Қазақша рефераттар

Саяси жағдайы

Сабақтың тақырыбы

Қыпшақ хандығы (XI – XIII ғасырдың басы).

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға қыпшақтардың қоныстанған жерлері мен этникалық құрамы, қоғамдық құрылысы, саяси жағдайы және шаруашылығы туралы жүйелі мәлімет беру.

Дамытушылық

Қыпшақ хандығының қазақ халқының қалыптасу үдерісіндегі орнын айқындап, тарихи ойлау мен талдау дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік

Оқушыларды елжандылыққа, өз халқының тарихын құрметтеуге және тарихи мұраға жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақтың сипаттамасы

Форматы

Сабақтың типі
Жаңа сабақты меңгеру
Сабақтың түрі
Аралас сабақ

Әдістер

  • Ауызша баяндау
  • Жекелей жұмыс
  • Шығармашылық тапсырмалар
  • Сұрақ-жауап
  • Картамен жұмыс

Сабақтың кезеңдері

  1. 1) Ұйымдастыру кезеңі

    Сабаққа дайындық, қатысымды тексеру, мақсатты нақтылау.

  2. 2) Үй тапсырмасын тексеру

    Қарақытайлар тақырыбы бойынша сұрақ-жауап арқылы білімді бекіту.

  3. 3) Жаңа сабақты түсіндіру

    Қыпшақ хандығының құрылымы, қоғамы және шаруашылығы бойынша негізгі мазмұн.

Үй тапсырмасын тексеру: сұрақтар

  • Қарақытайлардың Қазақстан жеріне келуінің себебі қандай?
  • Қарақытайлардың қоғамдық құрылысының ерекшелігі неде?
  • Қарақытайлар алым-салық жинау жүйесін қалай жүргізді?
  • Қарақытай мемлекеті сыртқы саясатта қандай бағыт ұстанды?

Жаңа сабақтың мазмұны

Негізгі бағыттар

  • Қыпшақтардың қоныстанған және мекендеген жерлері
  • Этникалық құрамы
  • Қоғамдық құрылысы
  • Саяси жағдайы
  • Шаруашылығы

Тайпалық бірлестіктер

Батыс бірлестік

11 тайпа

Шығыс бірлестік

16 тайпа (8 ірі, 8 ұсақ)

Басқару жүйесі

  • Оң қанат Орталығы — Сарайшық.
  • Сол қанат Орталығы — Сығанақ.

Зерттеушілер дерегі

  • Ибн Баттута

    Қыпшақтардың малға бай екенін атап көрсеткен.

  • Плано Карпини және Вильгельм Рубрук

    Қыпшақтардың жылқы саудасы туралы дерек қалдырған (жылқы 100–500 динарға дейін бағаланған).

  • Петахья

    Тары мен күріш өсірілетінін жазған.

  • Әл-Омари

    Бидай, арпа және тары егістігін атап өткен.

Дәптермен жұмыс: жаңа сөздер

Орда

Хандық биліктің орталығы.

Бөрілер

Ең беделді, басты тайпа.

Жатақтар

Малы аз, көшіп-қонуға жағдайы жоқ кедейлер.

Кундар, командар

Венгр деректерінде қыпшақтарға берілген атаулар.

Половшылар

Орыс деректерінде қыпшақтарға берілген атау.

Негізгі оқиғалар

  • VII–VIII ғасырлар: қыпшақтардың этникалық құрамы қалыптаса бастады.
  • XI–XIII ғасырлар: қыпшақ хандарының билігі күшейді.
  • XIII ғасыр: Хорезм шахы мен қыпшақтар арасында шайқастар болды.

Тарихи диктант

Қыпшақтардың этникалық құрамы VII–VIII ғасырларда қалыптаса бастады.

Тапсырма: сөйлемдегі түсіп қалған сөздерді оқушылар дәптерге толықтырып жазады.

Үй тапсырмасы

Оқу

§13 — оқып келу.

Венн диаграммасы

Қарақытайлар мен қыпшақтардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтап, дәптерге жазу.