Қазақша рефераттар

Қоқыстардың түрлері

Жаратылыстану бағыты: «Табиғат тағдыры – адам тағдыры»

Бұл жұмыста қоқыс мәселесі табиғатқа, адам денсаулығына және жергілікті экологияға тікелей әсер ететін өзекті тақырып ретінде қарастырылады.

Тақырып

Қоқыс – ғасыр мәселесі

Негізгі ой

Табиғат тозуы – экологиялық дағдарыстың айқын белгісі; оны тоқтату жауапкершілігі адамға жүктеледі.

Ұстаным

«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ».

Жұмыстың мақсаты

  • Табиғаттың тозуы экологиялық дағдарыс екенін түсіндіру.
  • Экологиялық тәрбие беру.
  • Туған елге, туған жерге деген сүйіспеншілікті ояту.
  • Өлкеміздің экологиялық жағдайын тану үшін ізденіске баулу.

Зерттеу кезеңдері

  1. 1) Бастау кезеңі

    Әдебиеттер мен интернет материалдары негізінде зерттеу мәселесіне жан-жақты талдау жасалды.

  2. 2) Эксперимент кезеңі

    Тәжірибелік жұмыстар жүргізіліп, жергілікті деректерді жинақтау қарастырылды.

  3. 3) Міндеттерді шешу кезеңі

    Алға қойылған міндеттерді орындауға бағытталған қорытынды әрекеттер жоспары жасалды.

Күтілетін нәтиже

Рухы мықты адамның еңсесі түспейді: экологиялық мәдениет қалыптасса, қоғам да, табиғат та ұтады.

1

Өндіріс орындарында тазарту қондырғыларын орнату.

2

Зияны аз отын түрлерін пайдалану.

3

Қалдықсыз технологияларға көшу.

4

Жасыл өсімдіктер санын көбейту.

5

Суды қорғау және ластанудың алдын алу.

6

Жерді құнарландыру жұмыстарын тұрақты жүргізу.

Жоспар

1) Қоқыстардың түрлері

Қалдықтардың негізгі санаттарын ажырату.

2) Қоқыстың қоршаған ортаға әсері

Топырақ, су, ауа және тіршілік әлеміне ықпалы.

3) Менің ауданымның экологиясы

Жергілікті жағдайды талдау.

4) Ауданда қолға алынған жұмыстар

Инфрақұрылым және ұйымдастыру шаралары.

5) Қорытынды

Ұсыныстар мен практикалық бағыт.

6) Пайдаланған әдебиеттер

Дереккөздер мен сілтемелер тізімі.

Қоқыс: ортақ планетаны тұншықтырған мәселе

Жер-Ананы мекендейтін сан мыңдаған тіршілік иелерінің ішінде табиғатқа ең көп қиянат жасайтыны — адам. Күнделікті тұрмыс қажетіне байланысты пайда болған қалдықтар ортақ үйімізді ластап, табиғи тепе-теңдікті бұзуда.

Бұрын «ат аунаған жерде түк қалады» деп табиғатты қастерлеген халықтың өзінде демалыс орындарында қалдық қалдыру әдеті жиілеп кетті: табиғат аясына шыққан әр адам артында едәуір мөлшерде қатты тұрмыстық қалдық қалдыратыны байқалады.

Маңызды дерек

Қазақстанда қатты тұрмыстық қалдықтардың басым бөлігі қайта өңделмей, арнайы полигондарға төгіледі. Жиналған қалдық көлемі жыл сайын артып, есепке алынбаған бейберекет төгілген орындар да аз емес.

Табиғат — бізді қоршаған орта. Ол адам санасынан тыс, өз заңдылығымен өмір сүретін әлем. Адам табиғатсыз өмір сүре алмайды, ал табиғат адамның қателігін «айтып» қорғана алмайды. Сондықтан табиғатты қорғау — болашақты қорғау.

ХХ ғасырдың ортасынан бастап халық санының өсуі, қалалардың көбеюі және техника дамуы биосфераға түсетін қысымды күрт арттырды. Сол себепті қоқыс мәселесін ғылыми тұрғыдан қарастыру және жүйелі шешім ұсыну бүгінгі күннің талабы.

Өлке тынысы: Теректі ауданы және Покатиловка ауылы

Географиялық орналасуы

Теректі ауданы Батыс Қазақстан облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Солтүстігінде — Орал өзені, батысында — Орал қаласына іргелес аумақтар, шығысында — Бөрлі ауданы, оңтүстігінде — Сырым және Ақжайық аудандарымен шектеседі.

Жер көлемі — 8,4 мың шаршы шақырым. Ауданда 58 елді мекен бар. Ірі елді мекендердің бірі — Покатиловка ауылы.

