Шеберлер әлемі
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Тақырып
Үш таңбалы санды бір таңбалы санға көбейту.
Сабақтың түрі
Саяхат-сабақ (ертегі және «әлемдер» арқылы тапсырмалар орындау).
Мақсаттары
- Үш таңбалы санды бір таңбалы санға көбейтуді үйрету.
- Шығармашылық қабілеттерін дамыту және жылдам есептеу дағдыларын қалыптастыру.
- Математикаға қызығушылықты арттыру; ұқыптылыққа, ізденімпаздыққа, шапшаңдыққа тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Суреттер, қима қағаздар, оқулық, интерактивті тақта.
Ұйымдастыру кезеңі: «Математика патшалығына саяхат»
Сабақ оқушылардың зейінін шоғырландырудан және психологиялық дайындықтан басталады. Мұғалім балаларды «математика патшалығына» саяхатқа шақырып, алда кездесетін тапсырмаларды кедергі емес, білімге бастайтын белес ретінде қабылдауға жетелейді.
Ынталандыру шумағы
Біз ақылды баламыз, Есеп-жұмбақ ойынның Жауабын тез табамыз. Туын ұстап білімнің, Саяхатқа шығамыз.
Үй тапсырмасын тексеру
№7: Теңдеулерді шешу
- Теңдеу дегеніміз не?
- Теңдеудің түрлері: қарапайым және күрделі.
- Ұқсастығы: екеуі де теңдеу. Айырмашылығы: күрделі теңдеу екі немесе одан да көп амалмен, қарапайым теңдеу бір амалмен орындалады.
Өткенді қайталау: өрнектер
420 : 6 − 20 × 2 − 10 × 5 : 450 = ?
80 × 6 − 80 : 5 × 9 + 0 − 720 = ?
90 + 70 : 4 × 6 − 40 : 5 : 40 = ?
Ескерту: амалдардың орындалу тәртібін міндетті түрде сақтаймыз.
Жаңа тақырып: үш таңбалы санды бір таңбалы санға көбейту
Сабақта күннің жадын жазу, көркем жазу ұйымдастырылады. Оқушылар «Ертегілер әлеміне» саяхат жасап, әр тапсырмада бір қадам алға жылжып отырады: кім белсенді әрі мұқият болса, ертегінің жақсы кейіпкеріне айналып, жоғары баға алады.
Түсіндіру: разрядтық қосылғыштарға жіктеу
Үш таңбалы санды көбейтудің ыңғайлы тәсілі — санды разрядтық қосылғыштарға жіктеп, әр бөлігін жеке көбейту, кейін нәтижелерді қосу.
Мысал №1
112 × 4 = (100 + 10 + 2) × 4
= 100 × 4 + 10 × 4 + 2 × 4
= 400 + 40 + 8 = 448
Сабақтың «қағидасы»
- Санды жүздік, ондық, бірлікке бөліп оқимыз.
- Әр қосылғышты бір таңбалы санға көбейтеміз.
- Нәтижелерді қосып, толық жауапты шығарамыз.
Мысал №2: «Алғырлар әлемі» (тақтамен жұмыс)
123 × 3 = (100 + 20 + 3) × 3
= 100 × 3 + 20 × 3 + 3 × 3
= 300 + 60 + 9 = 369
Тапсырмалар «әлемдер» бойынша
№3: «Сандарды арттыру әлемі» (ауызша)
Мына сандарды 3 есе арттыр:
231 × 3 = 693
303 × 3 = 909
221 × 3 = 663
313 × 3 = 939
331 × 3 = 993
131 × 3 = 393
121 × 3 = 363
332 × 3 = 996
№4: «Шеберлер әлемі» (есеп)
Ертегілерде ұшқыш кілем мен сиқырлы аяқ киімді шеберлер жасайды. Бүгін «шеберлер» құмыра бояйды.
Шарт: I шебер 1 сағатта 8 құмыра бояйды. II шебер одан 2 құмыра кем бояйды. Екеуі 6 сағатта қанша құмыра бояйды?
