Адам денсаулығын қорғау мәселелері
Мақсаты мен өзектілігі
Мақсаты
- Адамның жер бетіндегі және қоғам өміріндегі ең құнды тіршілік иесі екенін көрсету.
- Адам денсаулығын қорғау мәселелерін талдау.
- Жергілікті ірі өндіріс орындарының денсаулыққа ықпалын бағалап, зиянды азайту жолдарын ұсыну.
Өзектілігі
Өмірді жалғастырушы да, дамытушы да — адам. Сондықтан адамның өмірі мен денсаулығы қазіргі таңда ең маңызды мәселелердің бірі. Ғылым мен өндіріс дамыған сайын экологиялық ахуал нашарлап, бұл адам ағзасына тікелей әсер етеді.
Негізгі тұжырым: адамның басты байлығы — денсаулық; ал денсаулықты сақтау үшін қоршаған ортаның сапасы (ауа мен су) шешуші рөл атқарады.
Аннотация
Қоғамымызда саналы әрекетімен ерекшеленіп, еңбек ету және ойлау қабілеті арқылы өмір сапасын арттырып, ұрпақ сабақтастығын жалғап отырған тіршілік иесі — адам. Адам өз еңбегі мен қызметі арқылы алдымен өзіне, кейін қоғамға пайда әкеледі.
Дегенмен білім, техника және өндіріс өркендеген сайын экологияның нашарлауы жаһандық проблемаға айналып отыр. Адам мен табиғат өзара тығыз байланысты болғандықтан, экологиялық өзгерістердің адам ағзасына ықпалы да күшті.
Әр өңірде өндіріс көздері мен орналасу ерекшелігіне қарай экологиялық мәселелер әртүрлі көрінеді. Ғалымдар жақсы қоғам құрудың бастауы — қоғам мүшелерінің денсаулығы екенін атап өтеді. Осыған байланысты Хромтау ауданында ірі өндіріс орындарының халық денсаулығына келтіретін ықпалын зерттеу нысанына алдым. Ең алдымен, өндірістің ауа мен су арқылы ағзаға тигізетін әсері қарастырылды.
Кіріспе: адам, қоғам және табиғат
Адам — жер жүзіндегі ең құнды әрі маңызды тіршілік иесі. Себебі осы өмірді жалғастырушы, дамытушы және болашақтың иесі — адам. Алайда адам, қоғам және табиғат арасындағы байланыс қанша зерттелсе де, сырға толы күрделі құбылыс болып қала береді.
Өзге тіршілік иелерінен айырмашылығы — саналылығы, сөйлеу және ойлау қабілеті. Бұл қасиеттер адамның таңдаған ісімен айналысып, орта құрып, дамуға ұмтылуына мүмкіндік береді.
Адамның шығу тегі туралы түрлі пікір бар: Чарльз Дарвин эволюциялық көзқарас ұсынса, кей көне жазбаларда адам ғарышпен байланыстырылады. Қалай болғанда да, адамның пайда болып, дамудың нәтижесінде қоғам мен табиғаттың ажырамас бөлігіне айналғаны — шындық.
Неге денсаулық басты орында?
Адам жалғыз өмір сүре алмайды; адамды адам ететін — қоғам. Әр адамның өз еңбегі, дүниетанымы, тәрбиесі, мәдениеті, салт-дәстүрі бар. Өмірдің өзі қызмет пен әрекеттен тұрады. Ал нәтижелі еңбек ету үшін ең алдымен денсаулық мықты болуы керек.
Зерттелу барысы: Хромтау мысалы
Зерттеу Хромтау қаласы және оның тұрғындары мысалында қарастырылды. Қала тұрғындарының көпшілігі шахта мен фабрикаларда жұмыс істейді. Қаланың маңында екі шахта және үш ұсату-байыту фабрикасы орналасқан. №1 ұсату-байыту фабрикасының қалаға тым жақын орналасуы — ерекше қауіп факторы. Фабрика маңында жеке үйлер салынып, халық тұрып жатыр.
Менің пайымдауымша, мұндай өндіріс нысандары алдымен табиғатқа, кейін адам денсаулығына зиян келтіруі мүмкін. Үнемі бөлінетін түтін ауаны ластайды, ал ауа сапасының төмендеуі тыныс алу жүйесіне, жалпы ағзаға салмақ түсіреді.
