Мақал - мәтелдер
4-сынып • «Денсаулық күндері» айлығы аясында өткізілген тәрбие сағаты
Ел байлығы — денсаулық
Бұл тәрбие сағаты оқушыларға денсаулықтың өмірдегі ең үлкен құндылық екенін ұғындырып, салауатты өмір салтын насихаттауға арналған. Сабақ барысында мақал-мәтелдермен жұмыс жасалып, шығармашылық ойындар ойнатылып, зиянды әдеттердің адам ағзасына әсері талқыланады.
Сабақтың мақсаты
- Оқушылардың денсаулық туралы білімін кеңейту, өз денсаулығын сақтау және нығайту дағдыларын қалыптастыру; салауатты өмір салтын орнықтыру.
- Зиянды әдеттерден аулақ болуға, денсаулықты күтуге тәрбиелеу.
- Баланың өз денсаулығын сақтауға деген жауапкершілік сезімін дамыту; «Еліміздің болашағы — жастардың қолында» деген ұстанымды нығайту.
Көрнекіліктер
Сабақтың барысы
І. Ұйымдастыру бөлімі
Мұғалім: Балалар, бүгін бізде ерекше сабақ өтеді. Біз салауатты өмір салтын дәріптей отырып, «Ел байлығы — денсаулық» тақырыбында тәрбие сағатын өткізгелі отырмыз. Бүгінгі сабағымызға құрметті дәрігер қонақтар да қатысып отыр. Біз оларға зиянды әдеттер, адам ағзасының «достары» мен «қастары» туралы ойларымызды айтып, ақыл-кеңестерін тыңдаймыз. Ендеше сөз кезегін оқушыларға береміз.
Оқушылардың өлең-жырлары
Денсаулық — бар байлығың басыңдағы,
Жайнаған өміріңнің жасыл бағы.
Қастерлеп, мәпелесең, аяласаң,
Бойыңнан кетпес қуат жасыңдағы.
Денсаулық қашаннан да алтынға тең,
Болады болашағың жарқын да кең.
Аңдамай, жақын болсаң арсыздықпен,
Ойланып, көп тасыма, ақылға кел.
Адам болу, ел болудың жолы да
Оңай емес — ойлау керек оны да.
Ел қатарлы тірлік етіп кем болмау,
Бақыт құсын қондыру да қолыңда.
Сондықтан да салауаттылық сабағын
Ұмытпа әр қадамың сайын, әр адым.
Жаман әдет жуымасын жаныңа,
Табиғаттай таза ұл бол даланың.
Ниетің де, тілегің де, ойың да
Сұлу болсын, таза болсын бойың да.
Адал еңбек сені алға бастасын,
Жеңіл пайда, жеңіл жолға бой ұрма.
Мұғалім: Дұрыс айтасыңдар. Жаман әдеттен аулақ болып, салауаттылық қағидаларын әрқашан есте ұстауымыз керек. Енді білімдеріңді тексеріп, шығармашылықтарыңды шыңдайық.
«Шығармашылығыңды шыңдай біл!» ойыны
Шарты: Сынып 3 топқа бөлінеді. Әр топқа плакат пен маркер беріледі. Әр топқа бір мақал-мәтел ұсынылады. Топ мүшелері мақалдың мағынасын ашатын сурет салып, өз жұмыстарын қорғайды.
І топ
Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде.
ІІ топ
Тазалық — саулық негізі, саулық — байлық негізі.
ІІІ топ
Досың көп болса, «жалғызбын» деме; денің сау болса, «жармын» деме.
«Жалғасын тап» ойыны
Шарты: Экранда денсаулық туралы мақалдың бірінші бөлігі көрсетіледі. Оқушылар жалғасын тауып, мағынасын түсіндіреді.
- Денсаулық — зор байлық.
- Жарлының байлығы — денінің саулығы.
- Жан ауырса тән азады, қайғы басса — жан азады.
- Дені саудың — жаны сау.
- Дені сау ұрпақ — ел болашағы.
- Ауруын жасырған — өледі.
- Шынықсаң — шымыр боларсың.
- Дені сау адам — дәулетті адам.
- Ішің ауырса, аузыңды тый; көзің ауырса, қолыңды тый.
- Денсаулықтың қадірін — ауырғанда білерсің.
- Азған денеге — ауру үйір.
Мұғалім: Жарайсыңдар! Денсаулық туралы мақал-мәтелдерді жақсы біледі екенсіңдер. Бұл нақыл сөздер бізді зиянды әдеттерден аулақ болып, жақсы әдетке жақын болуға тәрбиелейді. Ең қауіпті зиянды әдеттер — темекі шегу, ішімдік ішу және есірткі қолдану. Бұлар адам денсаулығын әлсіретіп, ауыр дертке ұрындыруы мүмкін.
Көрініс: «Сырқат ханның қаһары мен Саулық ханның ақылы»
Сонау ерте заманда «Дерт» деген алып қамалда Сырқат атты айбарлы хан өмір сүріпті. Оның айналасында адамға қауіп төндіретін жаулар — кәрілік, енжарлық, темекі мен арақ жүріпті. Бір күні Сырқат хан халқын жинап, дүниені жаулау туралы ойын жария етеді.
Сырқат хан (Нұрғасыр):
Уа, халайық! Өз елімнің абыройын, қорғанысын, ақыл-ойын қалай биік көтерем деп көп ойландым. Хандығыма түбегейлі жаңа өзгеріс енгізуге бел будым. Бар әлемді жаулау керек! Күшіміз де бар. Әлде тағдыр даңқымызды келте пішкен бе?
Енжарлық (Данияр):
Алдияр, хан! Әлем жаулап алуды қоя тұрыңыз. Саулық ханның қарулы әскері бар. Адамдар да аяусыз күреспен сіздің жоспарыңызды күйретуі мүмкін.
Арақ (Самат):
Тоқта! Мені көрсе, адамдар шыдамай ішіп алады. Ішуге себеп көп: табыс, атақ-даңқ, мансап… Осы арқылы мен алдымен адамдарды «жаулаймын», уақыт өте әлемге де әсер етемін.
Темекі (Әлім):
Уа, тақсыр! Мен адамдардың өмірін көк түтінге улап, тәнін біртіндеп жаулап аламын.
Ескерту: Берілген мәтін үзінді түрінде аяқталады. Көріністің жалғасын қоссаңыз, оны да осы стильде өңдеп, толық сценарий ретінде бетке түсіріп беремін.