Шешуі: (8 + (8 − 2)) × 6 = 14 × 6 = 84
Жауабы: екеуі бірге 84 құмыра бояйды.
№5: «Сиқырлы кестелер әлемі» (қима қағазбен жұмыс)
Сиқырлы кестенің «кілтін» табу үшін d мәнін қойып, өрнектердің нәтижесін толықтырамыз.
1-нұсқа: 121 × d − 100
| d | 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|---|
| 121 × d − 100 | 21 | 142 | 263 | 384 |
2-нұсқа: 121 × d + 100
| d | 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|---|
| 121 × d + 100 | 221 | 342 | 463 | 584 |
Қысқа әңгіме: көктем және алғашқы гүл
Көктемде шығатын алғашқы дала гүлі туралы әңгімелейміз. Гүлдің де жаны бар, тәні бар, Өзіндік әсем сәні бар. Қастерле, оны бағала, Біздерге берер нәрі бар.
Сергіту сәті
Гүлдер туралы әнге қосылып, қимыл-қозғалыс жасаймыз.
№6: «Фигуралар әлемі» (ауызша)
Күн жылынған соң бунақденелілердің тіршілігі жанданады. Біз «ең ақылды құмырсқаның» тапсырмасын орындаймыз: фигураның ауданын табуға көмектесеміз.
Қысқаша мәлімет: құмырсқа
Құмырсқалар жер шарында кең таралған, шамамен 10 мыңдай түрі бар. Денесі бас, көкірек және құрсақтан тұрады. Көп жағдайда топтанып, илеу жасап тіршілік етеді; илеуде аталық, аналық, «жұмысшы» және «жауынгер» құмырсқалар болады.
№7: «Есептер әлемі» (дәптермен жұмыс)
Есептің құрамдас бөліктерін (шарт, сұрақ, шешуі, жауабы) атап өтеміз.
Шарт: Қырқылдақ балапан күніне 234 шіркей жейді, ал бақаның баласы күніне 321 шіркей жейді. 3 күнде бақаның баласы қанша шіркейге артық жейді?
Шешуі: (321 − 234) × 3 = 261
Жауабы: 3 күнде 261 шіркейге артық жейді.
Қысқаша мәлімет: бақа
Бақаның терісі жылтыр әрі шырышты, өкпесі нашар дамығандықтан көбіне терісі арқылы тыныс алады. Тілінің ұшы айыр, жемін тілімен ұстайды, ұсақ жәндіктермен қоректенеді. Аналығы 500-ден 11 мыңға дейін уылдырық шашады. Дернәсілі итшабақ деп аталады.
№8: «Амалдар әлемі» (өзіндік жұмыс)
Математика — сан қырлы сандар әлемі. Кейде «сиқыр» амалдардың орындалу тәртібінде жасырынып жатады. Төмендегі өрнектерді өз бетіңше орында:
332 × 2 − 460 = ?
800 − 121 × 4 = ?
313 × 3 − 213 = ?
422 × 2 + 170 = ?
380 + 232 × 3 = ?
520 + 312 × 3 = ?
№11: «Зейінділер әлемі»
Бұл тапсырманы ең зейінді кейіпкер орындайды:
1, 2, 3, 123, 133, 234
Үлгі ретінде:
1 × 3 × 123 = 369
№12: «Өзін-өзі бақылау әлемі»
Үш таңбалы сандарды бір таңбалы сандарға көбейтуді ауызша қайталаймыз. «Үш ағайынды жігіттің» тілегі орындалды ма — яғни, бірлік пен білім сыннан өтті ме — соны тексереміз.
Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы
Қорытындылау
«Математика патшалығындағы» ертегілер әлеміне жасалған саяхат қорытындыланады: әр тапсырма оқушыны жаңа тәсілді түсінуге, қолдануға және бекітуге жетелейді. Ертегілер секілді бұл сабақ та жақсы әсермен аяқталады.
Бағалау
Сабақ бойы белсенді қатысқан, тапсырмаларды тиянақты орындаған оқушылар жоғары бағаланады.
Үй тапсырмасы
№9, №10 (230-бет).