Қазақ жерін жоңғарлардан түпкілікті тазарту жолындағы күресті басқарған кім
Тәуелсіз ел тірегі — білімді ұрпақ
Бұл материал — «21 ғасыр көшбасшысы» форматындағы интеллектуалды ойын-сабақтың мазмұны. Негізгі ой: Тәуелсіздіктің берік тірегі — білімді, тілді құрметтейтін, елін сүйетін ұрпақ.
Мақсаты
- Оқушылардың алған білімін тексере отырып, ақыл-ой өрісін жан-жақты дамыту.
- Ана тілін сүюге баулу, адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру, бабалардан қалған нақыл сөздердің мәнін түсіндіру және ұлттық өнеге алуға тәрбиелеу.
- Қазақстандық патриотизмді қалыптастыру.
Сабақтың әдісі
Сұрақ-жауап, ойын элементтері, жарыс форматы.
Көрнекіліктер
Білімге қатысты мақал-мәтелдер, жасырын тұлғалар суреттері, пән атаулары және қосымша материалдар.
Кіріспе және сабақтың барысы
Құрметті оқушылар, әділқазылар алқасы және қонақтар! «Тәуелсіз ел тірегі — білімді ұрпақ» атты интеллектуалды ойынымызды бастаймыз.
Ал, келіңдер, келіңдер,
Біріңе-бірің еріңдер.
Білімді тексеріп,
Ойынға қатысып көріңдер.
Бүгін біз осы уақытқа дейін алған білімімізді көрсетеміз: ән-күймен, өлеңмен, мақал-мәтелмен өрнектеп, өнеріміз бен білімімізді ортаға саламыз. Санамыздың өскенін, сөз байлығымыздың молайғанын дәлелдейік.
Бәйге түсіп жарыспай,
Жүйріктің бағы жанар ма?
Білім мен өнер жарысып,
Тәрбие, тәлім табар мән.
Бұл бәйге — ойдың бәйгесі:
Кім жүйрік ойға — сол алда!
Ойын жарыс түрінде өтеді. Бүгінгі сайыс сабағының ерекшелігі — сыныбымыздың көшбасшысын анықтау. Сабаққа белсенді қатысу — Тәуелсіздікке қосқан үлес.
Қазылар алқасы
Сайысты бақылап, бағалайтын сарапшы: бастауыш сынып мұғалімі Иманбекова Қ. А.
Сайыс құрылымы: 4 кезең
Сайыс бөлімдері қазақтың ұлттық ойындарына сәйкестендірілген:
1-кезең: Көкпар
Пәндер бойынша ұпайлық сұрақтар.
2-кезең: Жеті жұрттың тілін біл
Қазақша–орысша аудару, сауатты жазу.
3-кезең: Тұлғалар
Қазақстанға еңбегі сіңген тұлғаларды тану.
4-кезең: Бәйге
Жылдам жауап: әр дұрыс жауап — 5 ұпай.
1-кезең: Көкпар
Бірінші айналымда пәндер бойынша 10/20/30/40 ұпайлық сұрақтар қойылады.
Ана тілі
Заттың, құбылыстың басты белгілерін нақты мақсатқа сай ашып көрсететін мәтін түрі.
10М. Дулатов: «Бұл — қымыз молайып, қозы піскен кез» деп қай ай туралы айтқан?
20Ғ. Мүсіреповтің «Көлде» әңгімесі бойынша: сақалды бастарымен бозторғайдың жұмыртқасын не шағып жейді?
30Қойшылар қой жүнінің өзгерісіне қарап нені болжаған?
40Жауаптар: сипаттау; Шілде; қарға; ауа райын.
Қазақ тілі
Үнді дауыссыз дыбыстарды ата.
10Сөздің құрамы неден тұрады?
20Сөйлемнің ең негізгі мүшесі.
30Бастауыш пен баяндауыштың арасына қай кезде сызықша қойылады?
40Жауаптар: л, м, н, ң, р, й, у; түбір мен жұрнақ; бастауыш; екеуі де бір сұраққа жауап бергенде.
Математика
Көбейтудің компоненттерін ата.
1063 пен 7-нің бөліндісі.
20Ұзындығы 5 см, ені 7 см тік төртбұрыштың ауданы.
305 мысық пен 3 тауықтың аяқтарының жалпы саны.
