Дауыссыз дыбыс
Сабақ туралы жалпы мәлімет
Мектеп
Атырау қаласы, №11 Ы. Алтынсарин атындағы орта мектеп
Мұғалім
Бастауыш сынып мұғалімі: Жұмағалиева Күлән Ғабдыжанқызы
Сабақ тақырыбы
Б дыбысы мен әрпі
Сабақтың мақсаты
Білімдік
- Б дыбысы мен әрпін таныту.
- Б дыбысына қатысты сөздерді дұрыс оқуға және жазуға үйрету.
- Б дыбысы бар сөздерді оқып-жазу дағдыларын қалыптастыру.
Дамытушылық
- Жаңа сөздерді меңгерту арқылы ой-өрісін, тілін, сөздік қорын дамыту.
- Ойлау мен есте сақтау қабілетін жетілдіру.
Тәрбиелік
- Табиғатты сүюге, қорғауға тәрбиелеу.
- Қамқорлық пен жауапкершілікке баулу.
Сабақ форматы
Түрі
Жаңа сабақты түсіндіру.
Әдіс-тәсілдері
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, жинақтау, ауызша және жазбаша жұмыс.
Көрнекіліктер
Кеспе әріптер, тақырыпқа қатысты суреттер, әріптің жазу үлгісі.
Негізгі екпін
Кілт ұғым
Б ұяң дауыссыз дыбыс
Артикуляциясы: еріндер бір-біріне нық тиіп, артынша кілт ашылуы арқылы жасалады.
Мысалдар
бор, басқа, барабан
Ескерту: Б дыбысы сөздің басында және ортасында кездеседі.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың зейінін сабаққа аудару, жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру.
Психологиялық дайындық
Қайырлы күн деп айтамыз,
Түсте бірге қайтамыз.
Отбасының гүліміз,
Көңілді өтер күніміз.
Ой қозғау (сұрақ-жауап)
- Дыбысты не істейміз?
- Естиміз, айтамыз.
- Дыбыстар нешеге бөлінеді?
- Екіге: дауысты және дауыссыз.
- Әріпті не істейміз?
- Көреміз және айтамыз.
- Өткен сабақта қандай дыбыспен таныстық?
- М дыбысы.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- М дыбысы қандай дыбыс?
- Сөздің қай буынында жазылады?
- Сөздерді дауыстап, тізбектей оқу; тақтаға жазу.
Қайталау сұрақтары
- Жыл мезгілдері нешеге бөлінеді? 4-ке.
- Әр мезгіл неше айға созылады? 3 айға.
- «Мезгіл» сөзінің бірінші дыбысы қандай?
- М дыбысы неліктен дауыссыз?
- Дауыссыз дыбыс қандай түспен белгіленеді?
Үй жұмысы
«М дыбысы мен әрпі» тақырыбын қайталау, «Қар» мәтінін оқу.
- Мәтінде қай мезгіл суреттелген?
- Қыстың ерекше белгілері қандай?
«Моншақ құрастыру» (кассадағы сөздер)
Сөздерді оқыту және мәнерлеп айту:
III. Білімді пысықтау
Дауысты дыбыстар
О, А — дауысты дыбыстар. Себебі, оларды айтқанда өкпеден шыққан ауа ауыз қуысында ешбір кедергіге ұшырамай, еркін шығады.
Дауыссыз дыбыстар
Т, П, Н, Р, Ғ, Л, У, Ш, Й, Қ, Д, М — дауыссыз дыбыстар. Себебі, бұл дыбыстарды айтқанда ауа түрлі кедергілерге ұшырап, қысылып шығады.
Әріптерді жатқа айту
Аа, Тт, Пп, Нн, Ғғ, Рр, Лл, Уу, Шш, Йй, Оо, Ққ, Дд, Мм
Тақтамен жұмыс (мысал сөздер)
мата, мақта, тамақ, мал, мол, қалам
IV. Жаңа сабақ: «Б» дыбысы мен әрпі
Жұмбақтар
- Өзі біреу, көзі үшеу. Бағдаршам
- Қанаты жоқ ұшпайды, су астында қыстайды. Балық
- Жазу жазып жалықпаған, жаза-жаза арықтаған. Бор
Осы сөздердің барлығында бірінші болып Б дыбысы естіледі.
