Иманипедагогикалық зерттеулердің әдіснамасы
Заманауи тәрбие теориясына түсініктеме: иманипедагогиканың теориялық тұғыры
Иманипедагогика — тәрбиені адамгершілік, рухани жауапкершілік және қоғамдық тәжірибемен сабақтастыра қарастыратын педагогикалық бағыт. Бұл сала педагогика ғылымының жалпы қағидаларымен үндесіп, теориялық және технологиялық міндеттерді жүйелі түрде жүзеге асырады.
Теориялық міндеттер: үш деңгейлі құрылым
1) Сипаттау және түсіндіру
Педагогикалық құбылыстарды жүйелі түрде сипаттап, олардың мәнін ашу және түсіндіру; құбылыстың құрылымын, байланыстарын, көрініс формаларын талдау.
2) Анықтау (диагностикалық)
Педагогикалық құбылыстың нақты жағдайын айқындау; ықпал етуші шарттар мен себептерді анықтау; тәрбие үдерісіндегі қиындықтар мен ресурстарды дәл белгілеу.
3) Болжау (прогноздау)
Педагогикалық жағдаяттарды табиғи тұтастық күйінде зерттеп, соның негізінде тәрбиелік болмыстың жаңартылған моделін құрастыру; ықтимал нәтижелер мен тәуекелдерді алдын ала бағалау.
Технологиялық қызметтер: қолданбалы іске асыру арналары
Жобалау (проекттеу)
Педагогикалық іс-әрекеттің мазмұны мен сипатын қалыптастыруға бағытталған әдістемелік материалдарды әзірлеу: оқу жоспары, бағдарлама, оқулықтар мен оқу құралдары, педагогикалық ұсыныстар және ұйымдастыру нұсқаулықтары.
Жаңалау
Тәрбиелеу тәжірибесін жетілдіру мақсатында педагогика ғылымының заманауи жетістіктерін мектеп өміріне, отбасы және әлеуметтік ортаға енгізу; оларды жаңа жағдайда тиімді пайдаланудың жолдарын табу.
Ықпал таныту (рефлексивтік) және реттеу-түзету (коррекциялық)
Ғылыми зерттеу нәтижелерінің оқу-тәрбие ісіне ықпалын бағалау; теория мен тәжірибе арасындағы байланысты нақтылап, қажет болған жағдайда реттеу-түзетулерді іске асыру.
Иманипедагогикалық зерттеулердің әдіснамасы
Әдіснама (грек. methodos — зерттеу жолы) — таным мен зерттеу үдерісі туралы ілім. Ғылым дамуының негізгі шарты — жаңа деректермен үздіксіз толығып отыру. Ал деректерді жинақтау, жүйелеу және түсіндіру ғылыми негізделген зерттеу әдістеріне тәуелді.
Әдіс ұғымы
«Әдіс» термині нақты бір нысанды танып-білуге апаратын жолды білдіреді. Осы тұрғыдан алғанда, әдіснама — танымның жолдары мен қағидаларын зерттейтін сала.
Әдіснама және философия
Әдіснама көбіне белгілі бір философиялық жүйемен байланысты қалыптасады. Ұзақ уақыт бойы педагогика философияның құрамында дамып, бүгінге дейін екі ірі әдіснамалық бағыттың ықпалын сақтап келеді.
Материалистік тәрбие теориясындағы өзекті идея
Материалистік тұғырнама үшін маңызды қағида: адамның жеке тұлға болып дамуының негізгі көзі оның өзінен тыс әлеуметтік ортада жатады, ал қалыптасуы қоғамның ықпалының, соның ішінде тәрбиенің нәтижесінде іске асады.
Сонымен бірге бұл көзқарас адамның қоғамдық тұлға ретінде қалыптасуында оның ішкі жан-дүниелік белсенділігі де маңызды рөл атқаратынын жоққа шығармайды: тұлға сыртқы ықпалдарды қабылдап қана қоймай, оларды саналы түрде өңдеп, таңдаулар жасайды.
Педагогиканың философиялық әдіснамалық негіздері
Идеалистік бағыт
Ежелгі грек философиялық-педагогикалық ойында идеалистік бағытты ұстанған Сократ пен Платон адам дамуының шешуші факторы ретінде табиғатты (туа біткен негіздерді) басым деп қарастырды.
Материалистік бағыт
Материалистік бағыттағы Гераклит, Демокрит және Эпикур адамның қалыптасуын сыртқы ықпалдармен, өмір сүру жағдайларымен және әлеуметтік тәжірибемен байланысты түсіндірді.
Қорытынды
Иманипедагогика педагогиканың жалпы ғылыми логикасына сүйене отырып, теориялық талдау мен технологиялық іске асыруды бір арнаға тоғыстырады. Оның міндеттері құбылысты түсіндіруден бастап, диагностика мен болжауға дейінгі кезеңдерді қамтиды, ал қызметтері жобалау, жаңалау және рефлексивтік түзету арқылы тәрбие тәжірибесін нақты өмір жағдайына бейімдейді.