Семей қаласының тарихы сан қилы

Қазақ тілі • 5-сынып Тәрбие сағаты Тақырып: «Туған жер – тұғырың»

Мақсаты

  • Балалардың туған жері мен туған қаласы туралы білімін кеңейту.
  • Оқушылардың бойында патриоттық сезімді ояту.

Көрнекілігі

  • Лента
  • Интерактивті тақта
  • Нақыл сөздер
  • Кітаптар

Жоспары

  1. Ұйымдастыру
  2. Теориялық бөлім
  3. Сайыс
  4. Марапаттау
  5. Бекіту

I. Ұйымдастыру

1-жүргізуші

Армысыздар, құрметті ұстаздар мен оқушылар!

2-жүргізуші

Армысың, ұлылардың елі – қасиетті Семейім! Армысың, ұлы Абайды дүниеге әкелген, табанының ізі қалған, қазақ халқының даналығын паш еткен жер! Армысың, ардақты Шәкәрім мен Мұхтарды сыйлаған киелі Шыңғыстау!

Өлеңмен ашылу

Қазақстан! Пай, пай, пай! Ардағым-ай!
Сен менің шолпанымсың, жанған ұдай.
Өзіңде өмір сүрген қандай бақыт,
Өлмейтін махаббатым, арманым-ай!..

Мұқағали Мақатаев

Осы өлең жолдарымен «Туған жер – тұғырың» атты тәрбие сағатымызды ашық деп жариялаймыз.

II. Теориялық бөлім

Семей туралы жыр

Семейім менің – биіксің,
Баршаға құнды, биік шың.
Даналардың мекені,
Ізгілікті жиынсың.

Бәріміздің туған жеріміз – қазақ сахарасы, ал туған қаламыз – Семей өңірі. Ендеше, оқушылардың Семейге арнаған өлеңдерін тыңдап, оның байлығы мен өр рухын дәріптейік.

1-оқушы

Туған жер – асыл, қымбаттым,
Анамдай маған үн қаттың.
Алысқа сапар шексем де,
Сырлары болдың жұмбақтың.

2-оқушы

Сүйінші! Хабар жетті Семейімнен,
Қалайша «Бәрекелді!» демейін мен!
Жүректің қуанышын жария ғып,
Жарқылда, төгіл өлең, көмейімнен!

3-оқушы

Семейім, ерте кезден келе жатқан,
Етпейін тарихыңды неге мақтан!?
Қасыңда қосанжарлап қалмай қойған,
Құтылдың «Семипалат» деген аттан.

4-оқушы

Ойға алсам тағдырымды бір заманғы,
Байланып қол-аяғым шырғаланды.
Күзеліп тұлпарымның жал-құйрығы,
Қанаты сұңқарымның жұлмаланды.

5-оқушы

Семейім, «Семей» деген байырғы атың,
Елдіктің көрсетіп тұр парасатын!
Шертеді шежіресін әр ғасырың,
Зулаған замандардың толға сырын.

Ұлылар мекені

Абайдай дананың кіндігі кесілген жер.

Шәкәрім айдарын аялап өскен жер.

Мұхтардай тұлға нәр алып өскен жер.

Семейім! Семейім! Семейім!

Сұрақ-жауап: Семей тарихы

1-оқушы

Семей қаласының тарихы сан қырлы. Қилы заманды басынан кешкен көне шаһардың қойнауында талай тарихи оқиға жатыр. Жеті шатыр атанған Семейде өткен жылдардың тізбегі, сол дәуірдегі ел даналығы мен қазақ халқының тағдыры тоғысады.

2-оқушы

Семей – халқымыздың көне тарихи қалаларының бірі. Бұл қала Абай Құнанбайұлы, Мұхтар Әуезов, Шәкәрім Құдайбердіұлы сынды біртуар тұлғалардың және көптеген өнер, ғылым, мәдениет қайраткерлерінің отаны.

3-оқушы

Семей қаласының елтаңбасы бірнеше рет өзгерген. Соңғы үлгісі 1785 жылы бекітілген: көгілдір түсті қалқанда алтын түйе, ал төбесінде күміс түсті ай және бес бұрышты жұлдыз бейнеленген.

