсерін салыстыру

  • Отырып отырып есептеу.
  • Тұрып есептеу.
  • 20 рет отырып-тұрғаннан кейін есептеу.

Қорытынды және марапаттау

Соңғы кезең аяқталғаннан кейін сөз кезегі әділ қазылар алқасына беріледі. Қазылар әділ бағасын ұсынып, жүлделі орын алған топтарды марапаттайды.

Қош сау болыңыздар!

Табиғатты қорғау — бүгінгі міндет, ертеңгі аманат.