Мұғалім қандай болса, мектеп сондай болмақшы
Сыныптан тыс жұмыстарда АКТ қолдану
Қазіргі қоғам компьютерлік техникамен тығыз байланысқа көшті: кез келген сәтте ақпаратты алып, оны жеткізу жылдамдығы күн сайын артып келеді. Әлемдегі сан алуан ой қорлары бір-бірімен ұштасып, ақпарат қоғамның негізгі «қаруына» айналды деуге болады. Компьютерлік заман — компьютерлік ғасыр. Бірақ бұл адамзатқа, қазіргі қоғамға әрдайым тиімді ме? Ой салатын сұрақ көп.
Сәт сайын виртуалды өмір жетегінде жүріп, шынайы өмірде тұрақ таппайтын адамдарды жиі кездестіреміз. Ең алаңдататыны — бесіктен белі шықпай жатып-ақ, тәй-тәй басқаннан планшетке не қалта телефонына тәуелді болып бара жатқан балалар мен жасөспірімдер. Таңертеңнен кешке дейін телефон, планшет, компьютер алдында отыратын; далаға шығып ойнауды білмейтін; бір-бірімен тіл табысып сөйлеспейтін; тіпті жақындарымен де ашылып тілдеспейтін балалардың ертеңі не болмақ?
Негізгі міндет
Басты міндет — жас ұрпақты компьютер мен интернетке тәуелділіктен арылтып, қоршаған ортамен қарым-қатынасына оң өзгеріс енгізу; нақты өмірге қызығушылығын ояту; сан түрлі ақпараттың ішінен пайдалысын ажырата білуге үйрету; виртуалды өмірден алшақтату.
Осы бағыттағы маңызды жұмыста сыныптан тыс және сабақтан тыс іс-шараларды АКТ арқылы ұйымдастырудың тиімділігі жоғары. Мұндай ортада жаңа оқыту формалары, іс-әрекеттер, әдіс-тәсілдер мен әдістемелер өзара ұштасып, нақты нәтиже беруге мүмкіндік алады.
Мұғалімнің рөлі және тәрбие жауапкершілігі
Ахмет Байтұрсынов: «Мектептің жаны — мұғалім. Мұғалім қандай болса, мектеп сондай болмақшы…» — деп, ең әуелі мектепке керегі білімді, педагогика мен методикадан хабары бар, жақсы оқыта білетін мұғалім екенін айтады.
Дегенмен, тәрбие мен білім — егіз ұғым. Оқыта отырып тәрбиелеу — әр педагогтің міндеті. Саналы ұрпақ тәрбиесін интернет беттеріне немесе виртуалды ойындарға қалдыруға болмайды.
Нақты ықпал ететін іс-әрекет түрлері
Қазіргі жас ұрпақтың саналы тәрбие алып, сапалы білім алуына ықпал ететін бірқатар әдіс-тәсілді жүйелі қолдануға болады. Бұл іс-әрекеттер оқушыны ортамен тығыз байланыстырып, қарым-қатынас мәдениетін күшейтеді.
Ұлттық ойындар
Қимыл-қозғалыс, ынтымақтастық, дәстүрмен байланыс.
Театрландырылған қойылымдар
Эмоция, сөйлеу мәдениеті, ортаға ашылу.
Диспуттар мен дебат
Сыни ойлау, дәлелдеу, тыңдау дағдысы.
Шығармашылық және психологиялық іс-шаралар
Өзін-өзі тану, күйзелісті жеңу, сенім қалыптастыру.
Тәрбие және сынып сағаттарының сайыс форматтары
Белсенділік, қызығушылық, ортақ мақсатқа жұмылу.
Сыныптан тыс жұмыстарда АКТ қолданудың оң нәтижелері
Сыныптан тыс жұмыстар мен сынып сағаттарында ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) орынды қолдану төмендегідей нәтижелер береді:
-
1
Сабаққа және іс-шараға эмоционалдық тұрғыдан оң әсер етеді.
-
2
Ой-өрісті дамытады.
-
3
Пәнге қызығушылықтың табиғи қалыптасуына ықпал етеді.
