Бағдарламаның міндеті
«Қай істе де өнер қолдан, өнерлі адам жеңер болған» (Ж. Баласағұни)
Мазмұны
- I. Түсінік хат 4–5
- II. Қауіпсіздік ережесі 5–6
- III. Бағдарлама 6–12
- III.a. Бағдарламаның базалық мазмұны 12–13
- IV. Сабақ жоспарларының үлгісі 14–29
- IV.a. Сумоншақтан жасалатын бұйымдарды тоқу жолдары 30–35
- V. Қорытынды 36
- VI. Қосымша 37–38
- VII. Пайдаланылған әдебиеттер 39
Түсінік хат
Халықтың өмірі мен тұрмыс-тіршілігімен біте қайнасқан қолөнер туындыларын сол халықтың күнделікті өмірінен бөліп қарау мүмкін емес. Қолөнер бұйымдарындағы алуан түсті өрнек пен пішін адамзаттың табиғатпен етене байланысын, бөлінбес бірлігін айқын көрсетеді.
Әр елдің тарихи дамуына, тұрмысына, табиғи ерекшелігіне және эстетикалық талғамына сай қолөнері қалыптасып, ұрпақ жадында өшпес із қалдырды. Бүгінгі күн талабы — ұлттық нақыштағы бұйымдарды заманауи талғамға сай жаңғыртып, сапалы қолөнер туындыларымен толықтыру.
Қазақ ұлттық өнерін дамыту — өзекті мәселелердің бірі. Сондықтан мектеп оқушыларында бастауыш сыныптан бастап ұлттық бұйым жасауға деген қызығушылық пен талпынысты жүйелі түрде қалыптастыру қажет.
Бағдарламаның идеясы
Оқушыларды үйірмеге тарту арқылы халқымыздың мәдени мұрасын қадірлеуге, дәстүрді сыйлауға, өз бетінше еңбек етуге баулу және эстетикалық талғамын дамыту. Осы бағытта «Сиқырлы моншақ» үйірмесінің бағдарламасы әзірленді.
Бұл бағдарлама 5–6–7 сынып оқушыларына арналған және 3 жылдық оқу курсы ретінде құрастырылған. Үйірме жұмысының көлемі оқу жоспарына сәйкес 34 сағат, аптасына 1 сағат.
Бағдарламаны оқыту мақсаты
- Оқушыларға бисер туралы толық мағлұмат беру, моншақ тоқу бойынша білімін жүйелеу және шеберлік деңгейін арттыру арқылы әсемдік пен сұлулықты бағалай білуге үйрету.
- Жұмысты орындаудағы еріктілікті дамыту, алған білімді өз бетінше қолдануын қадағалау, эстетикалық талғам мен дербес жұмыс дағдыларын қалыптастыру, шығармашылық қабілетін дамыту.
- Осы өнер түріне қызығушылық ояту, ұқыптылық пен еңбексүйгіштікке тәрбиелеу, сұлулықты қабылдау сезімін дамыту.
- Төзімділікке тәрбиелеу және эстетикалық талғамын арттыру.
- Халқымыздың қолөнер және тіл мәдениетінің байлығын таныту, этнографиялық қазыналардың дәстүрлі қорын жинақтап, ұрпақ сабақтастығын нығайту.
Бағдарламаның міндеттері
- Ұлттық қолөнер негізіне сүйене отырып, теориялық білімді шығармашылықпен ұштастыру және іскерлік дағдыларды қалыптастыру.
- Заман талабына сай білім бере отырып, қолөнер бұйымдарын жасату және олардың бүгінгі қолданылу аясын көрсету.
- Байқағыштыққа, ойлануға, қиялдауға, бұйымның пішіні мен құрылымын алдын ала жобалауға дағдыландыру.
- Еңбекке шығармашылық көзқарасты қалыптастыру.
- Халықтық мұраны жинақтап, оны заман талабына сай түрлендіре отырып тұтынуға бағыттау.
Сыныптар бойынша мазмұны
5-сынып
Сумоншақтың шығу тарихымен, қажетті құрал-жабдықтармен, тоқу түрлері мен әдістерімен, қолданылу аясымен танысады. Сонымен қатар сумоншақтан шағын кәдесый бұйымдарын тоқуды үйренеді.
