Шаһарлар - бізді қоршаған табиғи ортадағы адамдар қолымен жасалған күрделі жасанды орта
Қала — адам қолымен жасалған өркениет кеңістігі
Қалалар — бізді қоршаған табиғи ортаның ішінде адам қолымен жасалған күрделі жасанды әлем. Әрбір ғимараттың бойына сәулетшілер мен инженер-құрылысшылардың дарыны, еңбегі, ой-арманы тоқылады.
Шыңғыс Айтматов: «Қалалар — біздің планетамыздың әлемі; қалалар — өткеніміз де, бүгініміз де, болашағымыз да».
Қала салу мұрасы — адамзаттың көркемдік дамуының айрықша құндылығы. Оның қоғамдық-саяси және тұрмыстық өмірдегі орны баға жетпес. Сондықтан Пушкин Петербургті «Еуропаға ашылған терезе» десе, Гоголь сәулет өнерін әлемдік өшпес жылнамаға теңеген.
Дәстүрдің терең тамыры: неолиттен шығыстық ғылымға дейін
Қазақстан аумағында қалалар салудың композициялық тәсілдері неолит пен қола дәуірлерінде-ақ белгілі болған. Ежелгі грек тарихшылары Сырдария бойындағы қалалардың көптігін таңдана жазса, орыс ғалымы С. П. Толстов сырдариялық сақтардың афригидтік дәуірге дейін-ақ күмбездеп жабу тәсілін шебер игергенін ерекше атап өтеді.
Әл-Фараби
«Ғылымдар тізбегі» трактатындағы архитектуралық формаларды салудың геометриялық әдістері Таяу және Орта Шығыстағы құрылыс өнеріне негіз болды.
Әбу әл-Уафа әл-Бозжани
«Геометриялық денелерді салу жайыттары туралы» еңбегінде архитектура формаларын құрудың әдістерін жүйеледі.
Ғияс ад-Дин әл-Каши
«Арифметика кілті» трактатында архитектуралық формаларды салудағы тепе-теңдіктің практикалық жолдарын айқындады.
Астана: шығыстық даналық пен әлемдік сәулеттің синтезі
Бүгінгі Астана — шығыстық қала салу даналығын іргетас ете отырып, әлемдік архитектураның озық қырларын кіріктірген заманауи сәулет өнерінің синтездік үлгісі. Оның қайталанбас тұлғасы мен ішкі тіршілік рухы жасампаздыққа, адамзаттық асыл мұраттарға жетелейді.
Қаланың сәулеттік тіліндегі үндестіктер
Көзі қарақты жан Астананы аралай жүріп, еуразиялық дәстүрлерге сүйенген шығыстық негізді, египеттік қарапайымдылықты, гректік сұлулықты, көне александриялық және византиялық күмбездік шешімдерді, римдік аркаларды, готика мен араб өрнегінің астасқан нақыштарын байқай алады.
Осы өзіндік кескіндер Астананың ХХІ ғасыр қаласы әрі әлем қаласы ретіндегі болмысына толық сай келеді.
Еуразиялық мегаполиске бастайтын бағдар
Елорданың келешектегі кемелденуі мен әлемдік беделін арттыруға 2030 жылға дейінгі даму стратегиясындағы төрт негізгі бағыт тірек болады.
1) Тұрақты экономикалық даму
Қаланың өндірістік және іскерлік әлеуетін күшейту, өсімнің сапасын арттыру.
2) Қала жоспарлау және экологиялық тепе-теңдік
Қоршаған ортаның қолайлы аясын сақтау, инженерлік және көліктік инфрақұрылымды үйлесімді дамыту.
3) Әлеуметтік тұрмыстың тұрақты жақсаруы
Қала жұртшылығының әл-ауқатын көтеру және астаналықтардың қала тіршілігіне белсенді қатысуын күшейту.
4) Басқару жүйелерін әлемдік стандарттарға сай жетілдіру
Қала қызметтерінің тиімділігін арттыратын, ашық әрі заманауи басқару тәжірибелерін орнықтыру.
Елорда транс-еуразиялық магистральдарға жақын орналасуы арқылы көліктік тораптарға сүйеніп, барлық бағыттармен экономикалық алыс-беріс байланыстарын күшейтіп келеді. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бергі «алдымен — экономика» қағидасы астананың ел дамуындағы жетекші рөлін айқындай түсті.
Қала тіршілігі: инфрақұрылым, инвестиция, технология
Мекеннің қайырлылығы — халқының лайықты өмір сүруіне жағдай жасай алуында. Күн санап көркейіп келе жатқан Астана тұрғындары үшін инженерлік-көлік инфрақұрылымдарын, мектептерді, емханалар мен ауруханаларды, мәдени-спорттық нысандарды жүйелі түрде салып келеді.
