Абайдың портреті
Сабақ тақырыбы
«Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе» (Абай Құнанбаев шығармашылығын қайталау. Қорытынды сабақ)
Білімділік мақсат
Ұлы ақын, ғұлама ойшыл, сазгер Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармашылығы бойынша меңгерілген білімді бақылау, бекіту және пысықтау; өлеңдерін жатқа айтқызу.
Дамытушылық мақсат
Оқушылардың шығармашылықпен жұмыс істеуіне ықпал ету; шеберлігін, сөйлеу мәдениетін жетілдіру. Ой-өрісін кеңейтіп, тілін дамыту.
Тәрбиелік мақсат
Жас ұрпақтың Абай мұрасына қызығушылығын арттыру; оқып-білуге, терең тануға ынталандыру. Адамгершілік және эстетикалық тәрбие беру; туған елін, Отанын сүю мен құрметтеу сезімдерін нығайту.
Сабақ форматы
Сабақ түрі: «Таңғажайып алаң» ойыны форматында.
Сабақ әдісі: сұрақ-жауап.
Көрнекіліктер
- Абайдың портреті
- Лозунгтер
- Кітап көрмесі
- Магниттік тақта
- Ойын таблосы
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру
Сыныптың дайындығын тексеру, сабақтың форматы мен ережесін қысқаша таныстыру.
II. Ойынға әзірлікті тексеру
Қатысушылардың тапсырмаларға дайындық деңгейін бағалау, рөлдерді нақтылау.
III. «Таңғажайып алаң» ойынын жүргізу
Мұғалімнің кіріспе сөзі, эпиграф, кезең-кезеңімен сұрақтар арқылы білімді бекіту.
Кіріспе сөз және эпиграф
«Әлемнің Абайы» өлеңінен үзінді
Абай біздің — кемеңгер,
Теңдесі жоқ асқар биік шыңымыз,
Ақ ниетті, әділетшіл шыңымыз,
Асыл қазына, ашылмаған сырымыз.
Таусылмайтын мәңгі бақи жырымыз!
Парасатты болып туған,
Шыңғыстаудың Абайы.
Ән мен жырын мұра қылған,
Сарыарқаның Абайы.
Нақылменен сана құйған,
Қазағымның Абайы.
Ақылменен дана болған,
Бүкіл елдің Абайы.
Сабақ эпиграфы
«Өлді деуге сия ма, ойлаңдаршы, өлмейтұғын артында сөз қалдырған…»
Өз төрелігін өзі шешкен Абай бүгін жарқын бейнесімен де, жалынды жырымен де бізбен бірге жасай береді. Ұлы атамыздың бізге қалдырған аманаты — асыл сөз. Біз оны ардақтаймыз. Аз өмір сүріп, азаппен өткен Абайдың мұрасы мәңгілік.
Ойын кезеңдері
I кезең: алғашқы үштік
Үш оқушы таблоға шығады.
Сұрақ
«Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе. Адалдықты көздесең, жаттап тоқы көңілге» — бұл жолдардың авторы кім?
Жауабы: С. Торайғыров
Демеушілердің сыйлығы тапсырылады.
II кезең: екінші үштік
Келесі үш оқушы қатысады.
Сұрақ
1909 жылы Санкт-Петербургте Абайдың алғашқы өлеңдер жинағы кімнің көмегімен жарық көрді?
Жауабы: Кәкітай Ысқақов
III кезең: үшінші үштік
Үшінші топ ойынға шығады.
Сұрақ
«Орысша оқу керек… Орыстың ғылымы, өнері — дүниенің кілті…» деген ой айтылатын үзінді Абайдың қай қара сөзінен алынған?
Жауабы: Жиырма бесінші сөз
Демеушілердің сыйлығы тапсырылады.
Көрермендермен ойын
Залдағы көрермендерге арналған сұрақтар арқылы сабақтың интерактивтілігі артады.
1-сұрақ
«Қайнайды қаным, ашиды жаным…» жолдары Абайдың қай әнінен алынған?
Жауабы: «Сегіз аяқ»
2-сұрақ
Тақырыбы әділдік пен жауыздық тартысына құрылған, ғұлама арқылы жауыздығын өзіне мойындататын поэманы атаңыз.
Жауабы: «Ескендір»
3-сұрақ
Абайдың «Қараңғы түнде тау қалғып» әні кімнен аударылған?
Жауабы: Лермонтов
Демеушілердің сыйлығы тапсырылады.
IV кезең: қорытынды ойын
Сұрақ
«Жас бала да анадан туғанда екі түрлі мінезбен туады: біреуі — ішсем, жесем, ұйықтасам дейді… екіншісі — білсем, көрсем, үйренсем екен дейді…» Бұл үзінді Абайдың нешінші қара сөзінен алынған?
Жауабы: Жетінші сөз
V кезең: шешуші ойын
Сұрақ
«Қазақтың классик әдебиетінің атасы, қазақ поэзиясының күн шуақты асқар биігі» деп баға берген аса көрнекті жазушы кім?
Жауабы: Мұхтар Әуезов
Жеңген ойыншыларға демеушілердің сыйлығы табысталады.
Мұғалімнің қорытынды сөзі
Оқушылар бүгін Абай шығармашылығы бойынша өткен білімдерін ойын арқылы дәлелдеді. Халқымыздың мәдени тарихында Абайдың орны айрықша. Осыған байланысты сабақ барысында өздерің жаттаған өлеңдерден жатқа оқып отырамыз.
Еске салу
- «Әлемнің Абайы» — авторы: Жұмағазы Аянбаев
- «Ғылым таппай мақтанба» — 1886 жылы жазылған
Бағалау
Оқушылардың жауап беру белсенділігі, дәлдігі және мәтінмен жұмыс дағдылары негізінде білімдері бағаланады.
Үй тапсырмасы
Абайдың екі өлеңін жаттап келу.