Үшбұрыштың бұрыштарының қосындысы

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Павлодар облысы, Павлодар қаласы №2 жалпы орта білім беру мектебінің математика пәні мұғалімі — Жүнісова Сәуле Қапанқызы.

Тақырып: Үшбұрыштың бұрыштарының қосындысы. Үшбұрыштың сыртқы бұрышы.

Білімділік

  • Үшбұрыштың сыртқы бұрышы туралы ұғым қалыптастыру.
  • Практикалық есептеу дағдыларын бекіту.

Дамытушылық

  • Ұқыпты тыңдауға және сұрақтарға нақты жауап беруге үйрету.
  • Теорияны практикамен ұштастырып, тез шешім қабылдау дағдысын дамыту.
  • Өз білімін көрсете алу қабілетін ашу.

Тәрбиелік

  • Өз бетінше есеп шығаруға дағдыландыру.
  • Ізденіске және шығармашылық еңбекке баулу.

Әдіс-тәсілдер

  1. Электронды оқулық
  2. Іздендіру тәсілі
  3. Сұрақ-жауап

Сабақтың түрі және көрнекілік

  • Біліктілік пен дағдыны игеру және қалыптастыру сабағы
  • Слайдтар, әңгімелесуші оқулық, интербелсенді тақта

Сабақтың жүргізілу барысы

I кезең: Ұйымдастыру

Сыныпты сабаққа психологиялық тұрғыда дайындау, жұмыс ырғағын қалыптастыру, оқу мақсатын нақтылау.

II кезең: Білімді жан-жақты тексеру

Оқушыдан сұрау барысында барлық оқушының ынта-ықыласын, назарын белсенді түрде сабаққа жұмылдыру және бүкіл сыныпты табысты жұмысқа бағыттау.

Қайталау сұрақтары

  1. Өткен сабақта қандай тақырыпты меңгердік?
  2. Үшбұрыштың ішкі бұрыштарының қосындысы неше градусқа тең?
  3. Доғал бұрышты үшбұрышта неше сүйір бұрыш болады? Неліктен?
  4. Тік бұрышты үшбұрышта неше сүйір бұрыш болады? Неліктен?
  5. Интербелсенді тақтадағы сызбалар бойынша ауызша есептер шығару: сызбада көрсетілген үшбұрыштардың белгісіз бұрыштарын анықтау.

Жазбаша жұмыс

Әр нұсқаға бір есептен ұсынылады. Оқушылар есептерді дәптерге шығарып, жұмыстарын тақтамен тексереді.

Есеп 1

Үшбұрыштың бұрыштары 4, 5, 9 сандарына пропорционал. Бұрыштарды табыңдар.

Берілгені

ABC үшбұрышы: ∠1 : ∠2 : ∠3 = 4 : 5 : 9

Табу керек

∠1, ∠2, ∠3

Шешуі

∠1 = 4x, ∠2 = 5x, ∠3 = 9x
4x + 5x + 9x = 180°
18x = 180° ⟹ x = 10°
∠1 = 40°, ∠2 = 50°, ∠3 = 90°

Есеп 2

ABC үшбұрышында ∠A бұрышы ∠C бұрышынан 60°-қа үлкен. Егер ∠B = 46° болса, үшбұрыштың бұрыштарын табыңдар.

Берілгені

∠B = 46°, ∠A = ∠C + 60°

Табу керек

∠A, ∠B, ∠C

Шешуі

∠C = x, ∠A = x + 60°
(x + 60°) + 46° + x = 180°
2x + 106° = 180° ⟹ 2x = 74° ⟹ x = 37°
∠C = 37°, ∠B = 46°, ∠A = 97°

III кезең: Жаңа білімді меңгерту (іздендіру тәсілі)

Бүгінгі жаңа тақырып — үшбұрыштың сыртқы бұрышы. Оқушылар тақырыпты дәптерлеріне жазып, компьютер мен интербелсенді тақта көмегімен сұрақтарға жауап беру арқылы жаңа ұғымды өздігінен меңгереді.

Бағдарлаушы сұрақтар

  1. Берілген үшбұрыштың бұрыштарын ата.
  2. Берілген үшбұрыштың бұрыштарына сыбайлас бұрыштар сал.
  3. Үшбұрыштың сыртқы бұрышы деген не?
  4. Үшбұрыштың сыртқы бұрышын қалай саламыз?
  5. Үшбұрыштың бір төбесінде қанша сыртқы бұрыш салуға болады? Олардың градустық өлшемі қандай?
  6. ABC үшбұрышында B төбесіндегі сыртқы бұрыш 125° болса, ∠ABC неге тең?
  7. Үшбұрыштың ішкі бұрышы мен сыртқы бұрышы тең бола ала ма?
  8. Егер ∠A және ∠C белгілі болса, ∠CBD (сыртқы бұрыш) неге тең?

Қорытынды тұжырым

Үшбұрыштың сыртқы бұрышы оған сыбайлас емес екі ішкі бұрыштың қосындысына тең.

Теоремадан шығатын салдар

Үшбұрыштың сыртқы бұрышы онымен сыбайлас емес кез келген ішкі бұрыштан үлкен болады.

Теореманы дәлелдеу сыныппен талданып, негізгі қадамдары тақтада көрсетіледі.

IV кезең: Түсінуді тексеру

Интербелсенді тақтадағы алдын ала дайындалған сызбалардан белгісіз бұрыштарды дәлелденген теорема бойынша анықтау.

V кезең: Бекіту

Негізгі тапсырма

Үшбұрыштың екі сыртқы бұрышы 100° және 150°-қа тең. Үшінші төбедегі сыртқы бұрышты табыңдар (жазбаша).

Қорытындылау сұрақтары

  • Сабақтан не алдық?
  • Бүгін қандай жаңа ұғымды меңгердік?
  • Негізгі теореманы өз сөзіңмен тұжырымдап бер.

VI кезең: Үй тапсырмасы

Дараланған тапсырмалар: №156 және №170 есептер, тақырып бойынша сұрақтар.

Толық нұсқасы мектеп платформасына/жүйесіне жүктеледі.