Жылдамдық тобына
Сабақтың мақсаты
1) Өлшем бірліктерін меңгерту
Жылдамдықтың өлшем бірліктерімен таныстыру; уақыт пен қашықтық өлшем бірліктерін пысықтау және оларды есеп шығаруда қолдануға үйрету.
2) Қашықтықты табу
Жылдамдық пен уақыт белгілі болған жағдайда қашықтықты табуды үйрену.
3) Өмірмен байланыстыру
Алған білімді күнделікті өмірде ауызша және жазбаша есептеуде қолдану дағдыларын қалыптастыру; логикалық ойлауды және шапшаңдықты дамыту.
Негізгі ұғымдар
Қашықтық
sЖол ұзындығы
Өлшем бірліктері: км, м, см
Жылдамдық
vУақыт бірлігіндегі жүрілген жол
Өлшем бірліктері: км/сағ, м/мин, м/сек
Уақыт
tҚозғалысқа кеткен уақыт
Өлшем бірліктері: сағат, минут, секунд
Негізгі формула
Қашықтықты табу үшін жылдамдықты уақытқа көбейтеміз:
s = v · t
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, түгендеу.
- Сабаққа қажетті құрал-жабдықтарды дайындату.
- Назарды сабаққа аудару.
II. Қызығушылықты ояту
Психологиялық дайындық
Үлкенге де — сіз,
Кішіге де — сіз.
Сәлем бердік бәріңізге,
Құрметпенен біз!
«Сенім ағашы»
Оқушылар бүгінгі сабақтан нені үйренгісі келетінін, нені білгісі келетінін және қандай нәтижені күтетінін жазып, «сенім ағашына» іледі.
Топқа бөлу және ережелер
Сынып 3 топқа бөлінеді: «Жылдамдық», «Уақыт», «Қашықтық». Топтық жұмыс ережелері қысқаша еске түсіріледі (бірін-бірі тыңдау, уақытты сақтау, дәлелмен жауап беру).
III. Үй тапсырмасын тексеру
Есептеу тапсырмалары
Жылдамдық
1 сағ 20 мин : 5 =
5 сағ 28 мин : 3 =
Уақыт
6 сағ 40 мин : 4 =
1 сағ 40 мин : 4 =
Қашықтық
1 тәу 2 сағ : 6 =
8 тәу 4 сағ : 7 =
Ескерту: Тексеру кезінде өлшем бірліктерін бір жүйеге келтіріп, нәтижені дұрыс бірлікпен жазу талап етіледі.
Жедел сұрақтар (топтарға)
«Жылдамдық» тобы
- «Кеш» ұғымына қарсы сөз: ерте.
- «Кіші» ұғымына қарсы сөз: үлкен.
«Уақыт» тобы
- Екінші разрядтың атауы: ондық.
- Ұзындық өлшем бірліктері: км, м, см.
«Қашықтық» тобы
- Уақыт өлшем бірліктері: сағ, мин, сек.
- Үш ондық: 30.
IV. Мағынаны тану: жаңа сабақ
Ой қозғау
Бүгін біз білім теңізінде кемемен жүзіп, «Математика еліне» саяхат жасаймыз. Үлкен олжаға жету үшін білімімізді ортаға салып, бірлесіп жұмыс істейміз.
Ұран
Біз ақылды баламыз,
Есеп, жұмбақ, ойынның
Жауабын тез табамыз.
Туын ұстап білімнің
Саяхатқа шығамыз!
V. «Математикалық оқулық» аялдамасы
Оқулықпен жұмыс: 67-бет. Сурет бойынша сұрақтарға ауызша жауап беріледі, барлық топтың жауабы талданады.
I топ — «Жылдамдық»
№2 есеп
II топ — «Уақыт»
№3 есеп
III топ — «Қашықтық»
№4а есеп
Сурет бойынша талдау
- Жеңіл машина қозғалыста.
- Трактор қозғалыста емес (тоқтап тұр).
- Жаяу адам қозғалыста.
- Бір сағатта жүретін қашықтықтары әртүрлі: машина ең жылдам, трактор баяуырақ, жаяу адам ең баяу.
Жаяу адам
v = 5 км/сағ
Трактор
v = 10 км/сағ
Машина
v = 60 км/сағ
VI. Үлгі есептер: қашықтықты табу
Есеп 1
Жаяу адам сағатына 5 км жүрсе, 2 сағатта қанша км жүреді?
Есеп 2
Машина сағатына 90 км жүрсе, 4 сағатта қанша км жүреді?
Есеп 3
Трактор сағатына 10 км жүрсе, 5 сағатта қанша км жүреді?
Қосымша
Жеңіл машина: v = 90 км/сағ, t = 2 сағ. Қашықтықты тап.
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары орындалады (1–2 минут): көзге, қолға, денеге арналған жеңіл сергіту.
VII. Салыстыру және бақылау
Тасбақа
v = 5 м/мин, t = 3 мин
s = 15 м
Піл
v = 100 м/мин, t = 3 мин
s = 300 м
Велосипедші
v = 200 м/мин, t = 3 мин
s = 600 м
Не байқадық?
Уақыт бірдей болғанда (t = 3 мин) жылдамдық артқан сайын жүрілетін қашықтық та артады: 15 м, 300 м, 600 м.
VIII. Сәйкестендіру тапсырмасы
Берілген жылдамдықтарды дұрыс нысанмен сәйкестендір:
Жылдамдықтар
- Сағатына 100 км
- Минутына 5 м
- Сағатына 5 км
- Сағатына 850 км
- Секундына 6 км
Нысандар
- Жеңіл машина
- Тасбақа
- Адам
- Ұшақ
- Зымыран
Оқушылар жұппен немесе топпен талқылап, сәйкестендіруді дәлелмен айтады.
IX. Есептер жинағы
Есеп A: екі көлік
Велосипедшінің жылдамдығы — 20 км/сағ, уақыты — 4 сағ. Мотоциклшінің жылдамдығы — 70 км/сағ, уақыты — 3 сағ. Барлығы жүрген жолды тап.
Жауабы: 290 км.
Есеп Ә: ұшақ және тікұшақ
Ұшақ — 900 км/сағ, уақыты — 2 сағ. Тікұшақ — 200 км/сағ, уақыты — 3 сағ. Екеуі барлығы қанша қашықтық ұшты?
Жауабы: 2400 км.
Есеп Б: минутты сағатқа айналдыру
Аттың жылдамдығы — 15 км/сағ. 3 минутта қандай қашықтық жүріп өтеді?
1 сағ = 60 мин
15 км = 15000 м
15000 м : 60 = 250 м/мин
3 мин: 250 · 3 = 750 м
Жауабы: 750 м.
X. Сабақты қорыту
«Не білдік, не үйрендік?» ойыны
Әр жұп/топ формула бойынша қашықтықты табады: s = v · t.
Тапсырма 1
v = 12 км/сағ
t = 5 сағ
s = ?
Тапсырма 2
v = 4 км/сағ
t = 3 сағ
s = ?
Тапсырма 3
v = 9 км/сағ
t = 2 сағ
s = ?
Тапсырма 4
v = 6 км/сағ
t = 2 сағ
s = ?
Үй тапсырмасы
№9 есеп.
Бағалау
Сематикалық (қалыптастырушы) бағалау жүргізіледі.
Негізгі идея: қашықтық жылдамдық пен уақытқа тәуелді.
s = v · t