Балапандар анасына қанат астынан шығаруын өтінді
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Қызылорда қаласы №7 орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі Төлепбаева Гүлмира Әбдіғапбарқызы жүргізетін «Өзін-өзі тану» пәнінен 4-сыныпқа арналған сабақ жоспары.
Пәні
Өзін-өзі тану
Сыныбы
4-сынып
Тақырыбы
Қызғаныштың кесірі
Мақсаты
Оқушыларға қызғаныш ұғымын түсіндіру, оның адам мінезіндегі көрінісін талдату және көпшілдік сияқты ізгі қасиеттерді тәжірибеде қолдануға үйрету.
Міндеттері
- Көпшілдік, бауырмалдық, жомарттық туралы түсінігін кеңейту.
- Өз ойын анық әрі мәдениетті жеткізе білуге ықпал ету.
- Өмірмен байланыстыра отырып, біреуге жақсылық жасауға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Сабақтың барысы
1) Шаттық шеңбері
Оқушылар қимыл-қозғалыспен шеңбер жасап, көтеріңкі көңіл күй қалыптастырады.
Өлең жолдары
Амансың ба, Алтын күн?!
Амансың ба, Көк аспан?!
Амансың ба, Жер-ана?!
Амансың ба, достарым?!
Сіздерді көрсем қуанам!
Диалог
Мұғалім: Күн, кімнің досысың?
Оқушылар: Бәріңе ортақпын!
Мұғалім: Сен кімнің жолдасысың?
Оқушылар: Бәріңе ортақпын.
Кәдімгі көңілдей түсетін,
Кәдімгі суыңдай ішетін,
Ауадай бәріміз жұтатын,
Барлығы әулие тұтатын,
Бәріңе ортақпын!
Қонақтармен сәлемдесу:
Үлкенге де — сіз! Кішіге де — сіз!
Баршаңызды құрметтеп, бас иеміз біз!
Көңілді әуен тыңдай отырып, оқушылар бір-біріне бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді: «Барлығыңа сәттілік тілеймін!»
2) Ойын: «Дүкен»
Ойын шарты: әр оқушы дүкеннен өз есімінің алғашқы әрпіне сәйкес келетін затты «сатып алады». Дүкенде азық-түлік, көкөністер, ойыншықтар бар.
Азық-түлік дүкені
- Аружан: алмұрт сатып аламын.
- Самат: сәбіз сатып аламын.
- Томирис: торт сатып аламын.
Ойыншықтар дүкені
- Дамира: доп сатып аламын.
- Нұрболат: (есім әрпіне сай) ойыншық таңдайды.
- Ұлжан: ұшақ сатып аламын.
Ескерту: кейбір мысалдарда зат атауы әріп сәйкестігіне дәл келмеуі мүмкін; сабақ барысында мұғалім оқушыға сәйкес нұсқаны таңдатқызады.
Осы ойынға сүйене отырып, бүгінгі тақырыпқа өтеміз.
3) Әңгімелесу және сөзжұмбақ
Оқушылар сөзжұмбақ шешу арқылы сабақтың негізгі ұғымын табады. Жауабы: Қызғаныш
«Қызғаныш» сөзін естігенде ойға не келеді? Ол қандай мағына береді? Оқушылар шеңбер бойымен қысқа жауаптар айтады.
4) Мәтінмен жұмыс: «Қызғаныштың кесірі»
Мұғалім Ж. Байбұланованың «Қызғаныштың кесірі» әңгімесін үзінділер арқылы түсіндіреді. Тыңдау барысында талқылауға арналған сұрақтар қойылады.
Талқылау сұрақтары
- Маржан енді не істеді деп ойлайсыңдар?
- Қыздар нені сатып алғысы келді?
- Қыздар моншақты кімге бергілері келді?
- Маржан моншақты бірден бере салды деп ойлайсыңдар ма?
- Қыздардың ойыны қалай аяқталды?
Құндылықтарға бағыттау
- Мейірімділік
- Достық
- Қайырымдылық
- Жанашырлық
Оқушылар жауап берген сайын, «қасиеттер ағашына» сәйкес ұғымдар белгіленеді.
