Кім жаман кейіпкер
Сабақ туралы мәлімет
Тақырып
- Сынып сағаты: «Күз аруы» (2014), 1-сыныптарға арналған
- Сабақ тақырыбы: «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен»
Сабақ түрі және құралдар
- Сабақ түрі: пікірлесу, әңгімелесу
- Көрнекі құралдар: үнтаспа, оқулық, дәптер, интерактивті тақта
Мақсаты
Оқушыларды қарым-қатынас мәдениетіне үйрету, әдеп сақтау туралы түсініктерін кеңейту. Жақсы мен жаманды айыра білуге ықпал ету, жақсылыққа тәрбиелеу және «жақсылық» құндылығы туралы ұғымдарын тереңдету.
Міндеттері
- Жақсылық жасаудың адам өміріндегі маңызын түсіндіру.
- Жақсылық жасауға қажетті іскерліктерді дамыту.
- Адамгершілікке, ізгілікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
1) Шаттық шеңбері: шын жүректен тілек
Оқушылар «жүрек шарды» бір-біріне бере отырып, жылы тілектерін айтады. Осылайша сабақ ынтымақ пен қамқорлық атмосферасында басталады.
2) «Сиқырлы сандық»: өзіңді танып, ойлану
Мұғалім балаларға «сиқырлы сандықты» көрсетіп, оның құпиясын ашуды ұсынады: «Бұл сандыққа бәріміз сыямыз» деген ой арқылы оқушылардың қызығушылығын оятады.
Балалардың ықтимал жауаптары
- «Мен өзімді көрдім.»
- «Мен кішкентай екенмін.»
- «Мен әдемі қызды көрдім.»
3) Әңгіме: жақсылық деген не?
Мұғалім балалардан «Жақсылық деген сөзді қалай түсінесіңдер? Жақсы адам қандай болады?» деп сұрайды. Жауаптарды тыңдай отырып, жақсы қасиеттердің өмірдегі көріністерін нақтылайды.
Жақсы қасиеттердің мысалдары
- Үлкендерге көмектесу.
- Кішіге қамқор болу.
- Табиғатты аялау, қоқыс тастамау.
Жақсылықтың өлшемі
Жақсылық — тек сөз емес, әрекет. Ол адамның туған жерге сүйіспеншілігі, жан-жануарға мейірімі, өзгенің көңілін ойлай білуі арқылы танылады.
Оқушылардан өз бойларында осындай қасиеттер бар-жоғын ой елегінен өткізу сұралады.
4) Мультфильм арқылы талдау: «Алдар Көсе. Көне домбыра»
Оқушылар Алдар Көсе туралы мультфильм көреді. Көргеннен кейін сұрақ-жауап арқылы кейіпкерлердің іс-әрекеті талданады.
Талқылау сұрақтары
- Мультфильм не туралы?
- Қандай кейіпкерлер бар?
- Кім жақсы кейіпкер, кім жаман кейіпкер?
- Бай неліктен жаман кейіпкер ретінде көрінеді?
- Алдар Көсе байды не үшін алдады?
- Алдар Көсенің ісі дұрыс па? Неліктен?
5) Сергіту сәті
Қимыл-қозғалыс
Оқушылар «Көңілді күн» әніне билеп, сергіп алады.
Көзге арналған жаттығу
Көру мүшесін демалтуға арналған қысқа жаттығулар орындалады.
6) Ойлану: жақсы мен жаманның айырмасы
«Адамда жақсы қасиет болмаса, оған бақ та, бақыт та қонбайды» (Жүсіп Баласағұн).
Нақыл сөздің мағынасы талқыланып, оқушылардың пікірі тыңдалады. Дәптермен жұмыс жүргізіледі.
Сұрақ
«Жамандыққа ерсең жаман боласың, жақсылыққа ерсең жақсы боласың» деген ойды қалай түсінесіңдер?
7) Шығармашылық жұмыс
Балаларға «жақсы бала» және «жаман бала» бейнеленген суреттер таратылады. Тапсырма: жаман баланы жақсы бала етіп өзгертіп салу, ал жақсы баланы жаман әдеттерге бейім етіп (кері образ) өзгертіп салу. Бұл жұмыс әрекеттің салдарын түсінуге көмектеседі.
8) Әңгімелесу: жақсылықтың қуанышы
Жақсылық жасау үшін адам бойында адамшылық, жанашырлық, мейірімділік және жылы жүрек болуы керек. Сонда адам жаман әдеттен жиреніп, жақсы әдетке үйренеді. Қолынан келгенше ешкімді бөліп-жармай, баршаға бірдей жақсылық жасауға талпынады.
Ой тастау
Егер әлемдегі адамдар тек жақсылық ойлап, жақсылық жасауға ұмтылса, тыныштық пен ынтымақ орнап, адамдар бақытты өмір сүрер еді.
9) «Өзіммен-өзім»: жақсылық әлеміне саяхат
Мұғалім «жақсылық әлемінен келген сиқырлы таяқ» туралы айтып, балаларды тынышталып отыруға шақырады. Көзді жұмып, «Бір, екі, үш — біз жақсылық әлеміндеміз» деп елестету жаттығуы орындалады.
Ол әлемде адамдар сыпайы, мейірімді, бір-біріне қамқор, риясыз жақсылық жасайды. Балалар сол қасиеттердің өз бойына даритынын сезініп, қайтадан сыныпқа оралады.
10) Тәжірибемен бөлісу: «Сен қандай жақсылық жасадың?»
Оқушылар өздері жасаған жақсылықтарын еске түсіріп, қысқаша әңгімелеп береді. Мақсат — жақсы әрекетті байқау, бағалау және әдетке айналдыру.
11) Психологиялық тренинг: «Менің көзіммен»
Мұғалім ақ параққа салынған кішкентай қара ноқат көрсетеді. Оқушылар не көргенін дәптеріне жазады. Талқылау қорытындысы:
Егер алдымен қара ноқатты көрсең…
Адам бойынан ең әуелі кемшілік іздеуге бейім болуың мүмкін.
Егер алдымен ақ парақты көрсең…
Жақсылықты байқауға, жақсыны іздеуге жақынсың.
Оқушылар өз қорытындысын қазіргі өмірмен байланыстырады: кейде адам жақсылықтан гөрі жамандыққа жоруға үйір келеді, ал жаңалықтар легі де көбіне жағымсыз оқиғаларға толы болып жатады.
Жүректен жүрекке
Айнаға қарасақ, нешеу боламыз?
Балалар айнаға қарағанда өз бейнесін көреді. Сол арқылы тілек пен жақсылық «екі еселенсін» деген ой айтылады: жүректегі жақсы сөздерді «сиқырлы сандыққа» салып, жауып қоямыз.
Қорытынды
Жақсылықтан үйреніп,
Боламыз біз жақсы адам.
Жамандықтан жиреніп,
Үлгі аламыз жақсыдан.