Қазақша рефераттар

Генетика ғылымының негізін қалаған ғалым

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға генетика мен селекцияның өзара байланысын көрсету арқылы этномәдени, экономикалық және экологиялық білім беріп, олардың құзыреттіліктерін дамыту.

Негізгі идея

Генетика заңдылықтары селекцияның ғылыми негізін құрайды, ал селекция генетикалық білімді практикада қолданудың тиімді жолдарын ұсынады.

Бағыттары

  • Этномәдени байланыс
  • Экономикалық тиімділік
  • Экологиялық жауапкершілік

Оқу нәтижесіне бағдар

Оқушылар теорияны түсініп қана қоймай, оны мысалдар мен тапсырмалар арқылы дәлелдеуге, талдауға және қолдануға үйренеді.

Сабақтың міндеттері

  • Генетика мен селекцияның негізгі заңдылықтарын тану.
  • Генетика мен селекцияның өзара байланысын анықтау.
  • Олардың тірі ағзаларға әсер ету жолдарын түсіндіру.
  • Генетика мен селекцияда кездесетін ауытқуларды және алдын алу жолдарын көрсету.

Күтілетін нәтиже

Оқушы меңгереді

  • Генетика мен селекцияның заңдылықтарын тани алады.
  • Екі ғылымның өзара байланысын анықтай алады.
  • Тірі ағзаларға ықпал ету тетіктерін түсіндіре алады.
  • Ауытқуларды сипаттап, алдын алу жолдарын ұсына алады.

Бағалау өлшемдері

Тану: негізгі ұғымдар мен заңдылықтарды дұрыс атау.

Талдау: генетика мен селекцияның байланысын дәлелмен көрсету.

Қолдану: тапсырма мен есептер арқылы білімді практикада пайдалану.

Негізгі бөлім

1) «Жаңбыр жауғанда» ойыны арқылы білімді жаңғырту

Сабақ басында оқушылар генетика және селекция тараулары бойынша бұрынғы білімдерін белсенді түрде еске түсіреді. Бұл кезең сұрақ-жауап арқылы негізгі ұғымдарды жүйелеуге бағытталады.

Сұрақтар

  • Генетика ғылымы нені зерттейді?
  • Тұқым қуалаушылық деген не?
  • «Генетика» терминін қай жылы және кім ұсынды?
  • Генетика ғылымының негізін қалаған ғалым кім?
  • Томас Морган кім?
  • «Селекция» сөзі қандай мағынаны білдіреді?
  • Селекция ғылымы нені зерттейді?
  • Селекцияның негізгі міндеттері қандай?
  • Селекцияның генетикалық негізін қалаған ғалым кім?
  • Генетиканың даму тарихы неше кезеңге бөлінеді?

Экранда: генетиканың даму кезеңдері

  1. I. 1900–1910 жылдар
  2. II. 1911–1953 жылдар
  3. III. 1953 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Мұғалімнің түсіндірмесі

Бұл ғылымның негізгі заңдылықтарын ашқан ғалым — Брно қаласындағы Августин шіркеуінің қызметкері, чех зерттеушісі Иоганн Грегор Мендель. Ол тұқым қуалаушылықтың заңдарын айқындап, бір белгінің тұқым қуалауы екінші белгіге тәуелсіз болатынын дәлелдеді.

Мендель тұқым қуалаушылықтың оқшау әрі бөлшектене алатын сипатын көрсетті.

Генотип — ағзаның белгілері мен қасиеттерін анықтайтын тұқым қуалайтын факторлардың (гендердің) жиынтығы екенін түсіндірді.

Оның генетикаға енгізген принципті жаңалығы — жеке белгілер мен қасиеттердің тұқым қуалау сипатын зерттеуге мүмкіндік беретін гибридологиялық әдіс.

Топтық жұмыстар

I топ: Мендель заңдарын қорғау

Оқушылар интерактивті тақтадағы электрондық оқулық материалдарына сүйене отырып Мендель заңдарын түсіндіреді. Топтан бір оқушы тақтада есеп шығарып, шешу жолын негіздейді.

Негізгі екпін: заңдылықтарды дәлелдеу және есеп арқылы қолдану.

II топ: Тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясын қорғау

Оқушылар хромосомалар зертханасындағы модельдеу арқылы Томас Морганның жеміс шыбынына (дрозофилаға) жүргізген тәжірибелерін көрсетеді. Тәжірибе нәтижелеріне сүйеніп, есептерді жазу тақтасында орындайды.

Негізгі екпін: хромосомалар арқылы тұқым қуалау түсінігін тәжірибемен байланыстыру.