Қазақша рефераттар

Өсімдіктің өсім мүшелерін ата

«Білімдіден шыққан сөз, талаптыға болсын кез» сайыс сабағы

Бұл материал — табиғатқа жанашырлықты күшейтіп, білімді жүйелеуге арналған сайыс-сабақтың мазмұны мен кезеңдерін жинақтап беретін жоспар. Мәтін редакцияланып, сөйлем құрылысы мен стилі біріздендірілді.

Сабақтың типі

Сайыс сабақ

Көрнекілігі

Плакат, интербелсенді тақта

Қатысушылар

3 топ, 7 кезең

Сабақтың мақсаттары

1) Білімді тереңдету

Оқушылардың өсімдіктердің құрылысы, маңызы және ерекшеліктері туралы білімдерін тереңдету.

2) Құндылықтарға тәрбиелеу

Жер бетіндегі өсімдіктер мен құстарды қорғауға, табиғатты сүйе білуге, ұқыптылыққа, ұжымшылдыққа және татулыққа тәрбиелеу.

3) Шығармашылық пен дербестікті дамыту

Шығармашылық ізденісті кеңейту, өз бетінше жұмыс жасау дағдыларын дамыту, пәнге қызығушылықты арттыру, еңбекқорлық пен адалдыққа баулу.

Кіріспе сөз: «Құс күні» және табиғатқа құрмет

Құс күні мерекесі алғаш рет 1924 жылы Смоленск облысына қарасты Ермолинск селолық мектебінде өткізілген. Ал 1925 жылы Мәскеу қаласындағы жас натуралистердің Орталық биологиялық стансасының үндеуімен бұл күн көктем мерекесі ретінде жарияланған.

Құстар — табиғат байлығы

Тіршілік тепе-теңдігін сақтаудағы маңызды бөлік.

Ауыл шаруашылығының көмекшісі

Зиянкестерді азайтып, табиғи тепе-теңдікті қолдайды.

Табиғаттың көркі

Әсем үн, көркем бейне, халықтық танымдағы символ.

Халық күміс көмей әншісін бұлбұлға, ардақты азаматын сұңқарға, сұлу қыздарын аққуға теңеген. Осындай мән-мағынасы терең ұғымдарды арқау ете отырып, білім мен тапқырлықты сынайтын сайысымызды бастаймыз.

Сайыстың құрылымы

Кезеңдер тізімі (7 кезең)

  1. Таныстыру
  2. Кім көп біледі?
  3. Ой толғаныс (мәтінмен жұмыс)
  4. Бұл қандай құс? (сурет бойынша)
  5. Жұмбақ сурет
  6. Мақал-мәтел сайысы
  7. Ойлан тап!

Ескерту: Сайыс басталар алдында әділқазылар алқасымен таныстырылады.

Кезеңдер мазмұны

I кезең — Таныстыру

Әр топ өз ұранын айтып, эмблемасын таныстырады және қорғайды.

II кезең — «Кім көп біледі?» (сұрақ-жауап)

Құстар бойынша сұрақтар

  1. Құстардың негізгі мекені: ұя.
  2. Торғайдың жүрегі минутына қанша рет соғады? 960 рет.
  3. Ең кішкентай құс: колибри.
  4. Ең суыққа төзімді құс: пингвин.
  5. Сөйлей алатын, қолға үйретілетін құс: тотықұс.
  6. Қай құста мүлде ұя болмайды? көкек.
  7. Адам қай құсты аң аулауға пайдаланады? бүркіт.
  8. Су тазалығын сақтайтын «санитар» құс: шағала.
  9. Суда жұбын жазбай жүретін құс: аққу.
  10. Хат тасушы құс: көгершін.

Өсімдіктер бойынша сұрақтар

  1. Ең жылдам өсетін өсімдік: бамбук.
  2. Ең биік ағаш: эвкалипт.
  3. «Күн гүлі» деп қай өсімдікті айтады? күнбағыс.
  4. Жапырақтар қай айда түсіп бітеді? қараша.
  5. Өсімдіктерді зерттейтін ғылым: ботаника.
  6. Қазақстанның Қызыл кітабы қашан шықты? 1981 жылы.
  7. Қазақстанда қанша қорық бар? 9.
  8. Өсімдіктің өсім мүшелері: тамыр, сабақ, жапырақ.
  9. Өсімдіктің көбею мүшелері: гүл, жеміс, ұлпа.
  10. Жасушаны алғаш сипаттаған ғалым: Роберт Гук.

Жануарлар бойынша сұрақтар

  1. Ең жүйрік сүтқоректі: гепард.
  2. Ең ірі су жануары: кит.
  3. Ең ұзын жануар: керік.
  4. Ең ірі құрлықтағы сүтқоректі: піл.
  5. Ұзын құлақты, әрі жабайы, әрі үйде өсірілетін жануар: қоян.
  6. Киіктің лағы қалай аталады? құралай.
  7. Ең алғаш қолға үйретілген жануар: ит.
  8. Түйе неше жыл өмір сүреді? 30–35 жыл.
  9. Жануарларды зерттейтін ғылым: зоология.
  10. Суда да, құрлықта да тіршілік ететін омыртқалылар: қосмекенділер.

