Қазақша рефераттар

Тыйым сөз

Сабақтың мақсаты мен ұйымдастырылуы

Мақсаттары

  • Білімділік: мысалды оқыту және түсіндіру; бидай мен қаңбақ туралы жеке көзқарасты қалыптастыру; рөлдік оқу дағдысын дамыту.
  • Дамытушылық: мазмұн бойынша тақырыптық көрініс ұйымдастыру; проблемалық ой туғызу; мысал туралы түсінікті тереңдету; ой-өріс пен дүниетанымды кеңейту.
  • Тәрбиелік: еңбекқорлыққа, кішіпейілділікке, адамгершілікке тәрбиелеу; ойлау қабілетін ояту.

Сабақ форматы

Түрі:
Білім мен іскерлікті игеру.
Әдісі:
Сұрақ–жауап, түсіндіру, ой-толғау.
Стратегиялар:
Венн диаграммасы, топтастыру, «5 жолды өлең».
Пәнаралық байланыс:
Дүниетану, қазақ тілі.

Көрнекіліктер

  • Суреттер (бидай, қаңбақ).
  • Бидай қатырмасы, дәні, қауыздағы бидай, алдын ала өсірілген өскін.
  • Қаңбақ шөбі.
  • Автордың суреті, карта.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру және қызығушылықты ояту

Сабақ басында еңбек туралы мақал-мәтелдер айтылып, тақырыпқа бағытталған ой қозғау жүргізіледі.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Өткен тақырып: «Ұнатам күзді мен» (Жеңіс Қашқынов).

  1. Өлеңді жатқа айту.
  2. Мағынасын түсіндіру.
  3. Сұрақ–жауап арқылы талдау.

Талқылау сұрақтары

  • Даланың түсі қандай?
  • Алма қалай пісті?
  • Аспанды не қаптады?
  • Жел қандай?
  • Тырналар не істеді?
  • Күздің бірінші айы қалай аталады? Соңғы айы ше?
  • Неліктен бұл бөлімде күз туралы өлең берілген деп ойлайсыңдар?
  • Күзде қандай еңбек түрлері атқарылады?

Сергіту сәті

Қоюланып тағы бұлт, Жаңбыр жауды себелеп. Жапырақты жамылып, Бұға қалды көбелек.

III. Жаңа тақырып: «Бидай мен қаңбақ» мысалы

Сабақ жұмбақ шешуден басталады. Шешуі: бидай және қаңбақ.

Сұрақ

Осы өсімдіктер туралы не білесіңдер?

Оқушыларға мысал жанры туралы түсінік беріледі: мысалда аңдар, құстар, өсімдіктер арқылы адамның мінезі мен кемшілігі тұспалданып, күлкі мен ғибрат арқылы көрсетіледі. Мысал өлеңмен де, қара сөзбен де жазылады.

Бүгінгі шығарма — Асқар Тоқмағамбетовтің «Бидай мен қаңбақ» мысалы.

Асқар Тоқмағамбетов (1905–1983) — Қызылорда облысы, Тереңөзек ауылында дүниеге келген.

Оқулықпен жұмыс

Бидай мен қаңбақ суреттері көрсетіліп, мысал мәнерлеп оқылады және мазмұны түсіндіріледі. Дүниетану сабағында өсірілген бидай өскіні, бидай дәні мен қаңбақ үлгісі арқылы нақтылау жүргізіледі.

Өсімдіктер туралы қысқаша мәлімет

Бидай

Астық тұқымдасына жататын ең маңызды тағамдық дақыл. Бидайдан ұн тартылып, нан және басқа да нан өнімдері дайындалады.

Қаңбақ

Далада өсетін домалақ пішінді шөптекті өсімдік. Жемісі піскеннен кейін тамырынан ажырап, желдің бағытымен домалап ұшады. Тұқымы жел арқылы алысқа таралады.

Сөздік жұмысы

Қанасына:
қауызына, қабығына.
Тұрағың:
мекенің.

Рөлдік оқу

Оқушылар шығарма кейіпкерлеріне бөлініп оқиды. Мәнерлеп оқуға, дауыс ырғағы мен кейіпкер мінезін жеткізуге назар аударылады.

Сахналық көрініс

Үш оқушы бидай мен қаңбақты бейнелейтін киімдер киіп, рөлге бөлініп оқиды. Соңынан сұрақтар арқылы мазмұн бекітіледі.

Талқылау сұрақтары және негізгі ой

Сұрақтар

  1. Қаңбақ бидайға қалай тіл қатты?
  2. Бидай қандай жауап берді?
  3. Дұрысын айтқан қайсысы?

Түйін

Мысалда бидай — сабырлы, пайдалы, еңбекпен өсетін дақыл; қаңбақ — мақтаншақтық пен пайдасыз даңғазалықты бейнелейтін кейіпкер ретінде танылады. Өмірде де бидай мен қаңбаққа ұқсайтын адамдар кездесетіні айтылады.

Құндылықтарды бекіту

Мақал-мәтелдер

  • Абырой — ар еңбегі.
  • Қадірсізден құт қашар.
  • Мақтанған тілге — мың бәле.
  • Күншіл адам — міншіл.
  • Ең жақсы әдет — жомарттық.

Тыйым сөз

Әркімді келемеждеп, мұқатпа.

Ойлы сөз

Мақтаншақтық — жаман әдет.

«5 жолды өлең» үлгісі

Не? — Бидай. Қандай? — Сары, пайдалы. Не істейді? — Піседі, жайқалады. Сөйлем — Бидайдан ұн тартылады. Негізгі ой — Дақыл.

Топтастыру: пайдасы

Бидай

  • Егістікте өседі.
  • Ұн, нан, тоқаш, бауырсақ сияқты тағамдар жасалады.
  • Кейбір сусын түрлеріне де пайдаланылады.

Қаңбақ

  • Дала шөбі.
  • Қайнатпа, тұнба түрінде халық емінде қолданылған (көзге, бауырға).

Венн диаграммасы: салыстыру

Бидай

Сабырлы, пайдалы.

Ортақ

Өсімдік.

Қаңбақ

Мақтаншақ, ойсыздыққа бейім.

IV. Қорытынды

Мысалда адам бойындағы қасиеттер көркем бейнеленеді. Талқылау арқылы оқушылар негізгі ойды табуға және өз қорытындысын жасауға үйренеді.

Қорытынды сұрақтар

  • Мысалдан қандай қорытынды шығаруға болады?
  • Қаңбақтың бойындағы қасиеттер ұнады ма? Неліктен?
  • Мысалдың негізгі ойы қай жерде айтылады?
  • Өздерің қандай тұжырым жасар едіңдер?

V. Үй тапсырмасы және бағалау

Үйге тапсырма

Мысалды мәнерлеп оқып, мазмұнын айтуға дайындалып келу.

Бағалау

Оқушылардың мәнерлеп оқуы, талдауға қатысуы, рөлдік жұмысқа белсенділігі және қорытынды пікір айтуы ескеріледі.

Ақпарат

Мектеп:
ОҚО, Отырар ауданы, Темір ауылы, С. Әлиев атындағы шағын жинақты жалпы орта мектеп (КММ).
Мұғалім:
Бастауыш сынып мұғалімі — Шойбек Жанат Жүнісқызы.