Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі, шығармашылығы
Сабақ туралы жалпы мәлімет
- Пән
- Әдебиет (6-сынып)
- Сабақтың тақырыбы
- Шәкәрім Құдайбердіұлы. «Адамдық борышың» өлеңі
- Сабақтың түрі
- Дәстүрлі сабақ
- Сабақтың әдістері
- Түсіндіру, сипаттау, салыстыру, сұрақ-жауап, сөздікпен жұмыс, бағалау, бекіту, қорытындылау
- Көрнекіліктер
- Көркем әдебиеттер, бейнелі суреттер, рефераттар, бүктемелер
- Жұмыс формалары
- Жеке оқушымен, топпен және сынып ұжымымен жұмыс
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Оқушыларға Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен «Адамдық борышың» өлеңі туралы толық мәлімет беру, ой-пікірін қалыптастыру.
Дамытушылық
Ой-өрісін кеңейту, ойлау белсенділігін арттыру, сөйлеу шеберлігі мен тіл мәдениетін дамыту, сөздік қорын молайту, шығармашылық ізденіске баулу.
Тәрбиелік
Елін, жерін, Отанын қадірлеуге; адамгершілікке, адалдыққа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Кезекшінің мәлімдемесі.
- Журнал бойынша оқушыларды түгендеу.
- Жаңа сабаққа дайындық.
II. Үй тапсырмасын тексеру
«Құлақтан кіріп бойды алар» және «Әсемпаз болма әрнеге» өлеңдерінің оқушылар таңдаған бөлігін жатқа сұрау. Қосымша сұрақтар арқылы өткен тақырыпты қорытындылау.
III. Жаңа сабақты түсіндіру
Бүгінгі сабақта Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен «Адамдық борышың» өлеңінің идеялық мәні түсіндіріледі.
Шәкәрім Құдайбердіұлы 1858 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Шыңғыс тауының бөктерінде дүниеге келген. Әкесі Құдайберді — Абайдың туған ағасы. Әкесінен ерте айырылған Шәкәрім немере ағасы Абайдың тікелей тәрбиесінде өседі.
Арнайы оқу орнын тәмамдамағанымен, Абайдың бағыт-бағдарымен түрік, араб, парсы және орыс тілдерін меңгеріп, өз заманының білімді, озық ойлы тұлғасына айналды. Екі рет қажылық сапарға барып, оны ғылым-білімін толықтыруға да пайдаланды.
Орыс әдебиетінің ұлы классигі Л. Н. Толстоймен пікірлес болып, хат алысып тұрғаны мәлім. Кей кезеңде Толстойдың идеяларына ден қойып, елден оқшауланып, әдеби шығармашылықпен айналысады.
1931 жылы ақын жазықсыз қазаға ұшырап, шығармалары ұзақ уақыт жарияланбай келді. Тәуелсіздік жылдарынан бері Шәкәрім мұрасы қайта жаңғырып, халық игілігіне айналды.
«Жолама қулар маңайға», «Адамдық борышың» сияқты өлеңдері арқылы ақынның ақ ниеті, адал көңілі мен өсиет-аманаты айқын танылады.
IV. Сабақты бекіту
Оқулықпен жұмыс: «Адамдық борышың» өлеңін оқу, мазмұнын талдау, негізгі ойды анықтау.
Адамдық борышың — Халқыңа еңбек қыл,
Ақ жолдан айнымай,
Ар сақта, оны біл.
Талаптан да, білім мен өнер үйрен,
Білімсіз, өнерсіз,
Болады ақыл тұл.
Мақтанға салынба
Мансаптың тағы үшін,
Нәпсіңе билетпе
Басыңның бағы үшін.
Өміріңді сарп қыл өлгенше,
Жоба тап,
Жол көрсет,
Келешек қамы үшін.
Қайтадан қайрылып,
Қауымға келмейсің,
Барыңды, нәріңді
Тірлікте бергейсің.
Ғибрат алар артыңа із қалдырсаң,
Шын бақыт —
Осыны ұқ,
Мәңгілік өлмейсің!
V. Қорытынды
Сабақ соңында сұрақтар қою арқылы жаңа тақырыпты қорыту: ақын өмірінің негізгі кезеңдері, өлеңнің тақырыбы мен идеясы, тәрбиелік мәні.
Бағалау
Оқушылардың жауаптары мен белсенділігіне қарай білімдерін бағалау.
Үй тапсырмасы
- Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет жинақтау.
- «Адамдық борышың» өлеңін жатқа айтуға дайындалып келу.