40Жауаптар: көбейткіш, көбейткіш, көбейтінді; 9; 35 см²; 26.
Дүниетану
Жер бетінің қағазға өте кішірейтіліп түсірілген бейнесі қалай аталады?
10Парламент қандай палатадан тұрады?
20Суда тіршілік ететін сүтқоректілерді ата.
30Тыныс алу мүшелеріне не жатады?
40Жауаптар: карта; Мәжіліс, Сенат; итбалық, кит, дельфин; мұрын қуысы, кеңірдек, өкпе.
2-кезең: Жеті жұрттың тілін біл
«Ана тілім — арың бұл…» дегендей, бұл айналымда қазақша–орысша аудару дағдысы және сауатты жазу тексеріледі.
Ана тілім — арың бұл,
Ұятың боп тұр бетте.
Өзге тілдің бәрін біл,
Өз тіліңді құрметте.
Әр дұрыс жауап — 20 ұпай.
- 1. Күн мен түн теңелетін жыл мезгілі — көктем / весна.
- 2. «Мұрты бар иегінде сақалы жоқ…» — мысық / кошка.
- 3. «Жүз теңгең болғанша, жүз … болсын» — дос / друг.
- 4. Футболшының алаңдағы ойын құралы — доп / мяч.
- 5. «Қабат-қабат қаптама, ақылың болса аштама» — кітап / книга.
- 6. Жеті қазынаның бірі — ит / собака.
- 7. Әр адамның шағын Отаны — отбасы / семья.
3-кезең: Тұлғалар
Бұл айналымда елімізге еңбегі сіңген, өнерімен әлемге танылған тұлғалардың есімдерін анықтайсыздар. Әр дұрыс жауап — 10 ұпай.
-
1. Мемлекеттік рәміздеріміздің бірі — көк Тудың авторы кім? Шәкен Ниязбеков
-
2. ҚР Әнұранының әнін жазған композитор кім? Ш. Қалдаяқов
-
3. Музыкалық сұрақ: берілген әнді орындаған әншіні ата. Р. Рымбаева
-
4. Республика Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы. Н. Назарбаев
-
5. ҰОС-та ерлікпен қаза тапқан шығыстың қос жұлдызы. Әлия мен Мәншүк
-
6. «Жаздыгүн шілде болғанда…» өлеңінің авторы кім? Абай
-
7. 2012 ж. Лондон Олимпиадасының чемпионы, Баркер кубогының иегері, әлемнің екі дүркін чемпионы. С. Сәпиев
-
8. Қазақ жерін жоңғарлардан түпкілікті азат ету жолындағы күресті басқарған кім? Абылай хан
4-кезең: Бәйге
Бұл кезеңде берілген сұраққа бірінші болып жауап беруге тырысасыздар. Егер жауап қате болса, келесі оқушы жауап береді.
Әр дұрыс жауап — 5 ұпай.
-
1-сұрақ. ҚР тәуелсіздігі қашан жарияланды? 1991 ж. 16 желтоқсан
-
2-сұрақ. ҚР мемлекеттік тілі. Қазақ тілі
-
3-сұрақ. Конституцияның қай бабында мемлекеттік тіл қазақ тілі деп көрсетілген? 7-бап
-
4-сұрақ. ҚР мемлекеттік рәміздері. (Ту, Елтаңба, Әнұран)
-
5-сұрақ. ҚР-ның «Тіл туралы» заңы қашан қабылданды?
Ескерту: бастапқы мәтінде жауап көрсетілмеген.
-
6-сұрақ. ҚР тұңғыш ғарышкері кім? Тоқтар Әубәкіров
-
7-сұрақ. ҚР жер көлемі қанша? 2 млн 724 мың шаршы километр
-
8-сұрақ. ҚР астанасы қай қала? Астана
-
9-сұрақ. 16 желтоқсан қандай күн?
-
10-сұрақ. ҚР-ның алғашқы президенті кім? Н. Ә. Назарбаев
Қорытынды
Әділқазылар қорытынды жасайды. Құрметті оқушылар, бүгінгі интеллектуалды ойынымыз аяқталды. Бүгінгі білім — ертеңгі байлығымыз. ХХІ ғасыр — білім ғасыры. Өткенін білетін, бүгінін түсінетін, ертеңіне сеніммен қарайтын азамат болыңдар!