Бесік той
Ұйымдастыру туралы мәлімет
Білім беру ұйымы
Ғ. Мүсірепов атындағы орта мектеп
Мұғалім
Искакова Дамеля Борашевна
Бастауыш сынып мұғалімі
Тақырып
«Салтын сүйген — халқын сүйер»
Мақсаты мен мазмұны
Мақсаты
- Халықтық педагогиканы негізге ала отырып, оқушыларды ұлттық салт-дәстүр мен әдет-ғұрыпты үйренуге, сыйлап-құрметтеуге шақыру.
- Ата дәстүрінің жалғастығын танытып, ой-өрісті ұштау.
- Ұлтына жанашыр, ұлттық құндылықтарды қадірлейтін ұрпақ тәрбиелеу.
Көрнекілігі
Қанатты сөздер, тыйым сөздер, салт-дәстүрлер туралы материалдар, буклеттер, 2–3-сынып қыздар тобының би қойылымы.
Ашылуы
Іс-шара 2–3-сынып қыздар тобының биімен ашылады. Әуен баяу ойнап тұрады.
Жүргізушінің кіріспе сөзі
Сәлеметсіздер ме, құрметті қонақтар мен оқушылар! Ғабит Мүсірепов атындағы орта мектепке қош келдіңіздер. Әр ұлттың өзіне тән ерекшелігі, салт-дәстүрі, діні мен тілі бар. Біздің тәлім-тәрбиеміз ананың ақ сүтінен, әлдиінен, атаның қасиетті өсиетінен бастау алады.
Халқымыздың әдет-ғұрпы мен дәстүрін, тарихын біліп, қастерлеп, оны бүгініміз бен келешегіміздің нәрлі қайнарына айналдыру — әрқайсымыздың азаматтық борышымыз.
Негізгі ой
Ұлттық дәстүр — ұрпақ сабақтастығын жалғайтын, тәрбиенің өзегіне айналатын рухани қазына.
Өлең шумақтары
Білімсізден жаман жоқ,
Туған соң адам боп.
Ел дәстүрін білмесе,
Жұрт айтады надан боп.
Ата-бабаң ардақты,
Жамандыққа бармапты.
Үлгі тұтып үлкенді,
Ата жолын жалғапты.
Бауырласқан тәніміз,
Бұзылмаған антымыз.
Кең даланың ежелгі
Қазақ дейтін халқымыз.
Өзге ұлттай біздің де
Бар дәстүр мен салтымыз.
Кең даланың ежелгі
Қазақ дейтін халқымыз.
Өзге ұлттай біздің де
Бар дәстүр мен салтымыз.
Салт-дәстүрлер: мәні мен тәрбиелік өзегі
Сүйінші
Қуанышты хабар жеткізуші адам «Сүйінші, сүйінші!» деп келеді. Мұндайда үй иесі қуаныштың белгісі ретінде «Қалағаныңды ал!» деп ризашылығын білдіріп, сый-сияпат ұсынады. Бұл — шынайы қуану мен алғыс айтудың көрінісі.
Айтушы: Ақмарал
Шашу
Шашу — қуаныштың айғағы. Бала дүниеге келгенде және түрлі мерекелі сәттерде тәттілерден, кейде күміс тиындардан шашу шашылады. Бұл — береке мен жақсылық шақырудың ырым-тілегі.
Айтушы: Диас
Сыбаға
Сыбаға — құрметті қонаққа немесе жақын-жуыққа арнап сақталатын кәделі ет мүшелері. Үлкен ақсақалдарға, құдаларға, жолы үлкен адамдарға арнайы сыбаға бөлінеді. Бұл — сыйластықтың, мәрттіктің белгісі.
Айтушы: Дәурен
Бастаңғы
Үйдің үлкендері жол жүріп кеткенде, ауыл жастары сол үйге жиналып, «жолаушылардың жолы жеңіл болсын» ниетімен бастаңғы жасайды. Ойын-сауық құрып, бас қосу — бірлікті, ұйымшылдықты күшейтеді.
Айтушы: Олжас
Тоқымқағар
Тоқымқағар — жас жігіттің алғаш жолға шығуына орай жасалатын дәстүрлі бас қосу. Арнаулы мал сойылып немесе сыйлы мүшелер салынып, кең дастархан жайылады. Өлең айтылып, жыр төгіліп, ақ жол тілейді.
Айтушы: Аяулым
Көрініс: Бесік той
Бесікке салу дәстүрі
Кіндігі түскен баланы бес күннен кейін бесікке салады. Бұл тойға жиналған көрші-қолаң шашуларын ала келеді.
Айнагүл Қазиханқызының түсіндірмесі
Қазақтың салт-дәстүрінің бір түрі — баланы бесікке салу және бесік жырын айту. Бесік ағаштан жасалады. Баланың төсегі дайындалып, бесік аласталады.
Аластау сөзі
Алас, алас, баладан алас.
Иесі келді, пәлесі көш.
Алас, алас, бәледен алас.
Тілі жаманның ниетінен алас.
Талқылау сұрағы
Бесікті не үшін аластайды?
Тыйым сөздер
- Бос бесікті тербетпе.
- Бесіксіз үйде береке жоқ.
Бесік жырына шақыру
Кәнеки, енді бесік жырын айтайық.
Ән орындау
«Туған күн»
Орындайтын: Буғасова Бибінұр
Тілашар тойы: тілге бата, жүрекке ұя
«Тілім барда — қазағым бар, халқым бар. Дәстүрім бар — ата жолы, салтым бар» дегендей, енді тілашар тойына тоқталайық.
Бүлдіршіннің тілі жеке-жеке сөздерді айтуға икемделе бастаған кезде, тілі тез шығсын деген ниетпен дәстүрлі тілашар тойы жасалады. Бұл — баланың алғашқы қадамдарын қолдап, ақ тілекпен демеу беретін тәрбиелік ғұрып.
Түйін
Дәстүр — күнделікті өмірдің әдебі ғана емес, ұлттың мінезі мен рухын тәрбиелейтін мектеп.