Математикалық ерекшеліктердің арқасында ол үшін пәнаралық қатынастардың жүзеге асырылуы өмірмен тәжірибенің, оқытудың байланысының қағидасы талаптарының бірі болып саналады
Математика сабағында пәнаралық байланыстарды қолдану
Математика пәнінің мұғалімі Танжанова Майгүл Қабдоллақызы математика сабағында пәнаралық байланыстарды жүйелі қолданудың маңызын атап көрсетеді. Пәнаралық байланыстар — жаратылыстану-математикалық цикл пәндерінің мазмұнында табиғаттағы нақты өзара байланыстардың реттеліп бейнеленуін қамтамасыз ететін дидактикалық шарт.
Математиканың ерекшеліктеріне байланысты пәнаралық қатынастарды жүзеге асыру — оқытуды өмірмен, тәжірибемен байланыстыру қағидасын орындаудың негізгі талаптарының бірі. Математиканы оқытудың маңызды мақсаттарының бірі — оқушыларда диалектикалық-материалистік дүниетанымды қалыптастыру. Бұл тұрғыда пәнаралық байланыс оқушыларға нақты әлем құбылыстарының өзара тәуелділігін түсінуге мүмкіндік беретін жетекші құрал қызметін атқарады.
Физика және химиямен байланыс
Оқушыларды диалектикалық-материалистік дүниетанымға тәрбиелеуде математика сабағында физика және химиямен байланысты есептерді шығару айрықша көмек береді. Мұндай есептерді іріктеу және шешу барысында оқушылардың математикалық дайындығын міндетті түрде ескеру қажет.
Пәнаралық қағидаларды жүзеге асыру қайдан басталады?
Пәнаралық қағидаларды жүзеге асыру оқу бағдарламаларынан басталады. Сондықтан алдағы уақытта теориялық тұжырымдарды іс жүзінде іске асыруға бағытталған жүйелі жұмыс қажет.
- 1 Оқу пәндерінің жаңартылған мазмұнында байланыстыра оқытуға болатын ең маңызды әрі өзекті тақырыптарды айқындау.
- 2 Пәндердің құрылымдық логикасын өзара байланыс тұрғысынан қайта қарап, қажетті түзетулер енгізу.
- 3 Курстарда өзара кіріктіріліп өтетін тақырыптарды уақыт бойынша жүйелеу.
Информатикамен байланыс
Қазіргі заманда кез келген пәнді тиімді оқытуда компьютерлік техника маңызды рөл атқарады. Сондықтан информатика курсы математика курсымен тығыз байланыста: есептеулерді автоматтандыру, модельдеу, деректермен жұмыс, алгоритмдік ойлау — барлығы математикалық ұғымдарды тереңдетеді.
Технология және сызу пәндерімен байланыс: практикалық есептер
Математиканы технология және сызу пәндерімен ұштастыру кеңістік елестетуін, өлшеу дағдысын және нақты өндірістік міндеттерді шешу қабілетін дамытады. Төмендегі есептер осы байланысты нақтылайды.
Есеп 1: Ашық қорапқа фанер мөлшері
Фанерден өлшемдері 40 см, 20 см, 15 см болатын тікбұрышты параллелепипед түріндегі ашық қорап жасау керек.
- Қорапты жасау үшін қанша фанер қажет?
- Қораптың көлемі қандай болады?
Есеп 2: Бассейнге котлован қазу
Ұзындығы 25 м, ені 6 м және тереңдігі 3 м тікбұрышты параллелепипед пішініндегі бассейн салу үшін котлован қазылды.
- Қанша текше метр жер қазып алынуы керек?
Есеп 3: Аквариумға құйылатын су мөлшері
Аквариум өлшемдері: 80 см, 45 см, 55 см. Су деңгейі аквариумнің жоғарғы шетінен 10 см төмен болуы тиіс.
- Аквариумға қанша су құю керек?
Қорытынды ой
Пәнаралық байланыстарды мақсатты түрде ұйымдастыру математика сабағын мазмұнды, қолданбалы және түсінікті етеді. Ең бастысы — пәндер арасындағы табиғи байланыстарды дәл көрсетіп, есептерді оқушылардың деңгейіне сай іріктеу және оқу бағдарламасымен жүйелі үйлестіру.