Қазақша рефераттар

Кім жылдам

Тақырып

«Өзіңді өзің сыйласаң, жат жаныңнан түңілер»

Мақсаты

  • Сыйластық, мейірімділік, ибалық, имандылық құндылықтары туралы түсінік беру.
  • Оқушылардың ой-қиялын дамытып, өздігінен қорытынды жасауға баулу.

Тәрбиелік мәні

Дені сау, ұлттық сана-сезімі оянған, рухани ойлау деңгейі жоғары, иманды әрі ибалы, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсететін, бойында игі қасиеттері мол тұлға тәрбиелеу.

Түзету жұмысы

  • Қалдық көру қабілетін дамыту.
  • Көз жаттығуларын жасату.

Түрі, әдісі, көрнекілігі

  • Түрі: сайыс
  • Әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап
  • Көрнекілігі: суреттер

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың қызығушылығын ояту, сабаққа назарын шоғырландыру.

II. Кіріспе

Халқымыз ежелден адамгершілік, инабаттылық, сыйластық сияқты асыл қасиеттерді бойына сіңіріп, ардақ тұтып келеді. Адам өмірге келген сәттен бастап өзара сыйласу — баршаға ортақ қағида. Тіршілік иелерінің ішінде адам санасымен ерекшеленеді. Сондықтан ең алдымен адам өзін-өзі сыйлай білуі тиіс.

Егер адам өзін құрметтеп, бағалай алмаса, өзгеден сый-құрмет күту — бекершілік. Қазақ «Өз-өзіңді жаттай сыйла, жат жаныңнан түңілсін» деп бекер айтпаған. Бұл мақалдың астарында үлкен мағына бар: өзіңді қадірлеу — өзгеге құрметтің бастауы, ал сыйластық — татулық пен берекенің тірегі.

Адамдар бір-бірін сыйлай білгенде ғана араларында татулық орнайды. Айналаңдағы жандарға құрмет көрсете алсаң, өзің де сыйлы боласың. «Сыйға сый, сыраға бал» деген ұғым да осыны меңзейді. Үлкенге құрмет, кішіге ізет — ілтипаттың айқын белгісі. Дегенмен бүгінгі таңда бұл қасиеттер кей ортада әлсіреп барады. Сондықтан бүгінгі сабағымыз сайыс түрінде өтеді.

III. Негізгі бөлім: сайыс кезеңдері

  1. Таныстыру
  2. Дода
  3. Сөз мәйегі – мақал
  4. Кім жылдам?
  5. Ойлан, тап
  6. Тұлғаны таны

1-кезең: Таныстыру

I топ: «Қыран»

Қалықтап көкте жас қыран, Халықпыз сөзге тоқтаған. Тілімен топты жаратын, Тобымыз біздің — Қыран!

II топ: «Сұңқар»

Шығарар намыс топты алдан, Дуалы ауыз тілге арман. Сайысқа келдік біліммен, Тобымыз біздің — Сұңқар!

2-кезең: Дода

Бұл кезеңде әр топқа 20 сұрақ қойылады. Жауаптар тоқтаусыз, дұрыс әрі жылдам болуы керек.

I топқа сұрақтар

  1. Қазақстан қандай мемлекет?
  2. Көктем мезгілінде қандай мерекелер бар?
  3. Қазақ әліпбиінде неше әріп бар?
  4. ҚР-ның мемлекеттік тілі қандай?
  5. Абайды әлемге танытқан кім?
  6. Қыста не жауады?
  7. Ең сұлу құс?
  8. Қазақстан туының түсі қандай?
  9. Күздің бірінші айын атаңдар.
  10. Әнұранның авторларын атаңдар.
  11. Наурызда пісірілетін басты тағам?
  12. Біздің мектептің директоры кім?
  13. ҚР неше елмен шектеседі?
  14. Елтаңбаның авторлары кімдер?
  15. Абай Құнанбайұлының шын аты кім?
  16. Бір тәулікте неше сағат бар?

