Сабақтың тақырыбы. Сабақтың түрі
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Тақырып
ЖҚТБ-дан сақтанайық
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Оқыту әдісі
Әңгіме, практикалық
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
АҚТҚ/ЖҚТБ туралы негізгі мәлімет беру және оның жұқпалы инфекция екенін түсіндіру.
Тәрбиелік
АҚТҚ-ның жұғу және алдын алу жолдарын меңгерту, оқушылардың қорғану жөніндегі іс-әрекеттерін бақылау.
Дамытушылық
Оқушылардың АҚТҚ жұқпасы мен ЖҚТБ туралы білімін жүйелеп, одан әрі дамытуға бағыттау.
Қажетті құрал-жабдықтар
- Интерактивті тақта
- Қосымша әдебиеттер
- Оқулық
- Маркер
- Ақ қағаз
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу, сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижесін қысқаша таныстыру.
2) Алдын ала білімді анықтау: сауалнама
Сұрақ: «Сіз ЖҚТБ туралы не білесіз?»
Ф.А.Ж.
Топ
Белгілеу
Иә / Жоқ / Білмеймін
| № | Сұрақ | Иә / Жоқ / Білмеймін |
|---|---|---|
| 1 | ЖҚТБ туралы түсінігіңіз бар ма? | |
| 2 | ЖҚТБ жұқпалы ауруға жата ма? | |
| 3 | Жасына және жынысына қарамастан ЖҚТБ жұға ма? | |
| 4 |
ЖҚТБ жұғуы мүмкін жағдайларды белгілеңіз:
|
|
| 5 | ЖҚТБ-ға қарсы укол арқылы салынатын дәрі бар ма? | |
| 6 | ЖҚТБ ауруын емдеуге бола ма? | |
| 7 | АҚТҚ жұқтырған адам дайындаған тағамды ішуге (тұтынуға) бола ма? | |
| 8 | ЖҚТБ-мен ауыратын адамның бетінен сүю қауіпті ме? | |
| 9 | Мүшеқап қолданбай, бір-ақ рет жыныстық қатынасқа түссеңіз, АҚТҚ жұқтыру қаупі бар ма? | |
| 10 | Мүшеқапты дұрыс пайдалану АҚТҚ-ның жыныстық жолмен берілу қаупін төмендетуге көмектесе ме? |
3) Жаңа білім беру
Мұғалім жаңа тақырыпты түсіндіріп, негізгі ұғымдарды тақтаға жазады.
АҚТҚ
Адамның қорғаныш тапшылық қоздырғышы.
ВИЧ — вирус иммунодефицита человека.
ЖҚТБ
Жұқтырылған қорғаныш тапшылығы синдромы.
СПИД — синдром приобретенного иммунного дефицита.
ЖҚТБ алғаш рет 1981 жылы АҚШ-та кеңінен байқалды. Сол кезеңде ауруларды бақылау орталықтары гомосексуал ер адамдар арасында ерекше инфекциялардың жиілеуін тіркеді. Бұған дейін мұндай инфекциялар көбіне иммундық жүйесі әлсіреген адамдарда (мысалы, онкологиялық аурулары бар немесе иммунитетті басатын дәрілер қабылдайтын адамдарда) кездесетін.
Жаңа аурудың негізгі себебі — иммундық жүйенің бұзылуы мен жеткіліксіздігі екені анықталды. Бұл жеткіліксіздікті вирус тудыратыны белгілі болып, кейін ол АҚТҚ деп аталды. Вирус 1983 жылы ашылды. Кейбір болжам бойынша, АҚТҚ ұзақ уақыт бойы салыстырмалы түрде «тыныш» күйде болып, қазіргі кезеңде агрессивтірек сипатқа ауысқан болуы мүмкін.
ЖҚТБ-ны зерттеу әлі де жалғасуда. Ең маңыздысы — қоғам бұл мәселенің ұзақ уақыт сақталуы мүмкін екенін түсінуі керек: тіпті тиімді вакцина немесе толық ем табылған күннің өзінде, індеттің салдарын азайту мен алдын алу шаралары көп жылдар бойы өзекті болады.
АҚТҚ инфекциясының таралуын тоқтату үшін жеке, қоғамдық, мемлекеттік және халықаралық деңгейде түрлі алдын алу шаралары қолданылады.
АҚТҚ мен ЖҚТБ: айырмашылығы неде?
АҚТҚ
- Өте ұсақ вирус, кәдімгі микроскоппен көрінбейді.
- Адам ағзасына еніп, иммундық жүйені біртіндеп әлсіретеді.
- АҚТҚ жұқтырған адамда ауру белгілері бірден байқалмауы мүмкін.
ЖҚТБ
- АҚТҚ әсерінен дамитын жағдай: иммунитет қатты төмендеп, ағза қорғаныссыз қалады.
- Иммундық әлсіреу нәтижесінде оппортунистік инфекциялар пайда болады.
- Қазіргі таңда ЖҚТБ-ға қарсы әмбебап вакцина немесе толық емдеу жолы жоқ (зерттеу жалғасуда).
Негізгі ұғым: оппортунистік инфекция
Оппортунистік инфекциялар — иммундық жүйе әлсіреген кезде пайда болатын, қалыпты жағдайда ағза жеңе алатын инфекциялар.
Тыныс жолдары
Туберкулез, пневмония
Асқазан-ішек жолы
Диарея, стоматит
Жүйке жүйесі
Токсоплазмоз, менингит, кейбір ісіктер