Бағанның енін және жолдың биіктігін өзгерту
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Excel кестелік процессорының негізгі түсініктері мен амалдарын меңгерту; Excel мүмкіндіктерін, жұмыс кестесінің элементтерін, жұмыс парағында орын ауыстыруды, парақтарды ауыстыруды, парақ атауын өзгертуді, баған енін және жол биіктігін баптауды үйрету.
Тәрбиелік
Оқушыларды жан-жақты болуға, өз бетімен жұмыс істеуге және ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Дамытушылық
Есте сақтау мен зейінді дамыту, пәнге қызығушылықты арттыру, ақпаратпен жүйелі жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру.
Сабақтың өту барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың дайындығын тексеру, сабақтың мақсатымен және күтілетін нәтижелерімен таныстыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Практикум жұмыстарын талқылау және өткен тақырыптар бойынша қайталау.
Қайталау сұрақтары
- Кесте дегеніміз не?
- Қандай кесте тіктөртбұрышты кесте деп аталады?
- Жол, баған, ұяшық дегеніміз не?
- Электрондық кестенің ұяшығы деп нені айтады?
- Электрондық кесте ұяшығына деректердің қандай типтерін енгізуге болады?
- Мәтіндік, сандық, күн (дата), уақыт жазбаларына мысал келтіріңдер.
- Электрондық кестедегі формула деп нені атайды?
Жаңа тақырып: Excel — негізгі түсініктер мен амалдар
Microsoft Excel мүмкіндіктері
- Кесте құру, атау беру және дискіге сақтау.
- Сақталған кестелерді ашу және түзету енгізу.
- Жол, баған және ұяшықтарды қосу немесе алып тастау.
- Ұяшық мазмұнын көшіру, жылжыту және орын ауыстыру.
- Деректерді өсуі немесе кемуі бойынша сұрыптау.
- Формулалар арқылы есептеулер жүргізу.
- Диаграммалар құру және графикалық объектілер енгізу.
- Құжатты баспаға шығару.
Excel-ді іске қосу
Пуск батырмасы арқылы Программалар (немесе қолданбалар тізімі) ішінен Microsoft Excel бағдарламасын таңдау.
Жұмыс кестесінің элементтері
Excel-де жасалған файл жұмыс кітабы (workbook) деп аталады. Ол әдетте жұмыс парақтарынан (worksheets) тұрады.
Дәстүрлі түсіндіруде бір жұмыс кітабы 1-ден 255-ке дейін парақтан тұра алады. Парақтарда жолдар мен бағандар орналасады:
- Жолдар бүтін сандармен нөмірленеді (1, 2, 3, ...).
- Бағандар латын әріптерімен белгіленеді (A, B, ..., AA, AB, ...).
- Жол мен баған қиылысында ұяшық орналасады.
Екпінді (белсенді) ұяшық — курсор тұрған ұяшық; оған мәтін мен сан енгізіледі. Ұяшық адресі баған әрпі және жол нөмірі арқылы жазылады: A1, C20.
Жұмыс парағында орын ауыстыру (навигация)
Негізгі тәсілдер
- Қажетті парақты екпінді ету үшін оның таңбасын (tab) басу.
- Жоғары/төмен және солға/оңға жылжу үшін жүгіртпені (scrollbar) пайдалану.
- Page Up / Page Down сияқты пернелермен экран бойынша жылжу.
- Нақты ұяшыққа өту үшін F5 (немесе Правка → Перейти) командасын қолдану.
Жылдам пернелер
| Перне | Әрекет |
|---|---|
| Page Down | Бір экранға төмен |
| Page Up | Бір экранға жоғары |
| Home | Ағымдағы қатардың басына |
| Ctrl + Home | A1 ұяшығына |
| Ctrl + End | Соңғы толтырылған ұяшыққа |
| Ctrl + Page Up | Келесі жұмыс парағына |
| Ctrl + Page Down | Алдыңғы жұмыс парағына |
Ескерту: Кейбір перне комбинациялары Excel нұсқасына және дерек орналасуына қарай әртүрлі нәтиже беруі мүмкін.
Парақтарды ауыстыру
Қажетті бетке ауысудың екі жолы бар:
- Терезенің төменгі бөлігіндегі парақ таңбасын шерту.
- F5 пернесін басып, Сілтеме өрісіне ұяшық координатасын енгізіп, OK батырмасын басу.
Жаңа жұмыс парағын қосу: Вставка → Лист командасын орындау.
Парақ атауын өзгерту
Әдепкі атаулар: Лист1, Лист2, т.б. Параққа мазмұнына сай атау беру ыңғайлы.
- Парақ таңбасын оң жақ батырмамен шертіңдер.
- Переименовать командасын таңдаңдар.
- Жаңа атауды енгізіп, Enter басыңдар.
Баған ені және жол биіктігі
Мәтін ұяшыққа сыймай қалса, баған енін немесе жол биіктігін өзгерту қажет.
- Тышқанмен баған шекарасын ұстап, созу арқылы өзгерту.
- Мәзір арқылы: Формат → Строка/Столбец → Высота/Ширина.
Практикалық бөлім
Жаңа сабаққа тапсырмалар
Практикум: 11.1, 11.3, 11.4 тапсырмалары.
IV. Сабақты бекіту
Тақырып бойынша негізгі ұғымдарды сұрақ-жауап арқылы нақтылау.
Бекіту сұрақтары
- Microsoft Excel бағдарламасы деректермен қандай операциялар орындауға мүмкіндік береді?
- Microsoft Excel бағдарламасын іске қосудың жолдарын атаңдар.
- Microsoft Excel терезесі қандай негізгі элементтерден тұрады?
- Электрондық кестеде неше жол және неше баған бар?
- Жұмыс парағында пернелер арқылы қалай орын ауыстырамыз?
- Кестенің жұмыс беттері бойынша қандай тәсілдермен орын ауыстыруға болады?
- Кесте бетінің таңбасының атын қалай өзгертеміз?
- Баған енін және жол биіктігін қандай жолдармен өзгертуге болады?
Үй тапсырмасы және бағалау
V. Үйге тапсырма
- Практикум: 11.2 тапсырма.
- Оқулық: 11-бөлім, 11.1-тақырып — негізгі түсініктер мен амалдар.
- Тақырыптар: Excel мүмкіндіктері; жұмыс кестесінің элементтері; жұмыс парағында орын ауыстыру; парақтарды ауыстыру; парақ атауын өзгерту; баған ені мен жол биіктігін өзгерту (мазмұндау).
VI. Оқушыларды бағалау
Бағалау практикалық тапсырмаларды орындау сапасына, жауаптардың толықтығына және сабақтағы белсенділікке сүйене отырып жүргізіледі.
Нәтиже
Бұл сабақта оқушылар Excel бағдарламасының негізгі мүмкіндіктерін, жұмыс кітабы мен жұмыс парағының құрылымын, ұяшық адресін, парақтар арасында және парақ ішінде орын ауыстыру тәсілдерін, сондай-ақ парақ атауын өзгерту мен баған/жол өлшемдерін баптауды меңгереді.