4-оқушы

Қаладағы мәдени орындарға Абай атындағы мұражай, Абай атындағы драма театры, Абай атындағы кітапхана, орталық кітапхана, Невзоров атындағы бейнелеу өнері мұражайы және басқа да мәдени мекемелер жатады.

Түйін

...Жұлдыздар аспанынан алшақ күліп,
Қарсы алар, түнде барсаң, самсап тұрып.
Семейім, сен арусың, сондықтан да
Мойныңа тағам жырды моншақ қылып.

Шынында да, Семейдің тарихы сан қырлы. Үш жарым ғасырға жуық уақыт ішінде бұл өңірде небір көрнекті тұлғалар өмір сүріп, қаланың дамуына үлес қосты. Сондықтан да Семейге «Қазақстанның рухани әрі мәдени астанасы» деген мәртебе берілгені айтылады.

Музыкалық үзіліс

«Қаражорға» биі

III. Сайыс

Тәрбие сағатымыздың келесі бөлімі – сайыс. Бұл кезеңде 3 «А» және 3 «Б» сынып оқушылары өзара сынға түседі. Сайыс 5 кезеңнен тұрады, әр кезеңде оқушылар Семей қаласы жөніндегі білімдерін көрсетеді. Жұмысты бағалайтын қазылар алқасымен танысайық.

1-кезең: «Сәлем — сөздің анасы»

Әр топ 1 минут ішінде өздеріне атау таңдап, оның мағынасын түсіндіреді. Қазылар алқасы уақытты қадағалайды.

Оқушылар ортаға шығып, эмблемаларын көрсетіп, топ атауларымен таныстырады.

2-кезең: «Мақал — сөздің мәйегі»

Әр топ белгіленген уақыт ішінде «туған жер», «туған ел», «Отан» тақырыбына мақал-мәтелдер жазады. Ең көп мақал-мәтел білетін топ жеңімпаз атанады.

Топ мүшелері мақал-мәтел санын айтып, үлгілерін оқып береді.

3-кезең: «Жұмбақ шешу»

Әр топқа мозайка беріледі. Шарты: көлденең орналасқан сандардан тік орналасқан сандардың қосындысын шығарып, жасырылған мақал-мәтелді табу.

Топ мүшелері нәтижесін көрсетіп, шешімін жариялайды.

4-кезең: «Семей — ұлылардың мекені»

Оқушылар көк немесе қызыл түсті белгішені таңдайды. Белгішеде жасырылған Семей өңірінің тумасы туралы мәліметті айтып береді.

Қатысушылар өз білімдерін ортаға салады.

5-кезең: «Семей — мәдени астана»

Оқушылар тақтадан бір түс таңдап, сол түсте жасырылған мәдени орын туралы мәлімет береді. Бұл кезең қаланың мәдени нысандарын қаншалықты білетінін көрсетеді.

Топ мүшелері таңдаған мәдени ортаны таныстырады.

Күту сәті

Сайыс кезеңдері аяқталды. Қазылар алқасы шешім шығарғанша, 3 «Б» сыныбының ұлдары дайындаған қысқа әзіл көріністі тамашалайық.

IV. Марапаттау

Қазылар алқасы шешімін жариялайды. Жеңімпаз топ мадақтау қағаздарымен және шағын сыйлықтармен марапатталады.

V. Бекіту

Құрметті ұстаздар, оқушылар және қонақтар! Бүгінгі «Туған жер – тұғырың» атты тәрбие сағатымыздың басты мақсаты — киелі Шығыстың, соның ішінде Семей өңірінің қасиетін, сұлулығын және рухани құндылығын дәріптеу.

Бейнематериал

Енді Семей топырағының қадір-қасиетін танытатын арнайы дайындалған бейнефильмге назар аударайық.

Ескерту

Бұл бөлімде фильм көрсетіледі.

Осымен «Туған жер – тұғырың» атты тәрбие сағатымыз аяқталды. Сау болыңыздар!