Сабаққа өте жақсы қатысқан балаларды мадақтау, сабақты қорытындылау
Кіріспе: сабаққа назар аударту
Сабақ басында балалардың назарын жинақтап, көңіл күйін көтеру маңызды. Осы мақсатта «шаттық шеңбері» ұйымдастырылып, оқушылар бір-біріне жылы сөз айтып, сабаққа зейін қояды.
Психологиялық сәт
Үлкенге де «Сіз»,
Кішіге де «Сіз».
Бар адамға құрметпен,
Бас иеміз біз!
Бұл өлең жолдары балаларға әдеп, сыйластық және құрмет туралы қарапайым, бірақ маңызды ойды жеткізеді.
Жаңа сабақ: «Азамат» ұғымын ашу
Сабақтың өзегінде — «азамат» сөзінің мәні, оның құқықтары мен міндеттері, сондай-ақ елін сүйетін тұлғаның қасиеттері жатыр. Балалармен ашық сұрақ-жауап арқылы ой қозғау жүргізіледі.
Сұрақ-жауап
- Балалар, «азамат» деген сөзді қалай түсінесіңдер?
- Азамат қандай болу керек деп ойлайсыңдар?
Оқушылардың толық жауап беруіне мүмкіндік жасап, олардың ойына құрметпен қарау ұсынылады.
Тақтамен жұмыс
Слайд арқылы «азамат болудың өсиетті сөздері» ұсынылып, негізгі ойлар бірге талданады. Сабақ барысында әрбір азаматтың құқығы ғана емес, азаматтық парызы да бар екені түсіндіріледі.
«Атам айтатын: әрбір азаматтың бір құқығы болса, екі міндеті болады». Бұл ой балаларға жауапкершіліктің мәнін ұғындыруға көмектеседі.
Құқықтар мен міндеттер: қарапайым тілмен
Азаматтың құқықтары
- Тегін білім алуға құқылы.
- Дәрігерлік көмек алуға құқылы.
- Бір-бірімен қарым-қатынас жасап, өз ойын білдіруге құқылы.
Азаматтың міндеттері
- Білім алып, еңбектеніп, елдің нағыз азаматы болуға ұмтылу.
- Ата-ана алдындағы парызды өтеу, құрмет көрсету.
- Заңды біліп, сақтауға дағдылану.
Ескерту ретінде: елімізде 14 жастан бастап жасөспірімнің кейбір әрекеттері үшін жауапкершілігі қарастырылады. Бұл тақырып жоғары сыныптарда тарих пен құқық негіздерінде кеңірек оқытылады, соның ішінде Әз Тәуке тұсындағы «Жеті жарғы» туралы да мәлімет беріледі.
Нағыз азаматтың қасиеттері
Нағыз азамат болу — оңай міндет емес. Ол үшін адам бойында төмендегі қасиеттер қалыптасуы тиіс:
Адамгершілік
Жақсылық жасау, әділ болу, айналаға жанашырлық таныту.
Жауапкершілік
Істеген ісіне жауап беру, уәдеде тұру.
Әдептілік
Сыйластық сақтау, мәдениетті қарым-қатынас жасау.
Заңға құрмет
Ел ережесін білу және оны күнделікті өмірде ұстану.
Ойға тоқу
«Ата заңын ардақтай алмаған азамат, елінің де қадіріне жете алмайды» деген тұжырым — балаларға елге қызмет етудің ең әуелі тәртіп пен жауапкершіліктен басталатынын ұғындырады.
Дәйексөз және мақал-мәтелдер арқылы түсіндіру
Абайдың өсиеті
Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та бар, қалан...
Оқушыларға: «Сендер — еліміздің болашағысыңдар. Әрқайсың өз орныңды тауып, қоғамға пайдаңды тигізуге міндеттісіңдер» деген ойды бекітуге болады.
Отан туралы мақал-мәтелдер
-
Отанды сүю – отбасынан басталады.
Елге деген сүйіспеншілік ең алдымен үйдегі тәрбие мен құрметтен басталатынын білдіреді.
-
Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.
Адам үшін туған жердің орны ерекше екенін, Отаны жоқтың тірегі кем болатынын меңзейді.
-
Кісі елінде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол.
Өз еліңде қарапайым еңбек етудің өзі қадірлі, ал туған жерге қызмет ету — абырой екенін айтады.
Талқылау барысында балалардың пікірін тыңдап, әр мақалдың өмірмен байланысын мысал арқылы ашу ұсынылады.
Шығармашылық тапсырма: ойды суретпен жеткізу
Сабақ соңында оқушыларға «Отан», «азамат», «болашақ» ұғымдарын сурет арқылы бейнелеу ұсынылады. Бұл тапсырма баланың ішкі сезімін, түсінігін және ой қорытуын көрнекі түрде көрсетуге мүмкіндік береді.
Талқылау форматы
- Сұрақ-жауап арқылы қорытындылау
- Суреттерді талдау: әр бала өз жұмысын таныстырады
- Белсенді қатысқан оқушыларды мадақтау
Күтілетін нәтиже
Нені білді
«Азамат» сөзінің салмағын, оның мәні мен маңызын түсінді.
Нені меңгерді
Өз ойын анық жеткізіп, сұрақтарға толық жауап беруге дағдыланды.
Қолдана білді
Азамат болу ережелерін өмірде қолданудың қарапайым үлгілерін түсінді және қабылдады.
Осы ойлардың барлығын жүрекке тоқып өссек, келешекте еліміздің сенімді, білімді және тәрбиелі азаматтары боламыз.