Қазақша рефераттар

Оғыз қағанның үйленуі

Сабақ туралы мәлімет

Пәні: Қазақ әдебиеті (9-сынып). Сабақ түрі: ашық сабақ, аралас. Сабақ типі: білімді жетілдіру.

Тақырыбы

«Оғыз-нама» жырын талдау

Пәнаралық байланыс

Тарих, қазақ тілі

Әдіс-тәсілдер

Салыстыру, сұрақ-жауап, Венн диаграммасы, INSERT әдісі

Көрнекіліктер

Схема, карта, оқулық

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Аңыздың тарихи мазмұны мен кейіпкерлеріне тоқталып, ортақ идеясын анықтау.

Тәрбиелік

Оқушыларды адамгершілікке, әділдікке баулу; ізгі қасиеттерді бойға сіңіріп, даналықты қастерлеуге үйрету.

Дамытушылық

Әдеби-теориялық білімді кеңейту; кейіпкердің ой түйіні мен іс-әрекетін талдап, өз пікірін дәлелді айтуға дағдыландыру; ойлау, жүйелеу, салыстыру қабілеттерін жетілдіру.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу, сыныпты сабаққа жұмылдыру.
  • Оқушыларды 4 топқа бөліп, топтық жұмыс ережесін нақтылау.
  • Сабақтың ерекше форматы туралы қысқаша кіріспе, белсенді жауап беруге ынталандыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үй тапсырмасы топтар бойынша баяндалады, жауап берген оқушылар бағаланады:

1-топ

Оғыздың дүниеге келуі

2-топ

Оғыздың үйленуі

3-топ

Оғыздың жорықтары

4-топ

Оғыздың ұлдарына мұра беруі

III. Жаңа сабақ: «Оғыз-нама» дастанын тарихи тұрғыдан түсіндіру

IX ғасырдың соңы мен X ғасырдың басында Сырдарияның орта және төменгі ағысында Оғыз мемлекеті құрылды. Оның орталығы өзен бойындағы Янгикент (Жаңа Гузия) қаласы болды.

«Оғыз» атауының шығуы туралы пікірлер

  • «Уыз» сөзінен шыққан деген тұжырым.
  • Садақтың «оғынан» тараған деген пікір.
  • Тотемдік «өгіз» сөзінен пайда болған деген болжам.

Оғыздар — көне түркі тайпаларының бірі. «Оғыз-нама» — Оғыз қағанның әскери жорықтары мен ерлік істерін баяндайтын көркем жыр. Дастанның ұйғыр жазуымен хатқа түскен нұсқасы Париж қаласында сақталған.

Зерттеушілер

В. В. Радлов, Ә. Марғұлан, М. Жолдасбеков, Н. Келімбет.

«Оғыз-нама» жыры 40-тан астам хикаядан тұрады. Әрбір хикаяда Оғыз қаған туралы оқиғалар тізбегі кеңінен баяндалады. Жырда Оғыз қағанның құтты мекен еткен Сарыарқада 16 жыл тұрғаны да айтылады.

IV. Талдау жұмыстары (топтық тапсырмалар)

Оқушылар мәтінмен жұмыс істеп, әр топқа берілген тапсырманы орындайды.

1-топ: Теңеулерді табу

Көзі оның — аспандай мөлдір көк, шаштары оның — өзендей толқын, тістері оның — маржандай.

2-топ: Композициялық құрылымы

  1. 1.Оғыз қағанның тууы және балалық шағы
  2. 2.Жігіт шағы және ерлік көрсету үшін аттануы
  3. 3.Оғыз қағанның үйленуі
  4. 4.Балаларының дүниеге келуі
  5. 5.Оғыздың қаған болуы
  6. 6.Оғыз қағанның Үрім қағанмен соғысуы
  7. 7.Үрім қағанды жеңуі
  8. 8.Етілден өту амалын тапқан Орду бекке «Қыпшақ» деп ат беруі
  9. 9.Көк бөрі бастауымен Сынду, Таңғұт, Шағам жұртына аттанып, жеңіске жетуі және басқа оқиғалар

3-топ: Венн диаграммасы

Оғыз қаған бейнесін басқа батырлық эпос кейіпкерлерімен салыстырып, ортақ және дара белгілерін анықтау.

Ортақ

Ерлік, ел қорғау, көсемдік

Оғыз қаған

Жорық, бірлік идеясы, мемлекет құру

Басқа кейіпкер

Дәстүрлі эпикалық сипат, өзіне тән мұрат

4-топ: Синквейн (бес жолды өлең)

Оғыз қаған туралы 5 жолдан тұратын өлең құрастырып, негізгі ойды қысқа әрі нұсқа жеткізу.

  • 1)Тақырып (1 сөз)
  • 2)Сипаттау (2 сын есім)
  • 3)Әрекет (3 етістік)
  • 4)Сезім/ой (4 сөзден тұратын сөйлем)
  • 5)Қорытынды (1 синоним)

Дереккөз

Батыс Қазақстан облысы, Казталов ауданы, Қарасу ауылы, Қарасу орта жалпы білім беретін мектебі.

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Дүйсенғалиева Гүлмира Жұмажанқызы.