Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Сабақтың негізгі мақсаты — ойын арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін, білім деңгейін және пәнге қызығушылығын арттыру; теория мен практиканы ұштастыруға үйрету; логикалық ойлау дағдыларын қалыптастыру.
Білімділік
«Адам және қоғам», экономика тақырыптары бойынша білімді жетілдіру.
Дамытушылық
Түрлі дереккөздермен жұмыс істеу, ізденімпаздық пен сөйлеу мәдениетін дамыту.
Тәрбиелік
Жауапкершілікке, жүйелілікке, шапшаңдыққа баулу; тарихты құрметтеу, отансүйгіштік пен патриоттық сезімді күшейту.
Түйін ой: «Адам байлығының ішіндегі ең тамашасы — білім», — Әбу Райхан әл-Бируни.
Сабақ барысы: ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды түгендеп, топтардың сабаққа дайындығы тексеріледі. Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру үшін қысқа мотивациялық шумақ оқылады.
Қош келдің, құтты мекен еліне,
Батыр атам мекен еткен жеріне.
Шәкірттерім, бері жақын келіңдер,
Бақтарыңды сынға салып көріңдер.
Білімдерің сыналмақшы ойында —
Кім жүйрік, кім епті екенін біліңдер.
Қайталау сабағы: ойын форматы
Бұл сабақ тарау бойынша қайталау болғандықтан, білімді тексеру және қосымша білімді бекіту ойын түрінде ұйымдастырылады. Оқушылар екі топқа бөлінеді. Әр кезеңде сұрақтарға жауап беріп, «Алтын қор» ұпайын жинайды.
Түйін ой: «Білім — біліктілікке жеткізер баспалдақ, ал біліктілік — сол білімді іске асыра білу дағдысы», — А. Байтұрсынұлы.
I кезең: «Қанат қақты»
Екі топқа бірдей мазмұнда, әрқайсысына 5 сұрақтан беріледі. Дұрыс жауаптар арқылы құстың қанаты құрастырылады. Ойын соңында жиналған ұпай әр топтың құрастырған қанатынан көрінеді.
I топ сұрақтары
- Адам баласының қажеттілігін өтеудің нақты жолы қандай? Еңбек.
- Игілік дегеніміз не? Адамның қажеттілігін өтейтін заттар жиынтығы және адамның мүддесіне сай пайдалануға болатын, талапқа жауап беретін еңбек өнімі.
- Материалдық игіліктердің экономикалық емес бөлігіне не жатады? Ауа, су, күн сәулесі сияқты табиғи қорлар; оларды адам еш әрекет қолданбай еркін пайдалана алады.
- Маркетинг дегеніміз не? Нарық жағдайында тұтынушыларға тауарлар мен қызметтерді жеткізу және ілгерілету қызметі.
- Мемлекет дегеніміз не? Белгілі бір аумақта бүкіл қоғамға билік жүргізетін, басқару және мәжбүрлеу аппараты бар дербес саяси ұйым.
II топ сұрақтары
- Салық дегеніміз не? Мемлекет белгілеген тәртіппен жеке және заңды тұлғалардан бюджетке міндетті түрде төленетін төлем.
- Экономикалық тәуелсіздік дегеніміз не? Ұлттық экономиканың ішкі қажеттіліктерді тиімді қамтамасыз ете алуы және сыртқы ықпалға тәуелділікті азайтуы.
- Материалдық қажеттіліктерді өтеу кімдерге тән? Жеке адамға, әлеуметтік топтарға, отбасына, ұйымға, мемлекетке және жалпы адамзат қоғамына.
- Материалдық игіліктерге нелер жатады? Жер, ауа, климат, азық-түлік өнімдері, ғимараттар, машиналар, құрал-жабдықтар, сондай-ақ патенттер мен авторлық құқық сияқты материалдық құндылықтармен байланысты құқықтар.
- Менеджер дегеніміз кім? Өндірісті және ұйым қызметін басқарумен айналысатын кәсіби жалдамалы басқарушы.
II кезең: «Домино ойыны»
Бұл кезеңде конвертке салынған сөздерден анықтама құрастыру қажет. Әр топ өз конвертіндегі сөздерді дұрыс ретке келтіріп, ережені тұжырымдайды.