Ауа мәселесі
Өндірістік түтін мен шаң-тозаңның үздіксіз таралуы атмосфера құрамын өзгертіп, тұрғындардың күнделікті тыныс алуына әсер етеді. Ластану деңгейі артқан сайын аурулардың алдын алу қиындайды.
Су мәселесі
Әлемде таза су тапшылығы күшейіп келеді. Су — тіршілік көзі. Сондықтан тұтынылатын судың қауіпсіздігі туралы сұрақ әр өңір үшін маңызды. Кен байыту өндірісі бар аудандарда су сапасына қатысты тәуекелдер жоғары болуы ықтимал.
Хром және судың ықтимал әсері
Хром — әртүрлі қасиет көрсететін элемент. Дереккөздерде судың ерітіндісінде кездесетін алты валентті хром жоғары қышқылдық тудыруы мүмкін екені айтылады. Мұндай қышқылдық тістің табиғи эмалін әлсіретуі ықтимал. Сонымен қатар су сапасына байланысты тіс аурулары мен бүйрек ауруларының жиілейтінін көрсететін мәліметтер де бар.
Жұмыс барысында бұл бағыттың аса маңызды екені байқалды және мәселені шешудің жолдарын жүйелі түрде қарастыру қажет деген қорытындыға келдім.
Ұсыныстар: зиянды азайтуға бағытталған қадамдар
Табиғатты ұқыпты пайдалану
Жер байлығын есепсіз шашпау, табиғат ресурстарының да шегі бар екенін ұмытпау.
Салауатты өмір салты
Денсаулықты сақтау үшін дұрыс әдеттерді қалыптастыруды міндетке айналдыру: қимыл-қозғалыс, дұрыс тамақтану, зиянды әдеттерден алшақ болу.
Өндірістік бақылау және алдын алу
Ауа мен су сапасына тұрақты мониторинг жүргізу және санитарлық талаптарды күшейту.
Ой тастау: «Болашақ жастардың қолында» деген ұстаным тұрғысынан, елдің дамуына үлес қосатын ұрпақтың дені сау, жігері мол болуы — ортақ мақсат. Ол үшін бүгіннен бастап экология мен денсаулықтың байланысын ескеріп, нақты шаралар қабылдау қажет.
Жаңалықтарым: нақты ұсынылған шешімдер
Өндірістік шығарындыларды азайту
Түтін мен шаңның ауаға таралуын төмендету үшін өндірістегі пештер мен шығару жүйелеріне тазартқыш фильтрлер орнату.
Тұрғындарға берілетін суды тазарту
Халық тұтынатын ауыз суды сүзгіден өткізіп, қосымша тазарту жүйелері арқылы беру мүмкіндігін қарастыру.
Ақпараттың ашықтығы
Ақпарат тарату арналары арқылы тұрғындардың денсаулығына әсер ететін факторлар туралы шынайы әрі түсінікті мәлімет беріп отыру.
Халықтық тәсіл туралы ескерту
Таңғы ас алдында табиғи бал мен қара зере майын аз мөлшерде араластырып қолдану ағзаны қолдауға сеп болуы мүмкін деген пікір бар. Дегенмен, мұндай тәсілдер медициналық кеңесті алмастырмайды және жеке денсаулық жағдайына қарай қолданылуы тиіс.
Қорытынды
Зерттеу барысында өндіріс пен экологияның адам денсаулығына ықпалы — өте өзекті және ауқымды мәселе екені айқындалды. Сондықтан мұндай проблемаларды шешу жолдарын жүйелі түрде қарастыру қажет.
Ұсынылған шаралар негізінде табиғатты және адам денсаулығын қорғауға бағытталған нақты қадамдар жасауға болады. Зерттеу нәтижелері Хромтау қаласындағы №5 мектеп-гимназия оқушыларын сүзгіден өткен ауыз сумен қамтамасыз ету бастамасына қолдау болады деген сенім бар.
Түйін сөз
Балам! Сен бола көр аққа жақ,
Болам десең адам.
Адал еңбек берер бақ,
Бассаң соған қадам!!!