Қазақша рефераттар

Генетика ғылымының дамуы

Генетика Мендель заңдылықтары Моногибридті шағылыстыру Практика №4

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға генетика ғылымының пайда болуы мен дамуы туралы жүйелі білім беру, генетик ғалымдардың еңбектерімен таныстыру және биологиядағы тұқымқуалаушылық заңдылықтарын түсінуге бағыттау.

Сабақтың міндеттері

  • Генетика ғылымы нені зерттейтінін түсіндіру.
  • Г. Мендельдің гибридологиялық әдісін тереңірек сипаттау.
  • Моногибридті будандастырудың мәнін ашу және негізгі генетикалық ұғымдарды бекіту.

Сабақ құрылымы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың дайындығын тексеру, сабақ мақсатын нақтылау және жұмыс форматын белгілеу.

II. Білімді өзектеу

Алдыңғы тақырыптар бойынша сұрақ-жауап және ұғымдарды сәйкестендіру тапсырмалары арқылы қайталау.

III. Жаңа материалды оқыту

Генетика негіздері, даму кезеңдері, Мендель әдісі және моногибридті будандастыру.

Қорытынды және бағалау

Практикалық есептер арқылы бекіту, кері байланыс, бағалау және үй тапсырмасын беру.

Кім жылдам? (Қайталау сұрақтары)

  1. 1) Организмнің көбею жолдары қандай?
  2. 2) Мейоз неше процестен тұрады?
  3. 3) Мейоздың митоздан айырмашылығы неде?
  4. 4) Қосарланып ұрықтану қай ағзаға тән?
  5. 5) Гаметогенез дегеніміз не?
  6. 6) Организмнің жеке дамуы қалай аталады?

Сәйкестігін тап

Онтогенез

Организмнің жеке дамуы.

Филогенез

Тарихи даму (түрдің эволюциялық дамуы).

Эмбриология

Ұрықтың дамуын зерттейтін ғылым.

Биогенетикалық заңдылық

Онтогенездің филогенезді қысқаша қайталауы.

Жаңа материал: негізгі бағыттар

Генетика — биологияның маңызды саласы

Генетика тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейді. Бұл білім тірі ағзалардың белгілері қалай берілетінін, ал кейбір белгілердің неге өзгеретінін түсіндіруге көмектеседі.

Генетика ғылымының қалыптасуы мен даму кезеңдері

I кезең

Пайда болуы

1900–1910

II кезең

Қалыптасуы

1911–1953

III кезең

Молекулалық генетика

1953 жылдан бүгінге дейін

Гибридологиялық әдістің маңызы

Тұқымқуалаушылықты зерттеуде Г. Мендель қолданған гибридологиялық әдіс шешуші рөл атқарды. Бұл әдіс будандастыру нәтижелерін жүйелі түрде бақылауға және ұрпақтардағы белгілердің таралуын сандық тұрғыдан талдауға мүмкіндік береді.

Моногибридті будандастыру

Моногибридті будандастыру — ата-аналар бір ғана жұп белгі бойынша айырмашылыққа ие болатын жағдай. Мұнда ұрпақтағы фенотип пен генотиптің қатынасы арқылы доминанттық пен рецессивтік белгілердің көріну заңдылығы талданады.

Тірек ұғымдар

  • Гомозигота — бір геннің аллельдері бірдей (мысалы, AA немесе aa).
  • Гетерозигота — аллельдер әртүрлі (мысалы, Aa).

Топтық жұмыс (сынып 3 топқа бөлінеді)

I топ

Тақырып: Тұқымқуалаушылық

  • Генетика — биология ғылымының бір саласы.
  • Генетика ғылымының қалыптасуы мен дамуы.

II топ

Тақырып: Өзгергіштік

  • Гибридологиялық әдістің маңызы.
  • Моногибридті будандастыру.

III топ

Тақырып: Доминанттылық

  • Гомозигота және гетерозигота ұғымдары.
  • Генетика ғылымының даму кезеңдері.

Сергіту сәті

Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы зейінді қалпына келтіру және ой еңбегін жеңілдету.

Практикалық жұмыс №4: қарапайым генетикалық есеп

Берілген үлгіге сүйене отырып, ата-аналарды генотипі бойынша анықтаңдар: қандай даралар будандастырылған, қандай гаметалар түзіледі және F1 ұрпақта қай белгілер көрінеді.

Үлгі (моногибридті шағылыстыру)

Ата-ана: AA × aa

Ата-ана генотиптері

Р (♀): AA

Р (♂): aa

Гаметалар

AA түзеді

A

aa түзеді

a

F1 ұрпақ (будандар)

Генотипі бойынша

Барлығы: Aa

Фенотипі бойынша

Доминантты белгі көрінеді.

Талдау сұрақтары

  • Ата-аналар қандай типті гаметалар түзеді?
  • F1 ұрпақта қандай белгілер көрінеді?
  • F1 будандары қандай типті гаметалар түзеді?

Сабақты қорытындылау

Бағалау

Сабақ соңында білімгерлердің оқу жетістігі практикалық тапсырмалар, топтық жұмыс нәтижесі және сұрақ-жауап белсенділігі арқылы бағаланады.

Рефлексия және үй тапсырмасы

Оқытушы білімгерлерден бүгінгі тақырыптан алған әсерін және түсінгенін қысқаша талдатады. Ғылыми ізденіске ынталандырып, үй тапсырмасын береді.