Электрондық сынып журналының интерфейсі дәстүрлі түрдегі журналға барынша сәйкес келуі

E-learning ұғымы және мәні

E-learning (ағылшын тіліндегі Electronic Learning сөз тіркесінің қысқартылған нұсқасы) — электрондық технологиялардың көмегімен оқытуды білдіретін ұғым. Ол қашықтан оқыту, компьютер арқылы оқыту, желілік және виртуалды оқыту сияқты түсініктермен мағыналас қолданылады.

ЮНЕСКО мамандарының анықтамасына сәйкес, e-learning — интернет және мультимедиа құралдары арқылы оқыту.

E-learning — білім беру контентін электрондық форматта ұсынуға, оны электрондық құралдар (компьютер, ұялы телефон, коммуникаторлар және т.б.) арқылы пайдалануға негізделген оқу форматы. Әдетте бұл формат білімді басқару жүйесі (LMS) және интерактивті оқыту платформалары арқылы жүзеге асады.

Электрондық оқыту ашық білім беру мен қашықтан білім берудің мүмкіндіктерін біріктіреді. Практикада оны шартты түрде мына құрамдас бөліктердің жиынтығы ретінде сипаттауға болады:

Компьютерлік оқыту

Оқу материалдарын цифрлық ортада меңгеру.
Желілік оқыту

Онлайн өзара әрекет пен ресурстарды пайдалану.
Онлайн оқыту

Интернет арқылы сабақтарды ұйымдастыру.
Қашықтан оқыту

Оқыту процесін аудиториядан тыс жүргізу.

Көп жағдайда e-learning инфрақұрылымының өзегі ретінде LMS (Learning Management System) немесе қашықтан оқыту жүйесі (ҚОЖ) қарастырылады. Бұл жүйелер оқу процесін толық ұйымдастыруға арналған орта ұсынады.

ҚОЖ құрамындағы кең таралған құралдар

форумдар
чаттар
тестілеу жүйелері
файл алмасу қызметтері
электрондық тарату тізімдері
виртуалды сынып бөлмелері
блогтар
виртуалды зертханалар

Электрондық оқыту білім беру ұйымдарының қызметкерлері үшін білім мазмұнын жүйелеуге және бірізді стандарттарды қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Электрондық оқытудың шетелдік тәжірибелері

Халықаралық тәжірибеде e-learning термині интернет немесе интранет арқылы оқу процесін басқару жүйелерінің көмегімен білім беруді ұйымдастыруды білдіреді. Бұл формат ЮНЕСКО қолдауымен әлемнің жетекші білім беру ұйымдарына белсенді енгізіліп келеді.

ЮНЕСКО-ның жаһандық баяндамаларында интернет білім қоғамын құрудың негізгі қозғаушы күші ретінде аталады. E-learning көптеген елдерде ұлттық білім беру жүйесін жаңарту мен дамытудың стратегиялық бағытына айналды.

Электрондық оқытуды кеңінен енгізген елдердің қатарына АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Германия, Италия және Франция жатады. Зерттеушілердің мәліметінше, шетелде студенттердің шамамен 70%-ы қашықтан оқыту форматын таңдайды.

АҚШ-тағы даму қарқыны

200-ден астам университет пен мыңдаған колледжде e-learning дамыған.
Электрондық курстар саны жыл сайын шамамен 30–40%-ға өсіп отырады.
Дүниежүзінде 100 миллионнан астам адам онлайн форматта білім алады.

Қызметкерлердің қалауы (сауалнама нәтижелері)

Жұмыс уақытында оқығысы келеді: 87%
Арнайы компьютер сыныбында емес, жұмыс орнында оқығысы келеді: 52%
Оқуды қайтадан электрондық форматта жалғастыруды қалайды: 84%
Дәстүрлі форматты көбірек қалайды: 38%

Оқулықтар саясатына қатысты мысал

2009 жылдың тамызынан бастап Калифорнияда (АҚШ) қағаз оқулықтарынан бас тарту бағытында қадамдар жасалды: онлайн оқулықтар тексеріліп, стандарттарға сәйкестігі расталды. Нәтижесінде баспа оқулықтарын шығару қысқарып, үнем көлемі $350 миллионға дейін артқаны көрсетіледі.