II топқа сұрақтар

  1. ҚР-ның рәміздері қашан қабылданды?
  2. Абай Құнанбайұлы кім?
  3. Қыс айларын атаңдар.
  4. Зере Абайға кім болады?
  5. Қазақтың тұңғыш ғарышкерін атаңдар.
  6. Дыбыстар нешеге бөлінеді?
  7. Абайдың неше қарасөзі бар?
  8. Тудың авторы кім?
  9. Бір жылда неше күн бар?
  10. Мұхтарды әлемге танытқан кім?
  11. Шоқан Уәлихановтың шын аты кім?
  12. Тамақты бұзбайтын салқын жәшік қалай аталады?
  13. ҚР тәуелсіздігін қай жылы алды?
  14. Бір жылда неше жыл мезгілі бар?
  15. 1 желтоқсан қандай мереке?
  16. Алғаш мектеп ашқан кім?

Ескерту: бастапқы мәтінде «әр топқа 20 сұрақ» делінгенімен, тізімде 16 сұрақ берілген. Сайыс жоспары өзгеріссіз сақталды.

3-кезең: Сөз мәйегі – мақал

Әр топ Отан, тіл, достық туралы мақалдардың жалғасын табады.

I топ

  1. Туған жердей жер болмас, туған елдей ел болмас.
  2. Шешеннің тілі — шебердің сөзі.
  3. Досы көпті жау алмайды, ақылы көпті дау алмайды.
  4. Отан оттан да ыстық.
  5. Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі.

II топ

  1. Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.
  2. Ер елінде, гүл жерінде.
  3. Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық.
  4. Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте.
  5. Туған үйдің түтіні жылы, туған ананың күтімі жылы.

4-кезең: Кім жылдам?

Берілген шашыраңқы сөздерден дұрыс сөйлем құрау керек.

I топ

Сөздер: бейнеленген, қанатты, жағында, екі, елтаңбаның, пырақтар.

Елтаңбаның екі жағында қанатты пырақтар бейнеленген.

II топ

Сөздер: біздің, білдіреді, шаңырақ, біртұтастығын, Отанымыздың.

Шаңырақ біздің Отанымыздың біртұтастығын білдіреді.

5-кезең: Ойлан, тап

Екі топқа бірдей «Қарлығаштар» сөзі беріледі. Осы сөздегі әріптерден жаңа сөздер құрастырылады.

қар қарлы тар ағаш ақтар ғашық ара аш ақ қаш

6-кезең: Тұлғаны таны

Сұрақтарға қысқа әрі нақты жауап беру.

  1. Жүз жасаған ақын? (Жамбыл)
  2. Құрманғазы Сағырбайұлы кім? (күйші)
  3. Құрманғазының шәкірті? (Дина Нұрпейісова)
  4. Ұлттық ғылым академиясының академигі?
  5. Шоқанның Қашқарияға сапары? (1858–1859)
  6. Абай Құнанбайұлының туған жері. (Семей)
  7. Семейде туған 3 кемеңгер. (Абай, Шәкәрім, Мұхтар)
  8. Қазақтың әлемге әйгілі балуаны? (Қажымұқан)
  9. Екі мәрте Кеңес Одағының батыры, ұшқыш. (Т. Бигелдинов)
  10. Жауынгер-жазушы, батыр. (Б. Момышұлы)
  11. Шығыстың қос жұлдызы. (Әлия, Мәншүк)
  12. Тұңғыш ағартушы-педагог. (Ы. Алтынсарин)
  13. Қазақ тіл білімінің атасы. (А. Байтұрсынұлы)
  14. 1836–1837 жылдардағы көтеріліс басшылары. (Исатай, Махамбет)
  15. Абайдың әжесі мен анасы. (Зере, Ұлжан)

IV. Қорытынды

Сайыс қорытындыланып, ұпайы жоғары топ анықталады. Осымен сайысымыз аяқталды. Баршаңызға сәттілік тілейміз!