Назар аударатын мәселе

Табиғаты әсем, жері құнарлы өңірдің экологиялық ахуалы алаңдатады: халық саны артқан сайын қалдық көлемі де өседі.

Кілт сөз

Экология — ғаламдық мәселе

Қоқысты зерттеу: гарбология

Қоқыс мәселесіне ғылыми көзқарас қажет. Қалдықтарды зерттейтін сала гарбология деп аталады. Бұл бағыт ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап тұрмыстық және өндірістік қалдықтардың қоғамға әсерін жүйелі зерттеуге мүмкіндік берді.

Ойландыратын салыстыру

Егер бір жыл ішінде жиналған қоқыс жойылмай немесе қайта өңделмей, бір жерге төгіле берсе, оның көлемі алып үйіндіге айналып, табиғи ортаға үлкен салмақ түсіреді.

Қоқыс түрлері және табиғатқа әсері

Табиғаттың мүмкіндігі шектеулі

Табиғат кейбір органикалық қалдықтарды өздігінен ыдыратып, тазарта алады. Алайда адам қолымен жасалған синтетикалық және улы қалдықтардан табиғаттың өздігінен тазаруы өте қиын.

Ыдырау уақыты: мәселенің ауқымы

  • Пластик бөтелкелер: 500 жылға дейін.
  • Полиэтилен пакеттер: 200 жылдан астам.
  • Консерві қалбырлары мен шыны сынықтары: 1000 жылға дейін.

Ауаға келетін зиян: жапырақ өртеу

Ағаш жапырақтарын өртеу кезінде ауаға улы қосылыстар таралуы мүмкін (ангидридтер, бенз(а)пирен, күкіртті сутек, диоксиндер). Түтін жерге жақын қабатта көбірек шоғырланатындықтан, ол әсіресе балалардың тыныс алу жүйесіне кері әсер етеді.

Жергілікті талдау: қалдық көлемін есептеу

Аудан халқы көбейген сайын тұрмыстық қалдық көлемі де артады. Берілген дерек бойынша Теректі ауданындағы халық саны 2009 жылғы 01.01 жағдайымен 42 813 адам болған.

Шамаланған тұжырым

Егер бір адам тәулігіне орта есеппен 1,2–1,4 кг қоқыс шығарса, жылдық көлем өте үлкен мәнге жетеді. Мұндай есептер нақты өлшеумен нақтылануы тиіс, бірақ мәселенің ауқымын айқын көрсетеді.

Покатилов ауылындағы қатты тұрмыстық қалдық төгілетін орын И. Шұғайыпұлы көшесінің шетінде орналасқаны көрсетілген. Полигон орны белгілі бір мерзім сайын ауыстырылып отырады, алайда бұл тәсіл мәселені түбегейлі шешпейді.

Аймақта желдің жиі соғуы қоқыстың жан-жаққа ұшуына, ауыл аумағының ластануына және қоршаған ортаға қосымша зиян келуіне себеп болуы мүмкін.

Шешім бағыты: дамуға кедергі келтірмейтін жүйе

Неге бұл маңызды?

Қоқысты басқару жүйесі жолға қойылмайынша, экологиялық қауіпсіздік те, өмір сапасы да толық қамтамасыз етілмейді. Қайта өңдеу, сұрыптау және алдын алу мәдениеті — тұрақты дамудың негізгі көрсеткіштерінің бірі.

Алға қадамдар

  • Сұрыптау мен қайта өңдеуді жергілікті деңгейде іске қосу.
  • Полигондарға түсетін жүктемені азайту үшін қалдықты азайту дағдыларын қалыптастыру.
  • Қауіпті қалдықтарды (батарея, шам, электроника) бөлек жинау.

Қорытынды

Қоқыс — тек тұрмыстық қолайсыздық емес, ол табиғатқа ұзақ мерзімді әсер ететін экологиялық қауіп. Пластик пен әйнектің жүздеген, мыңдаған жылға дейін ыдырамауы топырақ құнарын төмендетіп, суды ластап, жануарлар әлеміне қауіп төндіреді.

Табиғатты қорғау туған жерге сүйіспеншіліктен басталады: әр адам қалдықты азайтып, сұрыптап, табиғат аясында тазалық сақтауды әдетке айналдырса, ортақ жауапкершілік нақты нәтижеге ұласады.

Автор туралы мәлімет

Оқу орны / мекенжай

БҚО, Теректі ауданы, Покатилов ауылы, №45, И. Шұғайыпұлы көшесі.

Дайындаған

Оқушы: Игизғали Сымбат
Жетекші: Бектембаева Гулдана Меңдіғалиевна