-
4
Ұғыну үдерісін психологиялық тұрғыдан жақсартады.
-
5
Оқушы мен мұғалім арасындағы байланысты нығайтады.
Мектепішілік іс-шараларда АКТ: біріктіру құралы
Мектепішілік іс-шараларға АКТ қолдану көп жағынан тиімді. Бұл жағдайда технология оқушыны тұйықтамайды, керісінше, қатарластарымен бірігіп жұмыс жасауға белсенді түрде жетелейді. Ең маңыздысы — оң көзқарас қалыптастырып, көңіл күйді көтереді, іс-шараға қызығушылықты арттырады.
Көтеріңкі көңіл күй, ойды еркін жеткізу және эмоциялық ашықтық баланың дамуына тікелей әсер етеді. Жайдары, ашық балалар тұйық әрі оқшауланатын балаларға қарағанда күйзеліс пен өмірдегі келеңсіз жағдайларға төтеп беруге бейім келеді. Сондықтан сыныптан тыс жұмыстар мазмұнды әрі мерекелік, қызықты форматта өтуі керек.
Жобалау әдісі: мақсатқа жеткізетін жол
Сыныптан тыс жұмыстарда жобалау әдісін қолдану — мақсатқа жетудің тиімді жолы. Оқушылар өз бетінше жобаға қажетті ақпаратты іздеуді, өңдеуді және сұрыптауды үйренеді. Бұл әдіс танымдық әрі шығармашылық дамуға ықпал етіп, ақпарат кеңістігінде дұрыс бағыт таңдауға және сыни ойлауға тәрбиелейді.
Топтық жұмыстың ерекшелігі
- Бір-бірін қолдау және бірігіп еңбек ету
- Жауапкершілік пен көпшілдік
- Шыдамдылық және ортақ шешімге келу
Жобаның логикасы
Жоба барысында мақсат, міндет және күтілетін нәтиже нақты айқындалуы керек. Оқушы мәселені тұжырымдап, жұмысты жоспарлап, тәжірибе мен зерттеу жүргізіп, ақпарат жинап, соңында атқарылған жұмыстың таныстырылымын немесе көрмесін ұйымдастыруды меңгереді.
Жобалау әрекеті әсіресе ұжыммен шешілетін мәселелерді ұсынғанда нәтижелі болады. Топ жетекшісі тағайындалып, ол өз командасының жұмысын үйлестіреді. Ал топ мүшелерінің барлығы тапсырмамен қамтылып, ортақ нәтижеге үлес қосады.
Оқушылардың жаңа білімге ұмтылуы, өздігінен жұмыс жасай алуы және бір-біріне көмектесуге дайын болуы үшін оларды іс-шараларға барынша белсенді қатыстыруды ұйымдастыру — ұстаздардың маңызды мақсаты.
Қорытынды
Оқушы мектеп қабырғасында тек сабақпен ғана емес, қосымша қоғамдық және мектепішілік іс-шаралар арқылы да көп уақыт өткізеді. Сондықтан мектеп педагогтарының міндеті — сол уақыттың қызықты әрі пайдалы өтуін қамтамасыз ету. Оқушы мектепті екінші үйіндей сезінуі үшін оны қосымша зерттеу жұмыстарына, жобаларға, түрлі үйірмелерге жүйелі түрде бағыттау қажет. Бұл тәрбиесіне де, білім деңгейіне де айтарлықтай ықпал етеді.
Қазіргі заман ұстазының мүмкіндігі жоғары: ол жаңа техниканы меңгерген, түрлі педагогикалық және цифрлық технологиялармен қаруланған. Мұғалім әрдайым білім бере отырып, өз білімін де, біліктілігін де тоқтатпай жетілдіруге тиіс. Білім мен ғылымда тұрақтылық жоқ: жаңа техника, жаңа ақпараттық үдерістер дамыған сайын дүниетаным да өзгеріп отырады, білім саласы да жаңарады.
Қоғам қай бағытқа бет алса да, «ұстаз» деген аттың өзегі өзгермейді: әр оқушыға деген сүйіспеншілік, әр балаға тең көзқараспен көмектесу, өз ісінің шебері болу.