Ұжымдық оқыту технологиясы
Бұл мәтін бастауыш сыныптарда ұжымдық оқыту технологиясын қолданудың өзектілігін, білім беру жүйесіндегі өзгерістерді және инновациялық тәсілдердің педагогикалық негіздерін сипаттайды.
Кіріспе
Қазіргі кезде Қазақстанда білім берудің жаңа жүйесі қалыптасып, әлемдік білім беру кеңістігімен ықпалдасуға бағыт алуда. Бұл үдеріс педагогика теориясындағы және оқу-тәрбие процесіндегі елеулі өзгерістермен тығыз байланысты.
Білім беру парадигмасы жаңарып, мазмұны мен тәсілдері қайта қарастырылуда: жаңа көзқарас, өзге қарым-қатынас мәдениеті, оқушы тұлғасына бағдарланған менталитет қалыптасып келеді. Білім мазмұны ақпаратты қабылдау және өңдеу дағдыларының дамуымен, ғылымдағы шығармашылық ізденістермен және нарық жағдайындағы білім беру бағдарламаларын нақтылаумен байи түсуде.
Дәстүрлі ақпарат жеткізу әдістері (ауызша, жазбаша, телефон, радио байланыс) біртіндеп заманауи компьютерлік құралдармен алмастырылуда. Сонымен қатар баланың жеке тұлғасын тәрбиелеуге, оның рухани әлемін байытуға және толыққанды қалыптасуына айрықша назар аударылады.
Парадигма
Білім беру мақсаттары мен нәтижелеріне жаңа көзқарас орнығуда.
Цифрлану
Ақпараттық құралдар жаңарып, оқу тәжірибесі өзгеруде.
Тұлғаға бағыт
Рухани-адамгершілік және әлеуметтік даму күшейтілді.
Педагогикалық инновациялардың ғылыми-теориялық негіздері
Бала тәрбиесінде мектеп, отбасы және әлеуметтік ортаның бірлігін күшейту қажеттілігі артып отыр. Қоғамдық сұраныспен тең деңгейде педагогикалық технологияларды кеңінен қолдануға және білім берудегі ғылымның рөлін арттыруға мән берілуде.
Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстан – 2030» бағдарламасында:
«Білім беру жүйесінің басты міндеті — тұлғаның ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде қалыптасуы, дамуы және кәсіптік тұрғыдан жетілуі үшін қажетті жағдайлар жасау».
Ғылыми-педагогикалық әдебиеттерді талдау мектептің жаңа жағдайларда тиімді жұмыс істеуі үшін мұғалімдердің инновациялық және креативті технологияларды қолдану жолдарын, сондай-ақ осы іс-әрекеттің педагогикалық шарттарын нақтылауды талап ететінін көрсетеді. Сондықтан мұғалім әртүрлі оқыту технологияларын оқу мазмұнына, оқушылардың жас ерекшеліктеріне және оқу мүмкіндіктеріне сәйкес таңдап, тәжірибеде тексеруі маңызды.
Оқытудағы озық технологияларды меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіби, адамгершілік және азаматтық қырларының қалыптасуына оң ықпал етеді. Бұл бағытта С. В. Селевко педагогтың өзін-өзі дамытуына және оқу-тәрбие процесін тиімді ұйымдастыруына технологиялық мәдениеттің маңызын атап көрсетеді.
Ұжымдық оқыту технологиясы
Бастауыш сынып мұғалімдерінің инновациялық іс-әрекетінің педагогикалық шарттарын меңгеруі — бүгінгі күннің басты міндеттерінің бірі. Мұғалім шеберлігі тек пәндік біліммен шектелмейді: сабақтың композициясы мен құрылымын сауатты құру, оқу-танымдық міндеттерді шешу, оқушылардың өзіндік жұмысын ұйымдастыру және мектеп өміріндегі түрлі жағдайларда балалармен нәтижелі тіл табысу сияқты қырлар арқылы айқындалады.
Инновация — тек оқу процесіндегі немесе мектепті басқарудағы жекелеген жаңалық емес. Ол — мектептегі оқыту мен тәрбиелеудің бүкіл жүйесіне өзгеріс енгізетін өзара әрекет пен ынтымақтастықтың нәтижесі. Осындай нәтижелі жұмысты ұйымдастыруда мен ұжымдық оқыту технологиясын тиімді деп санаймын.
Негізгі анықтама
Ұжымдық оқыту — оқыту үдерісінде ұжымның әр мүшесі өзгені оқытады және әрбір мүше ұжымнан үйренеді. Яғни оқыту өзара жауапкершілікке, ынтымақтастыққа және қарым-қатынас арқылы тануға негізделеді.
Ұйымдастыру формалары
- Ұйымдастырылған диалог
- Байланыстырушы (құраушы) диалог
- Оқушылардың жұппен жұмысы
- Талантты және дарынды оқушылармен бірлесе оқу
- Оқытудың ұжымдық тәсілі және өзара алмастыру (ауыспалы) құралдары
Ғылыми негіз және авторлар
Ұжымдық өзара оқыту технологиясының ғылыми-әдістемелік негіздері А. Г. Ривин және оның оқушылары мен ізбасарлары В. К. Дяченко, М. Д. Брайтер, А. С. Сакалова және т.б. еңбектерінде дамытылған.
Мұндай технологияда оқу материалын дайындау мәтіндер, қосымша және анықтамалық ресурстар арқылы жүзеге асады; мазмұн сабақ тақырыбы бойынша да, сабақтар циклі бойынша да жоспарланып берілуі мүмкін.
Қорытынды
Қазіргі білім беру жағдайында мұғалімнің инновациялық технологияларды мақсатты, жүйелі және оқушы ерекшелігіне сай қолдануы шешуші мәнге ие. Ұжымдық оқыту технологиясы бастауыш сынып оқушыларының бір-бірімен әрекеттесу мәдениетін қалыптастырып, танымдық белсенділігін арттыруға және жауапкершілікті бөлісе білуге мүмкіндік береді.
Түйін
Ұжымдық оқыту — білімді біржақты жеткізуден гөрі, ынтымақтастық арқылы меңгеруді көздейтін, оқушы тұлғасын дамытатын тиімді педагогикалық тәсіл.