Оқушыларды кім
Сабақ жоспары
Қазақ әдебиетіндегі тұңғыш роман: «Бақытсыз Жамал»
Бұл сабақта М. Дулатұлының «Бақытсыз Жамал» романының композициясы талданады. Оқушылар шығарманы тұтастан бөлшекке және бөлшектен тұтасқа қарай талдау арқылы негізгі идеяны, автор позициясын және көтерілген әлеуметтік мәселені айқындайды.
Сабақтың оқу мақсаты
8.АИ1. Әдеби шығарманың композициясын талдау: композицияны тұтастан бөлшекке, бөлшектен тұтасқа қарай саралау.
Бағалау критерийі
Шығарма композициясын тұтастан бөлшекке, бөлшектен тұтасқа қарай талдайды; үзінділер арқылы автор идеясы мен кейіпкер әрекетіне дәлел келтіреді.
Ресурстар мен байланыс
- Оқулық, интербелсенді тақта, суреттер
- Топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар, тапсырмалар
- Кері байланыс, стикерлер
Пәнаралық байланыс: музыка, қазақ тілі.
Сабақ нәтижелері
Оқушылардың барлығы
Шығарманы талдау барысында өз ойын дәлелді түрде білдіреді.
Оқушылардың көбісі
Шығарманың композициялық құрылымын анықтайды.
Оқушылардың кейбірі
Композицияны тұтастан бөлшекке, бөлшектен тұтасқа қарай терең талдайды.
Тілдік құзыреттілік
Пәндік лексика мен терминология
Диалог пен жазылымға арналған тіркестер
- «Менің ойымша…»
- «Менің байқауымша…»
- «Шығармада көтерілген мәселе туралы былай ойлаймын…»
- «Басқа шығармалармен үндестігін салыстыра қарасақ…»
- «Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығы мынада деп білемін…»
Сабақтың басы: топқа бөлу
Оқушылар «Кім?» сұрағына жауап беру арқылы үш топқа бөлінеді. Сұрақтар сандықшадағы кеспе қағаздарға жазылады.
І топ
Жамал — Сәрсенбайдың қызы, Ғалидың ғашығы кім?
ІІ топ
Ғали — Жамалдың ғашығы, сүйгені үшін жанын құрбан етуге дайын жігіт кім?
ІІІ топ
Шолпан — Сәрсенбайдың екінші әйелі, Жамалдың анасы кім?
Үй жұмысын тексеру: «Микрофон» әдісі
Өткен тақырып: М. Дулатұлының «Бақытсыз Жамал» романы. Оқушылар сұрақтарға кезекпен жауап береді.
1.
Жамалдың өліміне кім кінәлі?
2.
Жамал неліктен әділетсіз қоғамның құрбаны болды?
3.
Сәрсенбай мен Байжанның іс-әрекетіне қандай баға берер едіңдер?
4.
Романдағы салт-дәстүрге (қалыңмал) көзқарасың қандай?
5.
Ақылына көркі сай сұлу Жамал неліктен бақытсыз болды?
6.
Жазушы оны неліктен бақытсыз етіп суреттеді деп ойлайсыңдар?
7.
Сәрсенбайдың екінші рет әйел алу себебі неде?
8.
Ғали өз бақыты үшін қаншалықты күресе алды?
9.
Қазақ және әлем әдебиетінен осы тақылеттес қандай шығармаларды білесің?
10.
Махаббат жолындағы күресті әлеуметтік теңсіздікке қарсы күрес ретінде қарастыруға бола ма?
Сабақтың өзегі
Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлері таныстырылады. Оқушыларға жеке, жұптық және топтық талдауға арналған үзінділер ұсынылады.
Қалыптастырушы бағалау
«Қол шапалақ» әдісі арқылы қолдау көрсетіледі.
Жұмыс форматы
Негізгі тапсырма (үзіндімен жұмыс)
- 1 Автор осы үзіндіде қандай қасиетке ерекше мән береді? Мәтін бойындағы автор позициясын талдаңдар.
- 2 Автор кейіпкердің іс-әрекетін, мінезін және қасиетін қандай тәсілдер арқылы көрсете алған?
- 3 Кейіпкерге қандай баға берер едің? Дәлелмен талда.
- 4 Кейіпкердің қасиеті мен іс-әрекеті арқылы автор оқырманға нені меңзейді, қандай ой салғысы келеді?
Жұмыс барысында оқушылар композицияны бөлшектен тұтасқа қағидасымен жинақтап, кейін тұтастан бөлшекке қағидасымен нақты эпизодтарға сүйеніп дәлелдейді.
Қорытынды
«Бақытсыз Жамал» — қазақ әдебиетіндегі тұңғыш роман ретінде әйел тағдыры, әлеуметтік теңсіздік, салт қысымы секілді өзекті мәселелерді көтереді. Сабақ мақсаты — осы идеяларды композициялық талдау арқылы ашып, оқушының әдеби-талдау мәдениетін қалыптастыру.