Оқушылармен амандасу
Құжаттардың бланкілеріне және құжаттарды ресімдеуге қойылатын талаптар
Бұл материал құжат бланкілерін әзірлеу мен құжаттарды ресімдеудің негізгі талаптарын жүйелі түрде түсіндіруге арналған. Мақсат — оқушыларды стандарттарға сүйене отырып құжат рәсімдеудің тәртібімен таныстыру, практикалық дағдыны дамыту және кәсіби жауапкершілік пен еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: бланкілер мен ресімдеу талаптарын меңгерту.
- Дамытушылық: талаптарды түсіндіріп, қолдануға үйрету.
- Тәрбиелік: пәнге қызығушылықты арттыру, кәсіби біліктілікке баулу.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Көрнекіліктер
- Мультимедиялық құралдар
- Үлестірмелі материалдар
- Құжат үлгілері
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу.
- Оқушыларды түгендеу.
- Оқушылардың назарын жаңа сабаққа аудару.
II. Өткен тақырыпты пысықтау
- Құжаттың күні деректемесін ресімдеу тәртібі.
- Адресат деректемесін ресімдеудің қандай тәсілдерін білесіңдер?
- Қол қою деректемесі қандай элементтерден тұрады және оны ресімдеу тәсілдері қандай?
III. Жаңа сабақты түсіндіру: бланкілер
Нормативтік негіз және форматтар
Бланкілер 6.38–90 мемлекеттік стандарт талаптарына сәйкес А4 (297×210 мм) және А5 (210×148 мм) форматтағы қағазда дайындалады және 9327 мемлекеттік стандарттың талаптарына (6, 7-қосымшалар) сай баспаханалық немесе өзге тәсілмен жасалады.
Бланкі түрлері
- Хаттарға арналған бланк
- Жалпы бланк (құжаттардың басқа түрлеріне арналған; 8, 10-қосымшалар)
Арнайы бланк дайындау шарты
Егер белгілі бір құжат түрі (бұйрықтар, хаттамалар және т.б.) жылына 200 данадан артық жасалса, сол құжат түріне арналған жеке бланк дайындауға рұқсат етіледі. Мұндай жағдайда жалпы бланк құжат түрінің атауымен толықтырылады (16-қосымша).
Бос жиектер (өрістер) талаптары
Сол жақ
30 мм
Жоғарғы
кемінде 10 мм
Оң жақ
кемінде 8 мм
Төменгі
кемінде 8 мм
Реквизиттерді орналастыру тәсілдері
- Бұрыштап орналастыру: тақырып бөлігіндегі реквизиттер парақтың бір бұрышына жинақталып беріледі; әр жол сол жақ шеттен басталады.
- Көлденең (ұзына бойына) орналастыру: реквизиттер парақтың жоғарғы бөлігінде орналасады; әр реквизиттің басталуы мен аяқталуы шеттерден тең қашықтықта беріледі.
Мемлекеттік елтаңба бейнесі
- Елтаңба реквизиттері бұрыштап орналасқан құжаттарда — ұйым атауы жазылған жолдардың ортасында, бланктің жоғарғы бөлігінде беріледі.
- Реквизиттер ұзын бағытта орналасқан бланкілерде — парақтың жоғарғы жағындағы бос өрістің ортасына орналастырылады.
- Елтаңба бейнесінің диаметрі 20 мм-ден аспауы керек.
- Елтаңбаны пайдалану құқығы және оны бланкілерде орналастыру тәртібі арнайы құқықтық актілермен белгіленеді.
Ұйым атаулары және эмблема
- Ұйымның, жоғары тұрған органдардың және құрылымдық бөлімшелердің атауы (толық, қысқартылған немесе аббревиатура түрінде) тиісті құқықтық актілерде бекітілген нұсқасына сәйкес болуы тиіс.
- Құрылымдық бөлімше атауын баспаханалық тәсілмен де, машинкамен (немесе баспа құрылғысымен) теріп те көрсетуге рұқсат етіледі.
- Ұйым эмблемасы ретінде белгіленген тәртіппен тіркелген тауар белгісі (қызмет көрсету белгісі) қолданылуы мүмкін.
Хат бланкісіндегі реквизиттер
- Байланыс кәсіпорнының индексі
- Пошталық және телеграфтық мекенжай
- Телефон нөмірі
- Телетайп нөмірі
- Телефакс нөмірі
- Банктегі есеп айырысу шотының нөмірі
- Мерзімі
- Индекс
- Келіп түскен құжаттың индексі мен күніне жасалған сілтеме
- Қолхаттың коды
- Ұйымның коды
Жалпы бланкідегі реквизиттер
- Мерзімі
- Индекс
- Жасалған немесе басып шығарылған жері
- Ұйымның коды
Белгілеулер, тесу және бүктеу
- Бланктің бос жиектері мен жекелеген реквизиттердің шектеу белгілері бұрыштамалар немесе өзге белгілер түрінде енгізіледі.
- Құжатты тігуге арналған тесіктерді жасауға және бүктеу орнын белгілеуге рұқсат етіледі.
Екі тілде рәсімдеу қағидасы
Бланк реквизиттері (министрлік/ведомство атауы, ұйым атауы, пошта-телеграф мекенжайы, құжат түрінің атауы, жасалған немесе басып шығарылған орны) екі тілде берілуі тиіс.
- Реквизиттер парақтың ұзына бойына орналастырылса: сол жақта мемлекеттік тілде, оң жақта ұлтаралық қатынас тілінде жазылады.
- Реквизиттер бұрыштап орналастырылса: жоғарғы бөлікте мемлекеттік тілде, төменгі бөлікте ұлтаралық қатынас тілінде беріледі.
IV. Жаңа сабақты пысықтау (сұрақтар)
- Елтаңба бейнесі барлық ұйымдардың бланкілерінде міндетті түрде орналастырыла ма?
- Бланктерде реквизиттердің орналасу тәртібіне қойылатын негізгі ережелер қандай?
- Жалпы бланк деректемелеріне сипаттама беріңдер.
- Жалпы бланкілерде қандай реквизиттер көрсетіледі?
- Хат бланкілерінде қандай реквизиттер көрсетіледі?
V. Бағалау
Оқушылардың жауаптары мен тапсырмаларды орындау сапасына қарай бағалау жүргізіледі.
VI. Үй тапсырмасы
36–44-беттер.