6-сынып
Алқа мен білезіктің жеңіл түрлерін және кәдесый бұйымдарын тоқуды меңгереді.
7-сынып
Күрделі алқа мен білезік түрлерін тоқуды, сумоншақпен кестелеу мен жапсырмалауды, ірі моншақтардан бұйым жасауды меңгереді.
Жаңашылдығы
Өзге халықтар сияқты қазақ халқында да қолөнер шеберлігін үйретуге қатысты ғасырлар бойы жинақталған мол тәжірибе бар. Ата-аналар ұрпағының «сегіз қырлы, бір сырлы» болып өсуін мақсат етіп, асыл қасиеттерді ұрпақтан-ұрпаққа жалғастырып отырған.
«Сиқырлы моншақ» үйірмесі сол дәстүрлі өнерді жас ұрпақ бойына сіңіруге, ұлттық құндылықтарды заманауи оқыту үдерісінде жаңғыртуға мүмкіндік береді.
Өзектілігі
Бүгінгі жасөспірімге білім берумен қатар, ұлттық дәстүрде тәрбие беру — басты міндет. Оның қайнар көзі — халықтық педагогика. Үйірме сабақтарында халықтың бай тарихи тәжірибесіне сүйене отырып, оқушыны еңбекке баулу, ойлау қабілетін дамыту, эстетикалық тәрбие беру және ізгі адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру көзделеді.
Халық педагогикасы тәсілдерін оқу-тәрбие процесінде жүйелі қолдану келешек ұрпақты Отанды сүюге, адамгершілікке, инабаттылыққа, имандылыққа, ұлтжандылыққа тәрбиелеудің, сондай-ақ ғылым мен мәдениетке, өнерге баулудың маңызды арнасы болып табылады.
Күтілетін нәтиже
- Халық тәрбиесінің ықпалы мен пайдасы, ұлттық тәлімнің ерекшелігі туралы мағлұмат алады.
- Халық қолөнерін игеру арқылы еңбексүйгіштікке тәрбиеленеді, халқының тарихын біліп, мәдени мұрасын қадірлеуге және дәстүрді жалғастыруға дағдыланады.
- Ұлттық қолөнер мен салт-дәстүрді құрметтеуге, сонымен бірге жаңашылдыққа ұмтылады.
- Қазақ мәдениетінің мән-мағынасын терең түсініп, дұрыс бағалай білуге үйренеді.
- Қолөнер сабағында шеберлігі шыңдалып, болашақ өмірге қажетті тәжірибе жинақтайды.
Практикалық жұмыс кезіндегі қауіпсіздік ережелері
Маңызды
Қайшы, ине және ұсақ моншақтармен жұмыс барысында қауіпсіздік талаптарын сақтау — жарақаттың алдын алудың негізгі шарты.
- 1 Қайшыны жолдасыңа үшкір ұшымен берме.
- 2 Қайшыны арнайы қобдишада сақта.
- 3 Инемен жұмыс істегенде оймақ киген дұрыс.
- 4 Инені киімге қыстыруға болмайды.
- 5 Инені тістеп, ауызға салуға болмайды.
- 6 Тот басқан инемен жұмыс жасауға болмайды.
- 7 Моншақтар шашылып кетпес үшін оларды бөлек жайпақ ыдыстарда немесе қорапшаларда ұста.
- 8 Бисер домалап кетпеуі үшін оны түкті матаның үстіне төккен дұрыс.
Тақырыптық жоспар туралы мәлімет
«Сиқырлы моншақ» үйірмесінің 2014–2015 оқу жылына арналған тақырыптық жоспары 5–6–7 сынып оқушыларына (қыз балаларға) бағытталған.
Ұйымдастыру деректері
- Мектеп
- А. Тайманов атындағы №34 мектеп-гимназия
- Пәні / Бағыты
- Технология (қолөнер, бисер тоқу)
- Жетекші мұғалім
- Гусманова Мөлдір Максимқызы
Ескерту: Мәтіндегі «жүктеу» белгісі бастапқы құжаттағы техникалық сілтемеге қатысты болғандықтан, бұл нұсқада мазмұндық бөлім ретінде берілмеді.