Өсімнің нақты көрсеткіштері мен басымдықтары
- Тұрғын үй құрылысы жинақтау жүйелері арқылы бюджет қызметкерлеріне арналған пәтерлер салуды қолдайтын бағдарламалар іске асырылды.
- Негізгі капиталға инвестиция салудың жыл сайынғы өсімі 30% шамасынан асып отыр.
- Экономиканы әртараптандыру, кластерлік бастамалар, жоғары технологиялар мен ғылымдағы бәсекелік басымдықтарды күшейту бағыттары өз нәтижесін беруде.
Халықаралық әріптестік және қалалар арасындағы байланыс
Астананы отандық құрылысшылармен қатар әлемнің әр түкпіріндегі компаниялар да бірге тұрғызды. Олардың арасында көлік және инженерлік инфрақұрылымға, жобалау мен құрылысқа маманданған Түркия, Корея, Біріккен Араб Әмірліктері, Жапония, Канада мамандары бар. Еуроодақ елдерінің жүзден астам кәсіпорны елордада сауда, жобалау және құрылыс салаларында жұмыс істейді.
Франция да белсенді әріптестердің бірі. 2007 жылы француздың ВСЕОМ Gressard консорциумымен ауыл шаруашылығы өнімдерінің көтерме сауда жүйесін дамытуға байланысты жұмыс басталып, бұл жоба Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірлесе жүзеге асырыла түсті. Болашақта елордада аймақтық қуатты көтерме сауда нарығын құру жоспары да осы арнада қарастырылады.
Бауырлас қалалар және тәжірибе алмасу
Астана Орталық және Шығыс Еуропаның көптеген қалаларымен бауырлас қала дәстүріне қосылып, қалалық шаруашылықты басқару, инфрақұрылым мен экономиканы дамыту, мәдени бастамалар және бизнес байланыстар бойынша тәжірибе алмасып келеді.
Бұл қатарда Мәскеу, Будапешт, Берлин, Варшава, Вильнюс, Гданьск, Киев, Кишинев, Минск, Рига секілді тарихы терең, келбеті көркем мегаполистер бар.
Саяси ғана емес, мәдени-рухани орталық
Астана әлемдік деңгейдегі саяси шаралармен қатар мәдени-рухани бастамалардың да алдыңғы қатарынан көрінеді. Қалада Пушкин, Толстой, Достоевский тілінің қазақ мәдениеті мен рухани өміріндегі орнына арналған көптеген іс-шара өтті.
Халықаралық гуманитарлық күн тәртібі
Қыркүйек айының соңында Астанада Ресей халықтар достығы университеті ғалымдарының қатысуымен орыс тілі мен Ресей мәдениетінің күндері, ал қазан айында ХХІ ғасырдағы орыс тілі мен мәдениетінің халықаралық конгресі өткізу жоспарланғаны аталды. Бұл бастамаларға қазақстандықтардың ықылас танытуы өзара түсіністік пен мәдени диалогтың нығаюын көрсетеді.
Елорда байлығы — адам және келісім
Елорда дамуының өзегі — оның адамдары. Бүгінде Астанада 130 ұлт пен ұлыстың өкілдері тату өмір сүреді. 45 конфессия өкілдері өзара түсіністік пен сыйластықты нығайтуға үлес қосады. Қаланың өзінде Қазақстан халқы Ассамблеясының кіші құрылымына біріккен 26 ұлттық-мәдени бірлестік жұмыс істейді.
Астана экономикада да серпінді: ғылым жетістіктеріне сүйенген өнеркәсіпті дамыту, инновацияларды игеру, тамақ өнеркәсібін ілгерілету, туризмді өркендету бағыттары қатар алға жылжып келеді. Қала тұрғындарын әлемдік деңгейдегі медицина, білім, мәдени-спорттық қызметтермен қамту және азаматтардың шығармашылық әлеуетін ашу — күн тәртібіндегі маңызды міндет.
Рәмізге айналған биіктік және жасампаз рух
Елордаға әуежайдан кірген қонақтар оңтүстік-батыс бөлікте аспанмен таласқан биіктігі 24 метрлік алтын түстес «Астана жұлдызы» стелласына көз салмай өтпейді. Оның ұшар басындағы «Жел бәйшешегі» жұлдызы мен көкке атылған қанатты пырақтар жаңа ғасырдағы қуат пен мақсатты бейнелегендей әсер қалдырады.
Қорытынды ой
Бас қаланың бойындағы жасампаздық халықтық қасиеттерден және елдің тұңғыш Президентінің мемлекетшіл қайраткерлігінен қуат алады. Осы жасампаз рухтың арқасында азат аспан астында Астана атты жарық жұлдыз биікке самғап, әлем назарын өзіне тарта береді.