Сын тұрғысынан ойлау - сынау емес, шыңдалған ойлау
Коучинг тақырыбы: «Сыни тұрғысынан ойлау дегеніміз не?»
Бұл коучингтің мақсаты — мұғалімдердің сыни тұрғысынан ойлауды дамытудың маңызын терең түсініп, саналы қабылдауға бағытталған оқыту үдерісін құруына ықпал ету.
Ой салатын дәйексөз
«Ізденсе, талаптанса қолдан жасалмайтын шарт жоқ. Құнттамаған, ізденбеген, соңына түспеген адамның жұмысы еш уақытта берекелі болмайды.» — Ж. Аймауытов
Сыни тұрғысынан ойлау: мәні мен ерекшелігі
Сыни тұрғысынан ойлау — ашық қоғамның негізі. Ол адамның өзіне сұрақ қоя білуі және сол сұрақтарға жауап іздеуі, әр мәселеге қатысты жеке пікірін білдіріп, оны дәлелдей алуы, сондай-ақ өзгенің пікірін мұқият қарастырып, дәлелдердің қисынын талдай білуі дегенді білдіреді.
Негізгі қағида
Сыни тұрғысынан ойлау — «сынау» емес, «шыңдалған ойлау». Мақсат — кемшілік іздеу емес, мағынаны ашу, пайымдау және саналы шешім қабылдау.
Технология ма, бағдарлама ма?
Сыни тұрғысынан оқыту — жеке әдіс немесе бір ғана технология емес, бағдарлама. Бұл бағдарлама әлемнің әр түкпірінен жиналған білім беру мамандарының бірлескен еңбегіне сүйенеді.
Бағдарламаның басты мақсаты
Барлық жастағы оқушыларды кез келген мазмұнды сыни тұрғыдан қарастыруға, екі ұйғарымның ішінен саналы түрде бірін таңдап, шешім қабылдауға сабақ барысында үйрету.
- Сұрақ қою және жауапты дәлелмен негіздеу
- Өзгенің пікірін тыңдау, салыстыру, қисынын талдау
- Қарапайымнан күрделіге қарай ойлау әрекетін дамыту
Сабақтың құрылымы
1) Қызығушылықты ояту
Жаңа білімге көпірБұл кезеңде оқушының тақырып туралы нені білетіні анықталып, белсенділігі артады. Оқушыларды психологиялық тұрғыдан дайындау үшін қызығушылықты ояту стратегиялары қолданылып, жаңа сабаққа тартатын ойландыратын сұрақтар қойылады.
Дәстүрлі «Кім кезекші?», «Сабақта кім жоқ, неге жоқ?» сияқты сұрақтардың орнына жағымды ахуал құратын, ой қозғайтын тәсілдер басым болуы маңызды. Бұл кезең «Бүгінгі тақырыбымыз...» деп дайын ақпаратты хабарлаудан гөрі, бар білімді еске түсіртіп, жаңа білімге көпір салуға бағытталады.
2) Мағынаны ашу
Оқушы жаңа ақпаратты бұрынғы білімімен байланыстырады. Бұл кезеңді жүзеге асыруға түрлі тәсілдер көмектеседі: болжау кестесі, «Ойлан — жұптас — ортаға сал», сұрақ қоя білу, өзара оқыту және басқа да әдістер.
Дәл осы кезең оқушыны өздігінен білім алуға, өзін өзектілендіруге, танымдық қабілетін дамытуға және шығармашылық іс-әрекетін жандандыруға жетелейді. Бұл — оқушының «өзіндік еңбек ету» кезеңі.
3) Ой толғаныс
Бұл кезеңде оқу үдерісі қорытындыланады. Оқушылар өз ойлары мен байқаған ақпаратты өз сөздерімен жеткізіп, бір-бірімен алмасады. Алған білімін қолдана отырып шешім қабылдайды.
Егер тапсырма топтық түрде берілсе, оқушылар өз тұжырымын дәлелдейді, көрсетеді, бағалайды. Қорытындылауда эссе жазу, «бес жол өлең» сияқты стратегиялар да тиімді қолданылады.
Қорытынды сұрақ
Сыни тұрғысынан ойлау дегеніміз не — сіздің сабағыңызда ол қандай әрекеттер арқылы көрініс табады?