Түрікше Гүлістан Сабақтың мақсаты
Қазақ әдебиеті · 8-сынып · Жылдық жоспар және күнделікті сабақ жоспары
Сабақ жоспары: Сәйф Сараи — «Түрікше Гүлістан»
Бұл материал 8-сыныптың қазақ әдебиеті пәніне арналған күнделікті сабақ жоспары үлгісі ретінде ұсынылады. Негізгі нысана — «Түрікше Гүлістан» шығармасын өмірмен байланыстыра отырып талдау, адамгершілік құндылықтарды оқушы санасында тереңдету және әдеби тілде ой айту дағдыларын жетілдіру.
Жылдық жоспардағы сабақтар қатары
-
26. Сәйф Сараи
«Түрікше Гүлістан»
-
27. Төлен Әбдіков
«Қонақтар»
-
28. Өсиет
Өнеге үлгісі
-
29. «Аққулар ұйықтағанда»
Шығарма талдауы
-
30. Сын тұрғысынан ойлау сабағы
Қорытындылау және пікірталас
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Сабақтың әдістері
Сұрақ-жауап, әңгімелесу, оқулықпен жұмыс
Пәнаралық байланыс
Тарих
Нысаналы дағды
Әдеби тілде сөйлеу және дәлелді пікір айту
Сабақтың мақсаттары
- Білімділік
- Шығарманы өмірмен байланыстыра отырып мазмұнын ашу; адамның тұлға болып қалыптасуындағы адамгершілік құндылықтардың рөлін талқылау; Сәйф Сараи еңбегінің рухани мазмұнын оқушы бойына сіңіру.
- Дамытушылық
- Әдеби тілде сөйлеу дағдыларын қалыптастыру; ойлау жүйесін жетілдіру, мәтіннен қорытынды шығару.
- Тәрбиелік
- Адамгершілікке, ізгілікке тәрбиелеу.
Сабақтың өту барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
2–3 минут
Сыныптағы қатысымды анықтау, сабаққа психологиялық дайындық жасау. Сабақта жоқ оқушылар журналға белгіленеді.
II. Үй тапсырмасын тексеру
8–10 минут
Сынып оқушылары топпен жұмыс істейді. Үй тапсырмасы: Рабғузидің қиссалары. 4 топқа төрт әңгіме бөлініп беріледі.
- Оқушылар өз топтарында әңгімені талдайды.
- Әр топтан бір оқушы түйінді ойды айтады.
- Қалған оқушылар пікірлерін қосып, жауапты толықтырады.
- Оқушылардың жауабы бағаланады.
III. Жаңа сабақ
20–25 минут
Оқушылар Алтын Орда әдебиетінің тарихымен және Алтын Орда мемлекетінің құрылуымен алдыңғы сабақта танысқандықтан, бүгін Сәйф Сараидың өмірі мен шығармашылығы тікелей таныстырылады.
«Түрікше Гүлістан» туралы
- Кітаптың негізгі тақырыптары мен идеялары таныстырылады.
- Мазмұнында қысқа әңгімелер, нақыл сөздер, мақал-мәтелдер кездесетіні айтылады.
- Жалпы шолу жасалғаннан кейін мәтіндер топ ішінде талданады.
Мәтінмен жұмыс
- Кез келген топтан бір оқушы мәтінді дауыстап, мәнерлеп оқиды.
- Оқушылар топ ішінде талқылап, ортақ қорытынды шығарады.
- Бір оқушы пікірін айтады, басқа топтар өз ойымен толықтырады.
Талқылауға арналған сұрақтар
Әңгімелерді талдау барысында төмендегі сұрақтар арқылы ойды тереңдетуге болады:
- Кемедегі құлды суға тастағаннан кейін ол неге жылауын тоқтатты?
- «Бейнет көрмеген адам рақаттың қадірін білмес» деген ойды қалай түсінесіңдер?
- «Ұзын бойлы ақымақтан қысқа бойлы ақылды артық» дегеннің мәні неде?
- Наушаруанның «Әуелде зұлымдық аз еді, кейін әркім аз-аздап қосқанда, көбейіп кетті» деген сөзі қазіргі өмірге сай келе ме?
- Ақымақ адам шынымен түзелмей ме? Дәлел келтіріңдер.
- Өлген кісінің басына зәулім күмбездер салу қаншалықты дұрыс? (Тәж-Махал, Айша бибі, Арыстан баб ескерткіштері туралы пікір.)
- «Дәулетті адам» ұғымын қалай түсінесіңдер?
Бекіту: тест-интервью
5–7 минут
Жаңа тақырыпты бекіту мақсатында тест-интервью жүргізіледі. Екі-үш оқушының жазбасы тыңдалып, қалған жұмыстар жиналып алынады.
Бұл тақырып ежелгі дәуір әдебиеті бойынша соңғы бөлім болғандықтан, өткен тақырыптар қысқаша қайталанады.
Қайталау өзегі: ортақ идеялар
Талқылау сұрағы: «Ұлылар шығармаларындағы үндестік неде?»
Негізгі құндылықтар
- Адамгершілік
- Ізгілік
- Жаман ниеттен аулақ болу
- Оқу-білім
- Қанағатшылдық
Қарастырылатын тұлғалар
- Жүсіп Баласағұни
- Ахмет Иассауи
- Қорқыт
- Рабғузи
- Әл-Фараби
- Махмұт Қашқари
- Сәйф Сараи
Қорытынды
Әдеби мұралардағы ортақ желі — адамның ішкі мәдениетін қалыптастыру: ізгі болу, білімге ұмтылу, қанағатшылдық таныту, қоғамға пайдалы болу.
Үй тапсырмасы
«Адамгершілік — ұлы қасиет» тақырыбында шағын шығарма жазу.
Бағалау
Қалыптастырушы бағалау
- Топтық жұмысқа қатысу белсенділігі
- Мәтінді түсінуі және дәлел келтіруі
- Сөйлеу мәдениеті, ойды жүйелеуі
- Жазба жұмысының мазмұны мен сауаттылығы
Бір тамшы ой
«Кім көбірек біледі?» дегенді емес, «кім жақсырақ біледі?» дегенді анықтауға тырысу керек.