Сендер сол суреттерге мұқият қарап, артығын табыңдар
Мақсаты мен көрнекіліктер
Бұл сабақтың мақсаты — балаларға жұмбақ туралы білім беру, халық ауыз әдебиетінің шығармашылық қырларымен таныстыру және сөздік қорын байыту.
Көрнекіліктер
- Жемістер мен көкөністердің муляждары
- Суреттер
Сабақтың барысы
Шаттық шеңбері
Армысың, қайырымды Аспан-ата!
Армысың, мейірімді Жер-ана!
Армысың, шұғылалы Алтын-күнім!
Армысың, балабақша, дос-жараным!
Тәрбиеші балаларға сұрақ қояды: «Балалар, сендер жұмбақ шешкенді жақсы көресіңдер ме?» Жұмбақтардың түрі көп екенін айтып, балаларды «жұмбақтар көрмесіне» шақырады.
Жұмбақ туралы қысқаша түсінік
Жұмбақ — халық ауыз әдебиетінің бір түрі. Әр жұмбақта заттың аты тікелей аталмайды: тыңдаушы ойлану арқылы ненің туралы айтылғанын табуы керек.
Шешуін жеңіл табу үшін затты ұқсас нәрсемен салыстырып айтады немесе ерекше бейнелі сөздер қолданылады.
Ойын: «Жыл мезгілін тап»
Суда мұз бар,
Жерде қар бар,
Боран борап соғады,
Бұл қай кезде болады?
Жауабы: Қыс
Тәрбиеші жыл мезгілінің ерекшеліктері туралы сұрайды.
Күн ұзарып,
Қар еріп,
Су сайларға толады.
Бұл қай кезде болады?
Жауабы: Көктем
Күнде ысып,
Жеміс, жидек пісіп,
Ел пішенін орады.
Бұл қай кезде болады?
Жауабы: Жаз
Жауып жаңбыр,
Жер сабыр,
Шөп, жапырақ солады.
Бұл қай кезде болады?
Жауабы: Күз
Ойын: «Жануарларды тап»
Тәрбиеші тақтаға екі сурет іледі: біріншісінде — орман, екіншісінде — үй. Балалар жұмбақтың шешуін тауып қана қоймай, шыққан жануардың мекендейтін жерін және қорегін айтып береді.
Өзі қу, әрі айлакер,
Жүрген жері айқай да шу.
Жауабы: Түлкі
Сылдырдан қорқады,
Шошынып жортады.
Жауабы: Қоян
Қыс бойына жатады,
Тәтті ұйқыға батады.
Жауабы: Аю
Тонын киіп туған,
Жалап бетін жуған.
Жауабы: Мысық
Адамға серік,
Күзетке берік.
Жауабы: Ит
Басында мүйізі бар,
Үстінде киізі бар.
Жауабы: Сиыр
Сергіту сәті: «Аю»
Ормандағы аюдың
Құлпынайы көп екен.
Теріп, теріп аламыз,
Қалтамызға саламыз.
Ойын: «Төртінші артық»
Тақтада төрт сурет тұрады. Балалар суреттерге мұқият қарап, артық суретті табады да, себебін түсіндіреді.
Мысал: алма, өрік, жүзім, сәбіз.
Артығы — сәбіз, өйткені ол көкөніске жатады. Қалғандары — жемістер.
Ойын: «Сипаттама бойынша»
Жұмбақтың шешуін табу қызық, ал жұмбақты өзің ойлап табу одан да қызығырақ. Тәрбиеші қораптың ішіндегі заттарды көрсетіп, балаларға сипаттама бойынша жұмбақ жасырады. Балалар шешуін табады.
Шіркіннің өзіне обал-ақ,
Жүреді аяқта домалап.
Жауабы: Доп
Үрлесең — жеңіл,
Елпілдеп кетеді.
Ұшырсаң — көк-теңбіл,
Бұлтқа да жетеді.
Жауабы: Шар
Қорытынды
Сабақ соңында тәрбиеші қорытынды жасап, жұмбақтың мәнін қайта еске салады: тыңдап, салыстырып, ойлану арқылы шешім табу.
Белсенді қатысқан балалар мадақталады.