Дыбысты таныстыру
Б — ұяң дауыссыз дыбыс. Айтылуы: еріндер нық түйісіп, бірден ашылады.
Өлең жолдары арқылы бекіту
Ақ сарайын талқандап,
Шықты біреу талтаңдап.
(Балапан)
Қызықтырып әркімді-ақ,
Суда жүзер жалтылдап.
Б әрпінен басталған
Сол жүзгіштің атын тап.
(Балық)
Тарбаң-тарбаң тарбиған,
Түрі жаман жарбиған.
(Бақа)
Суреттегі атаулардың барлығы Б дыбысынан басталады.
Буын құрау
Ба, Бо, Бу
Ойын: «Сөз ойла, көп ойла»
Тапсырма: ішінде Б дыбысы бар сөздерді табу.
Тәрбиелік бөлім: «Балапанға қамқор бол»
Бүгінгі сабаққа балапан қонаққа келді. Оған қамқор болып, қорғауға үйренеміз.
Балапанның қорегі: құрт, құмырсқа, қоңыз.
V. Оқулықпен жұмыс
Суретпен жұмыс
- «Балық», «бақа» сөздеріне буындық және дыбыстық талдау жасау.
- Б дыбысының дауыссыз екенін анықтау.
Әріп таңбасымен танысу
Баспа түрі
Б б
Жазба түрі
Дәптерде үлгі бойынша жазу
Дыбысты 3 рет дұрыс дыбыстату (хормен).
«Шапалақ» әдісімен оқу
Бала, бата, бор, бота
Баба, бота, бал, Болат
Бала, балақан, балапан, ботақан
Сөйлемді оқыту
Болат, балапандарға қара.
Талқылау: Неліктен «балапандарға қара» дейді? (Оларға қауіп төнуі мүмкін, мысалы, мысық алып кетуі ықтимал.)
Шешім: мысықты дыбыспен үркіту, ән айту арқылы назар аударту.
Тақтамен жұмыс
бала, баба, бата, бота, бор, бал
Тапсырма: сөздермен сөйлем құрау; буын құрамын ажырату.
Оқу дағдысын жетілдіру
аман, нан, мал, қаймақ
VI. Сергіту сәті
«Төлдер әні»
Талқылау: төлдердің атауында Б дыбысы бар ма? Мысалдар: бұзау, бота.
VII. Дәптермен жұмыс
- Б әрпін тақтада жазу үлгісімен көрсету.
- Ауада жазу, кейін дәптерге жазу.
Жазу сәті (өлең)
Дәптерімізді ашайық,
Қолға қалам алайық.
Салақтықтан қашайық,
Әдемі етіп жазайық.
Тапсырмалар
- Бастыру жұмысы.
- Өздері жазып көру.
- Суретпен жұмыс.
VIII. Білімді бекіту және қорытынды
Өтілген әріптер мен буындар
Әріптер
Аа, Тт, Пп, Нн, Ғғ, Рр, Лл, Шш, Йй, Ққ, Дд, Мм
Буындар
ма, та, па, ға, ра, ла, ша, қа, да, ма, ба
Жаттығулар мен ойындар
Сөздік диктант
мал, бор, бала, дала
Тапсырма: дыбыстық талдау жасау.
Мезгіл туралы сұрақтар
- Қазір қай мезгіл? Күз.
- Күз — жылдың нешінші мезгілі?
- Күздің нешінші айы?
Ойын: «Жоғалған әріп»
т...р, д...п, б...л
Ойын: «Шашылған әріптер»
а, р, б; р, о, б; а, л, а, б
Күтілетін сөздер: бар, бор, бала
Қорытынды сұрақтар
- Б дыбысы сөздің қай бөлігінде кездеседі?
- Б қандай дыбыс?
- Балапан сөзінен кім көп сөз құрастыра алады?
Сабақ соңында ана тауық балапанын іздеп келеді. Бұл көрініс арқылы оқушылардың қамқорлық, жауапкершілік туралы түсінігі бекітіледі.