III кезең — Ой толғаныс (мәтінмен жұмыс)

Әр топқа мәтін беріледі. Мәтінде 10 құстың атауы жасырын жазылған. 3 минут ішінде құстардың атын тауып, қағазға жазу қажет.

Мәтін

Асқар мен Айтқазы екеуі бір сыныпта оқыған кездегі оқиғаларды әңгімелейді. Бүгінде Айтқазы олардың үй ішінің қонақтарға арнап қара қазанға асып қойған етін асығыс түсіріп алғанын, жаздың ыстық күндерінде ауыл сыртындағы көлге барып, күн ұзақ суға түсіп, аққурайды отқа жағып, аулаған балықтарын пісіріп жеп, жақсы демалып қайтуды әдетке айналдырғанын айтады. Әңгіме үстінде қар жапалақтап жауа бастайды. Сол сәтте алдарынан кекілі келте, бір сыныпта оқитын Майра шығады. Майраның жаңалығы — жексенбі күні шопандар тойы өтетіні. Тойды көргісі келген екеуі Асқардың жылқышы атасы Бейсеннің үйіне бармақ болады. Сол тойда олар сүйікті ұстаздары Үкілім апаймен кездеседі. Аталары Бейсеннің «кекшіл болмаңдар» деген ақылын тағы естігенде, екеуі де өздерінің кейде кекшілдікке берілетінін түсінеді.

Жауап (құстар): бірқазан, ұзақ, балықшы, жапалақ, кекілік, үкі, аққу, жылқышы, қаз, ұлар.

IV кезең — «Бұл қандай құс?» (сурет бойынша анықтау)

Құстың суреті жасырын болады. Оқушылар берілген сандардың ішінен бір санды таңдап ашады да, құстың атын табады. Қиындық туындаса, сипаттама бойынша көмек беріледі.

Аққу

  • Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді, құрлыққа сирек шығады.
  • Жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды.
  • Жұп құрып тіршілік етеді.

Түйеқұс

  • Құстардың ішіндегі ең ірісі.
  • Африканың саванна және шөлейтті аймақтарында таралған.
  • Жақсы жүгіреді.

Пингвин

  • Оңтүстік жарты шарда таралған, әсіресе Антарктика жағалауында көп кездеседі.
  • Жұп құрып тіршілік етеді.
  • Ұша алмайды, бірақ жүзеді.

V кезең — «Жұмбақ сурет»

6 құстың атын табу үшін фигуралардағы суреттер мен кішкентай дөңгелекшелер пайдаланылады. Суреттерді дұрыс түсіндіріп, дөңгелектерге қажетті әріптерді орынды қоя білсеңдер, жұмбақталған 6 құстың атауы шығады. Әр топ өз орнында отырып, құстардың атын қағазға жазады. Уақыт: 2 минут. Уақыт аяқталған соң әр топтан бір оқушы жауап береді.

I топ жауаптары

  1. қарға
  2. үйрек
  3. тауық
  4. жапалақ
  5. күйкентай
  6. қызғыш

II топ жауаптары

  1. сауысқан
  2. ителгі
  3. бірқазан
  4. нанду
  5. әупілдек
  6. балықшы

III топ жауаптары

  1. түйеқұс
  2. тоты
  3. орақтұмсық
  4. бозторғай
  5. бұлбұл
  6. қылқұйрық

VI кезең — Мақал-мәтел сайысы

Мақал — сөздің мәйегі. Бұл кезеңде әр топқа конверт беріледі: ішіндегі сөздерді дұрыс ретпен орналастырса, екі мақал-мәтел шығуы керек.

1-конверт (нәтиже)

  • Құс болу — бір қызық, құс салу — бір қызық.

  • Ақ сұңқар — құстың баласы, алдына қоймай жем жемес.

2-конверт (нәтиже)

  • Қыран құстың баласы ұшса, келмес ұяға.

  • Бала бүркіт барлап ұшады, балапан бүркіт шарлап ұшады.

3-конверт (нәтиже)

  • Ақ сұңқар ұшар жем үшін, ер жігіт туған ел үшін.

  • Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады.

VII кезең — «Ойлан тап!»

Бұл кезеңде мұғалім/ұйымдастырушы қосымша логикалық тапсырмалар мен жылдам сұрақтар ұсынады (сынып деңгейіне қарай бейімделеді).

Қорытынды

Адамзат қара жерден несібе алады,
Табиғаттан ұрпақ үшін өсіп-өнеді.
Жердегі аң, көктегі құсты қыра берсек,
Табиғат анамыздан не қалады?

Адамбыз ғой — анасы бар, баласы бар,
Балапандай қойнында панасы бар.
Қанаты бар досымызды қорғайықшы,
Олардың да ұрпағы бар, баласы бар.

Қорытындылау

  1. Әділқазылар алқасының шешімі
  2. Марапаттау

Негізгі ой

Табиғатты қорғау — білімнің де, тәрбиенің де өзегі. Құстар мен өсімдіктерді аялау арқылы біз өз болашағымызды қорғаймыз.