Түнгі көйлектің сызбасы
Қызылорда қаласы, №197 қазақ орта мектебі
Технология пәнінің мұғалімі: Альжанова Роза Зейнуллаевна
Түнгі көйлектің сызбасын өз өлшемімен тұрғызу
Бұл сабақта оқушылар түнгі көйлек моделін өз бетінше таңдап, өлшем алып, сызба құрастыру және сән журналындағы үлгіні калькаға түсіру жолдарын меңгереді. Нәтижесінде киім дайындаудың негізгі кезеңдерін жүйелі түсініп, дәлдік пен талғамға мән беруді үйренеді.
Сабақтың мақсаты
- Оқушыларға түнгі көйлек моделін өз бетінше таңдауды үйрету.
- Әсемдікке баулу, талғаммен және ұқыпты киіне білу мәдениетін қалыптастыру.
Сабақтың міндеттері
Білімділік
Түнгі көйлек туралы мәлімет беру және өлшем алуды үйрету.
Дамытушылық
Теориялық білімді сарамандық жұмыста қолдану, өз бетінше ізденуге дағдыландыру, ой-өрісті дамыту.
Тәрбиелік
Ұқыптылыққа, талғампаздыққа, икемділікке тәрбиелеу және өнерге қызығушылықты арттыру.
Көрнекілігі, байланысы және әдістері
Көрнекілігі
Дайын түнгі көйлек үлгілері.
Пәнаралық байланыс
Геометрия, сызу, тарих, бейнелеу өнері, биология.
Сабақтың әдістері
Теориялық сабақ, сарамандық жұмыс, әңгімелеу, түсіндіру.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу.
- Оқушыларды түгендеу.
- Оқу-құралдарын тексеру.
- Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
2) Өткен сабақты қайталау
- Өлшем алу не үшін қажет?
- Түнгі көйлек тігу үшін қанша өлшем аламыз?
- «Мо» дегеніміз қандай өлшем?
- Бел орамы қалай өлшенеді?
3) Жаңа сабақты түсіндіру
Алдымен пішім парағы жайылады. Парақтың екі беті де қолданылады және әр беті тиісінше A, B, C, D әріптерімен белгіленеді. Пішім бөлшектерін оңай табу үшін парақ әріптермен белгіленген шаршыларға бөлінеді.
Парақтағы бөлшектер қара немесе қызыл түсті, әртүрлі пішіндегі контурлы сызықтармен ажыратылады. Үлгі суретінің жанында сол үлгіге сәйкес контурлы сызықтардың түрі мен түсі көрсетіледі.
Пішімді қалай көшіруге болады?
- Анық көріну үшін пішім парағындағы бөлшектердің контурын қаламмен бастырып шығуға болады.
- Бөлшектердегі барлық шартты белгілер мен сызықтарды толық белгілеу қажет.
- Кальканы пішім парағына жылжымайтындай етіп орналастырып, қажетті бөлшектердің контурын түсіреді.
Матаны қалай пішеді?
Пішу жоспары берілген матаға қарап құрастырылады. Жоспарда қандай маталар бір қабат, ал қайсысы қос қабат күйінде пішілетіні міндетті түрде ескеріледі.
- Бір қабат мата оның бет жағы бойынша пішіледі.
- Пішім бөлшектерінің үзік сызықпен берілген жағы төмен қаратып салынады.
- Әдіп секілді бөлшектер пішу жоспарында әрдайым нөмірлене бермейді.
Тігіске берілетін ең аз қосымша мөлшері
- Сыртқы киімдер үшін1 см
- Жеңіл көйлектер үшін1,5 см
- Төменгі бүктемелер үшін (пішуге байланысты)3–5 см
- Ішкі тігістер үшін0,7 см
Шақтап өлшеу кезінде дәлдік қажет ететін аймақтарда қосымшаны 2–3 см дейін ұлғайтуға болады.
Матаны қалай есептеу қажет?
Түнгі көйлекті пішу үшін, егер матаның ені 140–150 см болса, әдетте бір ұзындық жеткілікті. Төменгі және жоғарғы шеттерін тігуге әрі өңдеуге 10 см-ден қалдырған дұрыс. Егер мата енсіз болса, онда екі ұзындық алынады.
Киімді дайындау үрдісі және тігіндік біріктіру
Киімді дайындау үрдісі негізгі үш кезеңнен тұрады: үлгі дайындау, материалды пішу, бұйымды тігу.
Бөлшектерді біріктірудің үш тәсілі бар: жіппен, желіммен, дәнекерлеу арқылы.
Тігіндік біріктіру
Материалдың екі немесе одан да көп қабатын бір немесе бірнеше тігіс арқылы қосу.
Тігіс
Бір немесе бірнеше қабат материалдағы тігімнің жүйелі қатары.
Тігін бұйымдары бөлшектерін біріктірудің негізгі тәсілі — машиналық жіптік тәсіл.
4) Жаңа материалды бекіту
Бүгінгі сабақта түнгі көйлектің сызбасын құрастырып, сән журналынан калька қағазына үлгі түсіруді үйрендік. Бекіту үшін өлшем алу жолдарын атап өтейік:
- 1)Кеуде айналымы
- 2)Бел айналымы
- 3)Мойын орамы
- 4)Бөксе айналымы
- 5)Кеуде биіктігі
- 6)Алдыңғы бойдың белге дейінгі ұзындығы
- 7)Иық ұзындығы
- 8)Қолдың ұзындығы
- 9)Қолдың жоғарғы бөлігінің айналымы
- 10)Кеудеден белге дейінгі ұзындық
- 11)Белден тізеге дейінгі ұзындық
Үй тапсырмасы
- Тігіс түрлерін қайталау.
- Жасалған пішім үлгісін аяқтап келу.