Сипап сезу мүшесі
Сезім мүшелері: көз, құлақ, мұрын, тіл, тері
Бұл сабақта оқушылар сезім мүшелерін еске түсіріп, олардың қызметін нақтылайды, адам өміріндегі маңызын түсінеді және күнделікті өмірде денсаулықты сақтауға қатысты дағдыларын дамытады. Сабақ барысында салыстыру, қорытындылау, өз ойын айту және өзгені тыңдау мәдениеті де жүйелі түрде қалыптастырылады.
Пәнаралық байланыс
- Өзін-өзі тану
- Қазақ тілі
Жұмыс түрлері
- Әңгімелесу
- Оқулықпен жұмыс
- Жұппен жұмыс
- Топтық жұмыс
Сабақтың мақсаты
- Сезім мүшелерін қайталап, олардың атқаратын қызметімен таныстыру.
- Адам өміріндегі маңызы туралы түсінікті кеңейту.
- Өздігінен білім толықтыру, салыстыру, қорытындылау және сын тұрғысынан ойлау қабілеттерін дамыту.
- Ізденімпаздықты, еңбексүйгіштікті, адамгершілік қасиеттерді тәрбиелеу; сезім мүшелерін таза ұстау және қауіпсіздік ережелерін сақтау дағдысын қалыптастыру.
- Өз ойын анық айтуға және өзгелерді мұқият тыңдауға, алған білімді өмірде қолдануға үйрету.
Күтілетін нәтижелер
Пәндік нәтиже
- Көз, құлақ, мұрын, тіл, терінің маңызы мен қызметін біледі.
- Денсаулыққа пайдалы әдеттерді таңдап, зиянды әдеттерден сақтанудың жолдарын атайды.
Тұлғалық нәтиже
- Салауатты өмір салтын ұстануға талпынады.
- Өзін-өзі күту және өз ағзасына жауапкершілікпен қарау дағдысын дамытады.
Жүйелі іс-әрекет нәтижесі
- Танымдық, зерттеушілік, жобалау және шығармашылық бағытта жұмыс істей алады.
Түйінді идея және өзекті сұрақтар
Түйінді идея
Сезім мүшелерінің адам өмірі үшін маңызы бар ма?
Өзекті сұрақтар
- Жүйке жүйесі ағзаның барлық бөліктерін қалай біртұтас етіп біріктіреді?
- Ол ағза жұмысына қалай басшылық жасайды?
Сабақ барысы
I. Қызығушылықты ояту
Психологиялық дайындық және білімді белсендіру
Оқушыларға бүгінгі сабақтың тақырыбын өздері табуға мүмкіндік беріледі. Қолданылатын заттар: қызыл алма, лимон бөлігі, сары дөңгелек, кітап, көк доп.
1-топ: тәжірибе арқылы анықтау
- Көру және сипап сезу: алма мен лимонға қарап, бүтін алманы қолмен ұстайды. Тегіс пе, әлде бұдыр ма? Оны сезуге көмектескен мүше — тері.
- Дәм сезу: алма мен лимонның дәмін татып көреді. Қайсысы қышқыл, қайсысы тәтті? Ажыратуға көмектескен мүше — тіл.
- Иіс сезу: көзін жұмып, алма мен лимонды иіскейді. Ажыратуға көмектескен мүше — мұрын.
2-топ: сөз және дыбыс арқылы анықтау
- Оқушылар өз аттарын баспа әріптермен жазып, ұнаған түспен бояйды. Әріптердің түсін көруге көмектескен мүше — көз.
- Оқушы сүйікті түсін дауыстап айтады. Дауысты естуге көмектескен мүше — құлақ.
Сабақтың мақсаты мен міндеттерін қою
Бүгінгі сабақта иіс сезу, дәм сезу және сипап сезу мүшелері туралы тереңірек оқып, олардың күтімі мен қауіпсіздік ережелерін талқылаймыз.
II. Мағынаны тану
Өзіңді тексер (жұппен)
Оқушылар бір-бірін тексеріп, әр тұжырымға «иә / жоқ / білмеймін» деп жауап береді.
| Тұжырым | Жауап |
|---|---|
| Тіл — дәм сезу мүшесі. | иә / жоқ / білмеймін |
| Құлақ — есту мүшесі. | иә / жоқ / білмеймін |
| Мұрын — иіс сезу мүшесі. | иә / жоқ / білмеймін |
| Тері — сипап сезу мүшесі. | иә / жоқ / білмеймін |
| Көз — көру мүшесі. | иә / жоқ / білмеймін |
Бағалау тәсілі: «Бағдаршам» (жасыл — түсіндім, сары — әлі де сұрағым бар, қызыл — түсінбедім).
Жаңа материал (оқулық және дәптер)
- Мәтінді оқып, жұппен талқылайды.
- Сұрақ: неге оларды «сезім мүшелері» деп атаймыз?
- Сын тұрғысынан ойлау: «Мен бүгін қандай жаңа нәрсе үйрендім?»
- Өзара бағалау.
Сергіту сәті
Оқушылар орындарынан 10 рет тұрып, 10 рет отырады. Соңында қысқа талқылау: «Қандай қорытынды шығардыңдар?».
III. Ойтолғау және бекіту
Эссе
«Егер сезім мүшелері болмаса...» тақырыбында шағын эссе жазады.
Талқылау
Өзекті сұрақ: сезім мүшелерінің адам өмірі үшін маңызы бар ма?
Ойын арқылы бекіту
Тапсырмалар топтарға бөлініп орындалады; әр топ нәтижесін қорғайды.
1-топ: «Сезім мүшелеріңді күтіп ұста»
Жұппен жұмыс: бір оқушы сезім мүшелерін атайды, екіншісі оларды таза ұстау және сақтау ережелерін айтады. Үшінші оқушы бағалайды.
2-топ: Топтастыру стратегиясы
Суреттерді топтарға бөледі: адам денесі (қол-аяқ, кеуде, бас) және сезім мүшелері (көз, құлақ, тері, тіл, мұрын).
3-топ: Жұптастыру стратегиясы
«Хатқалтадағы» сөздердің дұрыс жұбын табады.
| Қызмет | Мүше |
|---|---|
| Сипап сезу мүшесі | Тері |
| Көру мүшесі | Көз |
| Иіс сезу мүшесі | Мұрын |
| Дәм сезу мүшесі | Тіл |
| Есту мүшесі | Құлақ |
IV. Үй тапсырмасы
- «Жүйке жүйесі» мәтінін оқу.
- Өз тамақтану тәртібі туралы қысқаша хабарлама дайындау.
Қорытынды сұрақтар
1-сұрақ
Тамақты ауызға сала салысымен адам неше негізгі дәмді сезеді? (тәтті, ащы, қышқыл, тұзды)
2-сұрақ
Қабақ пен кірпіктің рөлі қандай?
3-сұрақ
Тепе-теңдікке жауап беретін мүшені ата.
Рефлексия
Мен не үйрендім?
...
Мені не таңқалдырды?
...
Менің сұрағым бар
...