I топ
Амортизация — негізгі қорлардың құнын сол қорлардың көмегімен өндірілетін тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің құнына біртіндеп көшіру; сондай-ақ тозығы жеткен негізгі қорлардың орнын толтыру үшін ақша қаражатын мақсатты түрде жинақтау және пайдалану.
II топ
Қаржыландыру — ұлттық экономиканы және оның салаларын дамытуға, әлеуметтік-мәдени шараларға, қорғанысқа жұмсалатын шығындарды қаражатпен қамтамасыз ету.
Түйін ой: «Бірлікке сенген заманда — ешкімге есе бермедік, білімге сенер заманда — қапы қалып жүрмейік», — Абылай хан.
III кезең: «Самғау»
Бұл кезеңде әр топқа бір рет «нар тәуекел» жасауға мүмкіндік беріледі: қажет болса, мұғалімнен көмек сұрай алады.
I топ тапсырмасы
Нарықтық қатынастарға өту үшін көптеген мемлекеттер «шокотерапия» әдісін қолданды. Бұл әдіс еркін нарық механизмдерін жедел енгізуге бағытталады. Мысал ретінде Польша тәжірибесін алуға болады.
Сұрақ
Польша идеясындағы мақсат қандай және бірінші кезеңіне нелер жатады?
Көмек
«Шокотерапия» — экономикалық тетіктер арқылы тиімділікке сүйеніп, көзделген мақсатқа тез қол жеткізуге бағытталған реформалар жиынтығы (кестемен жұмыс).
Жауап
Мақсаты — макроэкономикалық тұрақтандыру. Бірінші кезеңіне: бағаны ырықтандыру, барынша тез жекешелендіру, ішкі нарықты ашық ұстау және қаржылық тұрақтандыру жатады.
II топ тапсырмасы
Ұлттық валютаны айналымға енгізу — тәуелсіз мемлекет тарихындағы маңызды кезең. Қазақстанда теңге 1993 жылғы 15 қарашада енгізілді, бастапқы айырбастау бағамы 1 АҚШ долларына 4,7 теңге болды. Ұлттық валютаны енгізу жеткілікті алтын-валюта қорын қалыптастыруды талап етті.
Сұрақ
Қазақстанда Лондон биржасының талаптарына сай алтын өндіру қай жерде ұйымдастырылды және қай жылы қандай компания құрылды?
Көмек
Компания тазартылған алтын өндірді, бүгінде зергерлік өндірісі бар. 1994 жылғы 19 мамырда Президент Н. Ә. Назарбаев ұлттық банктің банкнот фабрикасын салтанатты түрде ашты.
Жауап
Өскемен қорғасын-мырыш комбинатында. 1993 жылдың басында «Алтын алмас» ұлттық акционерлік компаниясы құрылды.
Түйін ой: «Ешқашан да “бәрін білемін, бұдан артық үйренетін ештеңе жоқ” деп ойлама», — Н. Д. Зеленский.
IV кезең: «Ойлан тап»
Екі топқа да бір ребус беріледі. Тапсырма — ребусты шешіп, нәтижесін дәлелмен түсіндіру.
Бағалау өлшемдері
- Дұрыс шешім
- Логикалық түсіндіру
- Топтық талқылауға қатысу
V кезең: «Стратегиялық бағыт» — кестемен жұмыс
Екі топқа да кесте беріледі. Топ мүшелері кестені бірлесіп толтырады, ал әр топтан екі оқушы шығып, жауаптарын түсіндіреді.
Тапсырма құрылымы
Қорытынды: бекіту, бағалау, үй тапсырмасы
Бекіту
Қайталау сабағы бойынша негізгі ұғымдар мен анықтамалар қорытындыланады.
Бағалау
Бағалау парағы толтырылады, ұпайлар есептеліп, қорытынды баға қойылады.
Үй тапсырмасы
Оқулық бойынша тақырыпты қайталау және қосымша дереккөздермен жұмыс жасау.
Қолданылған әдебиеттер
- «Адам және қоғам» оқулығы
- Газеттер мен журнал материалдары