Қазақша рефераттар

Оқушыларды патриоттыққа, жауапкершілікке тәрбиелеу

Практикалық жұмыс Pascal IF / THEN / ELSE

Сабақтың барысы

Бұл сабақта шартты операторларды қолдана отырып есептер шығарылады. Мақсат — шарт құру, салыстыру, бірнеше тармақ арқылы дұрыс нәтижеге келу дағдысын бекіту.

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
  • Қауіпсіздік ережелерін еске салу (компьютермен жұмыс кезінде).
  • Сабақ мақсаты мен тапсырмаларды қысқаша таныстыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

  • Құрылымдық операторларға қандай операторлар жатады?

  • Қарапайым және құрылымдық операторлардың айырмашылығы неде?

  • Құрама оператор деп қандай операторды айтамыз?

  • Шартты операторлардың қандай түрлері бар?

  • Таңдау операторы не үшін қолданылады?

  • CASE операторының жалпы жазылу түрі қандай?

III. Компьютермен жұмыс

№1 есеп

Екі санның үлкенін табатын бағдарлама құрыңыз.

Program esep_1;
Uses crt;
Var x, y, max: integer;
Begin
  Clrscr;
  Writeln('Eki sandy engiz...');
  Readln(x, y);
  If x > y then max := x else max := y;
  Writeln('Eki sannyn ulkeni = ', max);
End.

Негізгі идея: салыстыру арқылы нәтижені max айнымалысына жазу.

№2 есеп

Үш санның үлкенін табатын бағдарлама құрыңыз.

Program esep_2;
Uses crt;
Var x, y, z, max: integer;
Begin
  Clrscr;
  Writeln('Ush sandy engiz...');
  Readln(x, y, z);
  If x > y then max := x else max := y;
  If max > z then max := max else max := z;
  Writeln('Ush sannyn ulkeni = ', max);
End.

Бұл жерде IF операторы екі рет қолданылады: алдымен x пен y салыстырылады, кейін алынған max мәні z санымен салыстырылады.

№3 есеп

Адам жасына қарай оны төрт топтың біріне жатқызатын бағдарлама құрыңыз: мектепке бармаған, мектеп оқушысы, жұмысшы, зейнеткер. 

Program esep_3;
Uses crt;
Var x: integer;
Begin
  Clrscr;
  Writeln('Adam jasyn engiz...');
  Readln(x);

  If x < 6 then
    Writeln('mektepke barmagan')
  else if (x >= 6) and (x <= 17) then
    Writeln('mektep okushysy')
  else if (x >= 18) and (x <= 63) then
    Writeln('zhumysshy')
  else
    Writeln('zeinetker');
End.

Ескерту: шарттар диапазон бойынша ретімен тексеріледі.

№4 есеп

Егер |x| > |y| болса, онда x мәніне 5 қосып, нәтижені Writeln(x:5:2) форматында шығарыңыз. Әйтпесе x және y мәндерін өзгеріссіз шығарыңыз. 

Program esep_4;
Uses crt;
Var x, y: real;
Begin
  Clrscr;
  Writeln('x пен y мәндерін енгіз...');
  Readln(x, y);

  If abs(x) > abs(y) then
  begin
    x := x + 5;
    Writeln('x = ', x:5:2);
  end
  else
    Writeln('x = ', x, ' y = ', y);
End.

Форматтау: Writeln(x:5:2) жазбасында 5 — өрістің жалпы ені, 2 — үтірден кейінгі ондық таңбалар саны.

№5 есеп

Пернетақтадан трамвай билетінің 6 таңбалы нөмірі енгізіледі. Егер алғашқы 3 цифрдың қосындысы соңғы 3 цифрдың қосындысына тең болса, билет бақытты деп есептеледі. Осыны анықтайтын бағдарлама құрыңыз. 

Program esep_5;
Uses crt;
Var x, y, z, a, b, c, S, S1: integer;
Begin
  Clrscr;
  Writeln('Bilet nomerinin 6 cifryn engiz...');
  Readln(x, y, z, a, b, c);

  S := x + y + z;
  S1 := a + b + c;

  If S = S1 then
    Writeln('bakitty nomer')
  else
    Writeln('bakitty nomer emes');
End.

Нәтиже екі қосындыны салыстыру арқылы анықталады.

IV. Сабақты бекіту сұрақтары

  • Шартты операторлардың қандай түрлері бар?

  • IF операторының жалпы жазылу түрі қандай?

  • Writeln(x:5:2) операторындағы 5 және 2 сандары нені білдіреді?

  • Қандай жағдайда IF операторы екі рет қолданылады?

V. Үйге тапсырма

Оқулық: 89–90-беттер, 12 және 13-жаттығулар.

Келесі сабаққа: есеп шартын оқып келу, алгоритмін қысқаша жазып келу, мүмкін болса — кодтың қаңқасын дайындау.

VI. Оқушы білімін бағалау

  • Практикалық тапсырмаларды орындау сапасы.

  • Шартты операторды дұрыс қолдану және нәтижені тексеру.

  • Сұрақтарға жауап беру және кодты түсіндіре алу.