Оқушыларға алдына мақсат қоя білуге үйрету
Абай жаққан бір сәуле сөнбеу үшін
Бұл сабақ — Абай мұрасын тереңірек танып, ой елегінен өткізуге арналған пысықтау сабағы. Мақсат — оқушылардың білімін жүйелеу ғана емес, сөз өнерінің табиғатын сезіндіру, шығармашылық қабілетін дамыту және табиғат пен адам тұтастығын түсіндіру арқылы эстетикалық әрі экологиялық көзқарасын қалыптастыру.
Сабақтың түрі
Өткен тақырыпты пысықтау
Оқыту формасы
Бірлескен ұжымдық іс-әрекет
Пәнаралық байланыс
Тарих, музыка, орыс әдебиеті
Көрнекілік
Интерактивті тақта, PowerPoint презентациялары, компьютер
Сабақтың негізгі мақсаттары
1) Білімді тексеру және тереңдету
Абай шығармашылығынан алған білімді тексеру, сын тұрғысынан ойлау арқылы пысықтау. Әдебиеттің заңдылықтары мен ерекшеліктерін таныта отырып, оны басқа өнер түрлерімен салыстыра білуге үйрету.
2) Тіл мәдениеті мен шығармашылық
Байқампаздықты, ойлау шеберлігін, сөйлеу мәдениетін дамыту. Шығармашылықпен жұмыс істеуге дағдыландырып, тіл байлығын арттыруға жол ашу.
3) Эстетикалық және экологиялық тәрбие
Табиғат пен адам, жалпы тіршілік атаулының тұтастығын түсіндіру. Отанды, туған жерді сүюге, табиғатты қорғап, қолдауға баулу.
Әдістер мен стратегиялар
Сабақ барысында сұрақ-жауап, ой бөлісу, талдау, қосымша әдебиеттермен жұмыс, проблемалық баяндау және зерттеушілік әрекет тәсілдері қолданылады. Нәтижеге жеткізетін өзек — оқушыны ойландыру, жауапкершілікке баулу және пікірін дәлелдеуге үйрету.
Орта қалыптастыру
- Бір-бірінің пікірін тыңдайтын қауіпсіз әрі құрметті орта құру.
- Оқушыны өз мақсатын нақты қоя білуге үйрету.
Ойлау мен жауапкершілік
- Шығармашылықпен жұмыс істеуді жүйелі дағдыға айналдыру.
- Айтқан және жазған жауабына есеп бере білуге баулу.
- Сын тұрғысынан ойлау арқылы өз ойын анық жеткізуге үйрету.
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды екі топқа бөлу, сабақ мақсаты мен күтілетін нәтижені нақтылау.
Қызығушылықты ояту
Ой шақыру арқылы назарды интерактивті тақтаға аудару. Осы сәттен бастап оқушылар Абай шығармаларын қаншалықты білетінін көрсетеді: ұғымдарды тарқату, негізгі идеяларды табу, қысқаша дәлел келтіру.
I. Абай лирикасы
Топтастыру әдісі қолданылады: оқушылар жаңа идеяларды жинақтап, өзара байланыстырады және тақырыпты ашық талқылауға бағытталады.
II. «Ғылым таппай мақтанба»
Абай өлеңдері — құты қашпас қазына. Оқушылар өлеңнің мағынасын аша отырып, өз пікірін дәлелмен жеткізеді, құндылықтар жүйесін бүгінгі өмірмен байланыстырады.
III. «Абай үні — халық тынысы»
Сергіту сәті ретінде үнтаспадан «Сегіз аяқ» әні тыңдалады. Тыңдағаннан кейін оқушылар өлеңдегі мақал-мәтелдер мен даналық сөздердің мағынасын ашып, көркемдік қызметін талдайды.
IV. Абай қарасөздері
Қарасөздер Абайдың философиялық көзқарасына нақты дерек береді, ақынның шығармашылық зертханасын танытады. Бұл мәтіндер оқушылар арасында пікірталас туғызып, ойды дәлелдеуге үйрететін тиімді алаңға айналады.
V. «Болмасаң да ұқсап бақ»
Оқушылар Абай дәстүріне ілесіп, қысқа өлең құрастырады. Мақсат — көркем ойлау, ырғақ сезімі, сөз таңдауы және мазмұн тұтастығын тәжірибе арқылы меңгерту.
Қорытынды және бағалау
Сабақ соңында қалыптасқан білім, білік, дағдылар тексеріліп, жүйеленеді. Абай мұрасы — адамзаттың ғұмыр бойы игеріп, түйсіне беретін тұтас бір ғажайып әлем. Оны парасатты оймен, зерделі санамен оқып-үйрену — қасиетті парыз.
Сабақта белсенділік танытып, өзін жақсы көрсеткен оқушылар толық бағаланады.
«Өлі деуге бола ма, ойлаңдаршы,
Өлмейтұғын артына сөз қалдырған…»
Ұлы Абайдың төрелігі — оның жалынды жырлары мен өсиетті ойлары бүгін де бізбен бірге өмір сүріп келеді.