5) Сахналау
4 «Ә» сынып оқушылары «Қызғаныштың кесірі» әңгімесі бойынша қойылым көрсетеді. Мақсат — мәтінді эмоциялық-сезімдік деңгейде қабылдатып, оқиғадан қорытынды шығаруға жетелеу.
6) Тыныштық сәті және талдау
Тақырыпқа сай «Үш ноян» қойылымы көрсетіліп, оқушылар өзімшілдік пен көпшілдік құндылықтарын салыстыра талдайды.
Мұғалімнің түйіні: Өзімшіл адам өзгелердің мүддесімен санаспай, тек өз пайдасын ойлайды. Бұл — жағымды қасиет емес. Ал көпшіл адам айналасындағылармен тіл табысып, кеңпейіл болып, құрмет көрсете біледі.
7) Топтық жұмыс: шағын мәтіндерді сахналау
Оқушылар үш топқа бөлінеді. Әр топқа қысқаша мәтін беріліп, топ басшысының жетекшілігімен көрініс дайындайды. Қойылымнан кейін топтар бір-бірінің жұмысына қарап, байқалған қасиеттерді атап өтеді.
І топ
В. Сухомлинский — «Ана қанаты»
Жайма шуақ жаз күні қаз балапандарын ертіп серуендейді. Балапандар қызыққа алданып, жан-жаққа тарап кетеді. Бұлт торлап, жаңбыр, артынан бұршақ жауады. Ана қаз балапандарын қанатының астына алып, қорғайды. Қауіп басылғанда балапандар қайта ойнап кетеді, тек біреуі ғана анасының қанаты жараланғанын байқайды. Ана қаз балапандарының қуанышын көріп, өзін бақытты сезінеді.
Түйін: «Махаббат бар жерде — бақыт бар».
ІІ топ
Ертегі — «Екі дос»
Екі дос орманда келе жатып аюға тап болады. Біреуі ағашқа шығып кетеді, екіншісі үлгермей, өлген болып жата қалады. Аю иіскеп кетіп қалады. Кейін ағаштағы бала: «Аю саған не деді?» деп сұрайды. Досы: «Досын тастап кеткен адам — дос емес», — деді деп жауап береді.
ІІІ топ
Л. Н. Толстой — «Ата мен немере»
Қартайған ата әлсіреп, тамақты дұрыс іше алмай қалады. Бір күні кесені құлатып алып, келіні ұрсады да, «енді ағаш ыдыспен ішесің» дейді. Бір күні анасы баласының ағаш ыдыстармен ойнап отырғанын көреді. Бала: «Сендер қартайғанда, әкем екеуіңе ағаш ыдыс жасап жатырмын», — дейді. Анасы ұялып, атаны қайтадан дастарқан басына отырғызады.
Оқушылар алған қасиеттерін қағазға жазып, оларды екі ұғымның тұсына орналастырады: өзімшілдік және көпшілдік.
Дәйексөз
«Болмағын кекшіл, болсайшы көпшіл»
Абай
Жүректен жүрекке
«Жылы лебіз ағашын» егу арқылы оқушылар бір-біріне ізгі тілектерін айтып, сыныптағы сыйластық пен бірлікті нығайтады.
Шығармашылық тапсырма: «Бақыт керуені»
«Бақыт керуені» қала маңынан өтіп бара жатыр деген ой-жағдаят ұсынылады. Оқушылар «Бақыт дегеніміз не?» деген сұраққа жауап болатын бір сөз жазып, оны керуен түйелерінің «қоржынына» салатындай етіп ұсынады.
Ортақ талқылау
Әр оқушы өз сөзін дауыстап оқиды және неге дәл сол сөзді таңдағанын қысқаша түсіндіреді. Соңында барлығы қайтадан шеңберге жиналып, сабақтан түйген ойларын бөліседі.
Мұғалімнің қорытынды сөзі: «Балалар, мен сендермен бүгінгідей мән-мағынасы терең, әсерлі сабақ өткізгеніме қуаныштымын».
Сабақ аяқталады.