Қызығушылықты ояту

Ұстаз болу — өз уақытын аямай, өзгенің бақытын аялау. Табандылықпен еңбек етіп, әлемдік оқыту жүйесіндегі жаңа технологияларды ұтымды қолдана отырып, шәкірт жүрегіне жол табу — инемен құдық қазғандай күрделі әрі жауапты іс.

Сындарлы оқытудың басты мақсаты — оқушының пәнді терең түсіну қабілетін дамыту және алған білімін сыныптан тыс жерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана алуына жағдай жасау. Сонымен қатар, оқушылардың оқыған тақырып бойынша білімін өз деңгейінде көрсетуіне, күмәнді тұстарын ашық айтып, пікір-көзқарасын нақтылауына, жаңа ұғым-түсініктерін кеңейтуіне ықпал ету маңызды.

Мен Өрлеу біліктілікті арттыру ұлттық орталығы АҚ филиалының Маңғыстау облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институты, Деңгейлеп оқыту орталығы ұйымдастырған ІІІ (базалық) деңгейлік курстан өтіп, сертификат алған педагогтардың бірімін. Курстан кейін жаңа бағдарлама бойынша сабақ жүргізіп, мектептің оқу үдерісіне жаңалық енгізіп, өз іс-тәжірибеммен әріптестеріммен бөлісіп келемін.

Әрине, жаңа бағдарламаның қызығы мен қиындығын бірден меңгеру оңай емес. Дегенмен ХХІ ғасыр мұғаліміне қойылатын талап жоғары: мұғалім жан-жақты, ізденімпаз және кәсіби тұрғыда үнемі дамып отыруы тиіс. Төменде оқыту үдерісіне енгізіліп жатқан жаңаша тәсілдердің тиімді тұстарын жүйелеп ұсынамын.

Мұғалімнің міндеті — оқушының тақырыпты түсіну деңгейін анықтап, оның түсінігін толықтыруға немесе қажет болса қайта құруға көмектесу. Мұғалімге қойылатын талап та қазіргі заман сұранысына сай болуы керек.

Қазіргі оқыту жүйесінде 7 модульді басшылыққа ала отырып ұйымдастырылған топтық жұмыс оқушының да, мұғалімнің де ой-өрісін кеңейтеді, шығармашылық қабілетті арттырады және оқуға деген құлшынысты күшейтеді.

Жақсы ұйымдастырылған топтық жұмыс оқушылар арасында әлеуметтік өзара қарым-қатынасты қалыптастырып, тиімді коммуникация мен проблеманы шешу дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Бұл, өз кезегінде, оқушыларды өз оқуына белсенді қатысуға жетелейді.

Топтық жұмыс нәтижелі болуы үшін оқушылар алынған ақпаратты ой елегінен өткізіп, талқылап, өзгенің пікірін түсінуге немесе негізді түрде теріске шығаруға ынталандырылуы қажет.

Топтық жұмыста сақталатын негізгі ережелер

• Кезекпен сөйлеу
• Белсенді тыңдау
• Сұрақ қою және сұрақ бар-жоғын нақтылау
• Ұсыныс енгізу және өзгелердің ұсынысын сұрау
• Өз ойы мен пікірін ортаға салу
• Идеяларды ұжыммен талқылау
• Көмектесу және көмек сұрау
• Түсініктеме беру
• Топтық шешім қабылдап, ортақ келісімге келу
• Дәйекті айғақтар келтіру

1. 1-фаза

   Қызығушылықты ояту

2. 2-фаза

   Мағынаны тану (ажырату)

3. 3-фаза

   Ой толғаныс

Тәжірибеде үй тапсырмасын сұрау кезінде сұрақ қоюдың жиі қолданылатын үлгісі — «бастама – жауап – кейінгі әрекет» (БЖӘ) екені байқалады.

Оқушыны қолдау мақсатында түрткі болу, сынақтан өткізу және қайта бағыттау сияқты тәсілдерді пайдалану тиімді.

Сұрақ қою арқылы мұғалім:

• Оқушыларды тақырып бойынша сындарлы сөйлесуге ынталандырады.
• Оқушылардың шынайы қызығушылығын анықтайды.
• Білімге құштарлықты дамытады.
• Сыни тұрғыдан ойлауға ықпал етеді.
• Ойды жинақтауға көмектеседі.
• Басқа оқушылардың идеяларын құрметтеуге және бағалауға жетелейді.

«Мағынаны тану» фазасында «Оқушы нені білуі керек?» және «Оқушы нені меңгеруі керек?» деген сұрақтар айқындалып, негізгі ұғымдардың мән-мағынасы ашылуы тиіс.

Жалпы сыни тұрғыдан ойлайтын оқушылар белсенді келеді: олар сұрақ қояды, дәлелдерді талдайды, мағынаны анықтау үшін саналы түрде сипаттамалар қолданады және жаңашыл идеяларға ашық болады.

Қолдануға болатын стратегиялар

• Өзара оқыту
• Нобайлау
• Тірек сөздер
• Басқа да тиімді стратегиялар

«Ой толғаныс» фазасында әр топқа Венн диаграммасы, Блум сұрақтары, «Кім жылдам» сияқты стратегияларды, ал барлық топқа ортақ «Сіз білесіз бе?» форматындағы тест тапсырмаларын ұсынуға болады. Бұл тәсілдер жаңа тақырыпты меңгертуді, теорияны практикамен ұштастыруды, негізгі идеяны түсінуді және шығармашылық үдерісте көшбасшылықты анықтауды жеңілдетеді.