Қазақша рефераттар

Жану Сабақтың мақсаты

Сабақтың тақырыбы

Оттек, оксидтер, жану.

Сабақтың мақсаты

Оқушылардың «Оттек, оксидтер, жану» тақырыбы бойынша алған білімдерін тереңдету, қорытындылау және бекіту.

Міндеттері

  • Оттектің физикалық және химиялық қасиеттерін меңгертуде халықтық педагогика элементтерін қолдана отырып, білім мен білікті қалыптастыру.
  • Химиялық формула жаза білу, реакция теңдеулерін құрастыру және есеп шығару дағдыларын жетілдіру.
  • Шығармашылық қабілетті дамыту, ұйымшылдыққа, жауапкершілікке және қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеу.

Ұйымдастыру және ресурстар

Сабақтың түрі
Қорытынды-қайталау
Көрнекілігі
Сызбалар, дидактикалық материалдар, Менделеевтің периодтық жүйесі
Пәнаралық байланыс
Биология, экология, математика

Сабақтың барысы

Сабақ құрылымы белсенді қайталау, тәжірибе және шығармашылық тапсырмалар арқылы негізгі ұғымдарды бекітуге бағытталған.

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сынып 2 топқа бөлінеді: «Білімпаздар» және «Ойшылдар».

І бөлім — Бой сергіту

Әр топқа 7 сұрақ беріледі. Талдауға 5 минут уақыт бөлінеді.

«Білімпаздар» тобының сұрақтары

  1. 1.Жер қыртысында оттектің үлесі неше пайыз?
  2. 2.Оттектің физикалық қасиеттері қандай?
  3. 3.Өнеркәсіпте оттекті қалай алады?
  4. 4.Қандай реакцияны тотығу реакциясы деп атайды?
  5. 5.Қандай заттарды оксидтер деп атайды?
  6. 6.Табиғатта оттек бөлінетін қандай реакцияны білесіңдер?
  7. 7.Ауаның құрамы қандай?

«Ойшылдар» тобының сұрақтары

  1. 1.Атмосферада оттектің үлесі неше пайыз?
  2. 2.Озонның физикалық қасиеттері қандай?
  3. 3.Зертханада оттекті қандай заттардан алады?
  4. 4.Қандай реакцияны жану реакциясы деп атайды?
  5. 5.Өршіткі (катализатор) дегеніміз не?
  6. 6.Оттек қай салаларда қолданылады?
  7. 7.Аллотропия дегеніміз не?

ІІ бөлім — Қызығушылықты ояту

Тәжірибелік демонстрация

Магнийдің жануын іс жүзінде көрсету.

«Оттегі туралы ертегі»

Ертегіні оқу барысында әр топтан оқушылар кезекпен шығып, реакция теңдеулерін жазады.

Оттек көп қабатты үйдің (периодтық жүйенің) 2-қабатында тұрады. Бірде ол өзін сынап көргісі келіп: «Мен қандаймын? Көршілеріме барсам, мені қалай қарсы алар екен?» деп, көршілерін аралауға шығады.

Сумен қосылуы

Бірінші қабаттағы көршісімен қосылып, айдын көлге айналады: 

2H₂ + O₂ → 2H₂O

Көміртекпен жануы

№6 пәтер иесімен қосылып, жанып жарық бөледі: 

C + O₂ → CO₂

Азотпен әрекеттесуі

Сол жақ көршісіне кіргенде найзағай ойнағандай әсер береді: 

N₂ + O₂ → 2NO (эндотермиялық, −Q)

Фосформен жануы

№15 пәтерде бөлме жап-жарық болып, ақ түтінге толады: 

4P + 5O₂ → 2P₂O₅

Кремниймен қосылысы

№14 пәтер иесімен қосылып, топырақ пен саздың негізіне айналады: 

Si + O₂ → SiO₂

Темірдің оттекте жануы

Көп жағдайда «жанбайды» деп саналатын темір де оттекте шатырлап жанып, темір қағын түзеді: 

3Fe + 2O₂ → Fe₃O₄

Оттек осылай бірнеше «пәтер иесімен» қосылып, өзі түзетін қосылыстардың көп екенін байқайды. Дегенмен, №2, №10, №18 пәтер иелерімен (инертті газдар мен кейбір элементтермен) тікелей қосылыс түзбейтініне қынжылады. Ал галогендермен, криптон және ксенонмен, сондай-ақ алтынмен белгілі жағдайларда жанама жолмен қосылыстар түзілуі мүмкін екеніне риза болып, өзінің белсенді элемент екенін дәлелдейді.

Қосымша талқылау: халықтық ұғымдардағы оттың қасиеті, оттың құдіреті және қауіпсіз қолдану мәдениеті.

ІІІ бөлім — «Кім көп біледі?»

1) Қазақ халқының ертеден қолданып келе жатқан баспанасы — киіз үйдің қаңқасына оттектің физикалық және химиялық қасиеттерін жазу.

2) «Пирамида» ішінде берілген элементтерден оксидтердің формулаларын құрастыру: Ca, Mg, N, S, P, B, Na, Li, Al, K.

IV бөлім — Ғажайып тәжірибелер

Тәжірибе: «Алма неге қарайады?»

Мақсаты: алманың оттекпен әрекеттесуінің (тотығу үдерісінің) әсерін көрсету.

Қажетті құрал-жабдықтар: алма, С дәрумені (аскорбин қышқылы) таблеткасы.

Орындалу барысы

  1. 1.Алманы екіге бөлу.
  2. 2.Таблетканы ұнтақтап, алманың бір жартысының кесілген бетіне себу.
  3. 3.Екі бөлікті де ашық күйінде біраз уақытқа қалдыру.
  4. 4.Екі бөліктің түсін салыстыру.

Нәтиже және талқылау

С дәрумені себілген алманың түсі айтарлықтай өзгермейді, ал екінші бөлік қоңырланады. Оқушылар құбылыстың себебін өздері түсіндіруге тырысады (тотығу үдерісі, антиоксиданттың әсері).

V бөлім — «Жұмбақтас» (есептер)

№1 — Оттектің массалық үлесін табыңдар

  • «Білімпаздар» CaO
  • «Ойшылдар» MgO

№2 — Есептер

«Білімпаздар»: 16 г оттек алу үшін қажетті калий перманганатының массасын есептеңдер.

«Ойшылдар»: массасы 8 г кальций оттекпен әрекеттескенде, қанша грамм кальций оксиді түзіледі?

VI бөлім — «Орман — планета тынысы»

Шығармашылық жұмыс: табиғаттағы оттек айналымын, орманның маңызын және ауаны қорғау жолдарын талқылау.

Рефлексия

Сөйлемдерді аяқтаңдар:

  • Бүгін сабақта мен … білдім.
  • Енді мен … білемін.
  • Енді … қателеспеймін.

Қорытынды бөлім

Бағалау
Оқушылардың қатысуы, жауаптарының дәлдігі және тапсырмаларды орындау сапасы бойынша бағалау.
Үй тапсырмасы
«Егер мен химик немесе эколог болсам, ауаны таза ұстау үшін не істер едім?» тақырыбына қысқаша ой-толғау жазу.