Қазақша рефераттар

Қыс суреттері

Сабақ тақырыбы: «Абай — Қыс»

Бұл сабақ жоспары Абай Құнанбайұлының «Қыс» өлеңі арқылы табиғат көрінісін танытуға, оқушының тілдік дағдыларын дамытуға және табиғатты қорғау құндылықтарын қалыптастыруға бағытталған.

Әдісі

Ізденушілік, дамытушылық

Түрі

Жаңа сабақ

Көрнекілігі

Қыс суреттері, А. Құнанбаевтың портреті, тірек-сызбалар, слайдтар

Пәнаралық байланыс

Бейнелеу өнері

Сабақ мақсаттары

  • Білімдік: Абай өмірінен қысқаша мағлұмат бере отырып, өлеңнің негізгі идеясын ашу; қыстың қатал көріністерін ұғындыру.
  • Дамытушылық: байланыстыра сөйлеу дағдысын жетілдіру; елестету, есте сақтау және өз бетінше жұмыс істеу қабілеттерін дамыту.
  • Тәрбиелік: ізденімпаздыққа, табиғатты сүюге және оны қорғауға тәрбиелеу; Абай шығармаларын оқуға қызығушылықты арттыру.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
  • Психологиялық дайындық.

Жаттығу мәтіні

Біз бақытты боламыз,

Ойнап-күліп аламыз.

Жетілсін деп санамыз,

Оқып білім аламыз.

II. Өткен сабақты пысықтау

«Өткен өмірден» бөлімі бойынша қысқаша тест тапсырмалары.

  1. 1) Мың жылдан артық уақыт өтсе де ұмытылмаған кім?

    а) Бұқар жырау

    ә) Әбу Насыр әл-Фараби

    б) Т. Рысқұлов

  2. 2) «Ассам дағы сексен жастан, сәбиіңмін, балаңмын» — деп кімге, неге қаратып айтқан?

    а) Анасына

    ә) Әкесіне

    б) Отанына, туған жеріне

  3. 3) Бөгенбай, Абылай хан, Қабанбай, Наурызбай батырлар туралы жырлардың авторы кім?

    а) Төле би

    ә) Қазыбек би

    б) Бұқар жырау

    в) Әйтеке би

  4. 4) Әлихан Бөкейханов туралы өлеңнің авторын көрсетіңдер.

    а) Ж. Жабаев

    ә) Бұқар жырау

    б) М. Әлімбаев

III. Жаңа сабақ

Бүгінгі сабақта «Қыс бейнесі» бөлімі басталады. Оқушыларға сұрақ қойылып, жауаптары тыңдалады:

Сұрақ

Жылда неше мезгіл бар?

Жауап: Төрт.

Тапсырма

Әр мезгілді атап, ерекшеліктерін сипаттау.

Одан кейін: «Балалар, біз Абайдың “Қыс” туралы өлеңін оқимыз. Абай туралы не білеміз?» деген жетекші сұрақ арқылы оқушы пікірі тыңдалады.

Абай Құнанбайұлы туралы қысқаша дерек

Абай — ұлы ақын, ағартушы, ойшыл, шешен, тәрбиеші, аудармашы әрі сазгер. Оның 500-ге жуық өлеңі, 45 қара сөзі және басқа да шығармалары бар. Абай мұрасын әлемге кең танытқан тұлға — Мұхтар Әуезов.

Оқу-білімге шақырған өлеңдері

  • «Ғылым таппай мақтанба»
  • «Интернатта оқып жүр»
  • «Әсемпаз болма әрнеге»
  • «Жасымда ғылым бар деп ескермедім»

Табиғат лирикасы

  • «Қансонарда»
  • «Қыс»
  • «Жаз»
  • «Күз»
  • «Жазғытұрым»

Аудармалары

  • «Шегіртке мен құмырсқа»
  • «Қарға мен түлкі»

Сазгерлік мұрасы

  • «Көзімнің қарасы»
  • «Желсіз түнде жарық ай»
  • «Сегіз аяқ»
  • «Бойы бұлғаң» және т.б.

Даналық мұрасы

«Қара сөздері» — адам тәрбиесі, мінез, білім, еңбек туралы ой-толғамдардың алтын қазығы.

IV. Тақырыппен жұмыс

  • «Қыс» өлеңін оқу.
  • Өлеңді оқушыларға оқыту.
  • Мәнерлеп оқу минутын өткізу.
  • Сөздік жұмысын жүргізу.

Сөздік жұмыс

Алты қанат
Киіз үйге қатысты атау.
Долдану
Ашу, ыза.
Шидем
Қой жүнінен тоқылған сырт киім.
Оқшырайтып
Бір шекесіне сәндеп кию.
Ұшпа
Жеңіл, жұқа қар.

V. Ізденушілік тапсырма

Абай суреттеген адам бейнесіндегі қысты білдіретін сөз тіркестерін тауып, дәптерге жазу.

Негізгі тірек сөздер

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды; үсті-басы ақ қырау; түсі суық.

Талқылау сұрақтары

  • «Шалдың» киімдері қандай?
  • «Киім» деп отырғаны нені меңзейді?
  • Автор суреттеген «шалды» кімге ұқсатуға болады?
  • Өлеңдегі «шалдың» мінезі қандай?
  • «Суық» ұғымын қалай түсінесіңдер?
  • Неліктен «соқыр-мылқау» деп сипаттайды?

Қорытынды ой: Өлеңде Абай қыс мезгілінің қаталдығын, ызғары мен суығын адам кейпі арқылы әсерлі суреттейді. Бұл тәсіл табиғат мінезін танытып қана қоймай, оқушының қиялын оятады.

VI. Логикалық тапсырма

Қыс туралы жұмбақтар мен мақал-мәтелдер айту және талдау. «Қыс» сөзіне ассоциация құру.

«Қыс» ассоциациясы

Ызғар

Төзімділікке тәрбиелейді.

Суық

Шыдамдылыққа баулиды.

Аяз

Денені шынықтыруға ықпал етеді.

Таза ауа

Сергектік пен серуенге шақырады.

Ұлпа қар

Әсемдігімен көз тартады.

Күмістей ақ қар

Жарық шағылысып, табиғатты ерекше құлпыртады.

VII. Сергіту сәті

Үлкенге де — сіз,

Кішіге де — сіз,

Үлкендерді құрметтеп,

Бас иеміз біз.

VIII. Топпен жұмыс

I қатар

Абай туралы шағын әңгіме жазу.

II қатар

Қыс туралы сурет салу және өлең оқу.

III қатар

Сурет бойынша қыс туралы әңгіме құрастыру.

IX. Қорытынды

Талқылау: «Біз нені білдік? Бұған дейін нені білуші едік?»

  • Абай туралы білімімізді кеңейттік.
  • Қыс мезгілінің ерекшеліктерін тереңірек таныдық.

X. Үй тапсырмасы

1) Өлеңді жаттау

«Қыс» өлеңін толық жаттап келу.

2) Шығармашылық жұмыс

Қыс туралы сурет салу.

XI. Білімді бағалау

Оқушылардың сабақтағы белсенділігі, мәнерлеп оқуы, тапсырмаларды орындауы және топтық жұмыстағы үлесі негізінде бағалау жүргізіледі.