Корпоративтік секторда да e-learning дәстүрлі оқытуды біртіндеп цифрлық форматтармен (мысалы, CD-ROM негізіндегі бағдарламалық қамтамасыз ету, кейінірек толық онлайн платформалар) алмастырды. Сарапшылардың бағалауынша, 2000-жылдардың басында АҚШ пен Батыс Еуропада электрондық оқыту нарығының маңызы айтарлықтай өсті; IDC болжамдарында электрондық әдістердің үлесі 1999 жылғы 38%-дан 63%-ға дейін артқаны айтылады.

Финляндия, Ирландия және Оңтүстік Корея тәжірибесінде e-learning білімді жаңарту мен экономикалық өсудің маңызды құралдарының біріне айналды.

E-learning жүйесінің негізгі компоненттері

E-learning жүйесін тиімді ұйымдастыру бірнеше өзара байланысты компоненттерге сүйенеді. Төменде кең таралған модульдер келтірілген:

SMS

School Management System — мектепті басқару жүйесі.

CRMS

Classroom Management System — сыныпты басқару жүйесі.

LMS

Learning Management System — оқу процесін басқару жүйесі.

TMS

Testing Management System — тестілеуді басқару жүйесі.

MMS

Пәндер бойынша электрондық әдістемелік жүйелер.

MPsMS

Электрондық психологиялық мониторинг жүйесі.

IMS

Ақпараттық-анықтамалық жүйе.

SMS: мектепті басқару жүйесі және электрондық журнал

SMS (School Management System) — оқушылардың үлгерімі мен сабаққа қатысуын тіркейтін және есепке алатын жүйе. Ол әкімшілік шешімдерді дерекке сүйеніп қабылдауға көмектесіп, мектептің күнделікті басқару жұмыстарын автоматтандырады. Әдетте жүйе орталық серверден және деректер шлюзінен тұрады.

SMS жүйесінің практикалық мүмкіндіктері

Мұғалімдердің дербес блогтары арқылы тәжірибе және портфолио алмасу.
Оқушылардың үлгерім динамикасын талдау және рейтинг жүргізу.
Мектеп жаңалықтары мен хабарландыруларын жариялау.

Электрондық сынып журналына қойылатын талаптар

Электрондық журналға қолжетімділік пайдаланушының рөлі мен құзыретіне байланысты беріледі. Жүйе, әдетте, төмендегі функционалдық талаптарды қамтиды:

Интерфейс дәстүрлі журналға барынша ұқсас болуы.
Сабақ кестесі және күнтізбелік-тақырыптық жоспар модульдерімен біріктірілуі.
Сабақ тақырыбын, өткізу күнін және оқушыны автоматты тіркеу мүмкіндігі.
Бағалардың әртүрлі түрлерін қою мүмкіндігі.
Қорытынды бағаны атрибуттар бойынша есептеу.
Тоқсандық және қорытынды бағаларды автоматты есептеу.
Тақырыптың өтілуін белгілеу.
Үлгерім және қатысу деректерін орталықтандырылған түрде онлайн сақтау және есептер шығару.
Журналды Excel және HTML форматында ұсыну.
Сыныпты топтарға бөлу есебін жүргізу.

Ата-ана мен оқушыға арналған хабарландыру сервистері

SMS жүйесі электрондық журнал жүргізумен қатар ата-аналар мен оқушыларға мектеп өміріндегі маңызды оқиғалар туралы SMS-күнделік, SMS-хабарлама, e-mail немесе интернет арқылы жедел ақпарат жеткізе алады.

Баланың бағалары туралы ата-анаға мәлімет беру.
Оқушының сабаққа келмегені туралы хабарлау.
Сабақ кестесіндегі өзгерістер туралы ақпарат беру.
Ата-аналар жиналысы туралы хабарландыру жіберу.
Ата-ананы мектепке шақыру туралы ескерту жолдау.
Үй тапсырмасын ата-анаға немесе оқушыға электрондық пошта арқылы жіберу.
Алдағы бақылау жұмыстары мен емтихандар туралы хабарлау.
Жалпы хабарламаларды тарату (мысалы, сабақтың болмауы).
Мәдени іс-шаралар туралы ақпарат беру.