Қазақша рефераттар

Ұядағы мәліметті түзету

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

  • Оқушылармен амандасу.
  • Оқушыларды түгендеу.
  • Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II. Өткен сабақты қайталау

  1. Электрондық кестелер не үшін арналған?
  2. Қай ақпарат бастапқы деректер, ал қайсысы нәтижелер деп аталады?
  3. Электрондық кесте ұяшығының адресі дегеніміз не?

Жаңа тақырып: негізгі әрекеттер

Электрондық кестеде (Excel) жұмыс істеу кезінде мәлімет енгізу, түзету, жылжыту және көшіру сияқты әрекеттер күнделікті орындалады. Төменде осы қадамдардың әрқайсысы қысқа әрі нақты түрде жүйеленді.

1) Мәтінді енгізу

Мәтін — кез келген символдар тізбегі. Егер мәтін санмен басталса, оны мәтін ретінде сақтау үшін басына ' (апостроф) белгісін қою қажет.

Егер мәтін ұяшық енінен ұзын болса, ол көрші бос ұяшықтардың аймағына “ағып” көрінеді. Ал оң жақтағы ұяшыққа басқа мәлімет енгізілсе, мәтін тек өз ұяшығының шегінде ғана көрсетіліп, сыртқы бөлігі қиылып қалады. Дегенмен толық мәтін компьютер жадында сақталады.

2) Сандарды енгізу

Электрондық кестеге сан енгізу әдетте бірден цифрдан басталады. Кей жағдайда енгізу =, +, - таңбаларынан да басталуы мүмкін.

Егер сан ұяшық енінен ұзын болса, ол экспоненциялық түрде көрсетілуі мүмкін немесе ұяшықта #### тәрізді белгілер пайда болады. Бұл тек көрсету тәсілі: санның толық разрядтары жадта сақталады.

3) Формулаларды енгізу

Excel-де кез келген арифметикалық өрнек формула түрінде жазылады. Формула ұяшық адрестері, сандар, функциялар және арифметикалық амалдар белгілерінен құралады.

=A1+B1
=SUM(C1:C10)

4) Бағаналар енін және қатарлар биіктігін өзгерту

Тышқан арқылы

Бағаналар әріптері немесе қатарлар нөмірлері арасындағы бөлу сызығына меңзерді апарыңыз. Меңзер екі бағытты көрсеткіге айналғанда, тінтуірдің сол жақ батырмасын басып тұрып бағананы/қатарды кеңейтіңіз немесе тарылтыңыз.

Мәзір арқылы

Өлшемі өзгеретін бағананы немесе қатарды белгілеңіз де, келесі командаларды орындаңыз:

  • Format → Row → Height (Қатар биіктігі)
  • Format → Column → Width (Бағана ені)

5) Ұяшықтағы мәліметті түзету

Енгізу кезінде

Қате байқалса, артық таңбаларды Backspace пернесімен өшіріп, дұрыс нұсқасын қайта теріңіз. Esc пернесі ұяшыққа мәлімет енгізуді болдырмай, қайта теруге мүмкіндік береді.

Енгізілгеннен кейін

Қажетті ұяшықты таңдап, түзету режиміне өту үшін F2 пернесін басыңыз немесе формула жолағындағы мәтіннің ішіне курсорды апарып шертіңіз. Түзетіп болған соң Enter немесе бағыттауыш пернелердің бірін басыңыз.

Мәлімет енгізілген сәттен бастап есептеуге қатысып, өзімен байланысты ұяшықтардағы нәтижелерді автоматты түрде өзгертеді. Бұл — электрондық кестелердің ең маңызды қасиеттерінің бірі.

6) Жылжыту (Move)

Жылжыту кезінде екі нәрсені нақтылау қажет: нені және қайда орналастырасыз.

  1. Жылжытылатын ұяшықты немесе блокты белгілеңіз (нені жылжытасыз).
  2. Меңзерді белгіленген аймақтың шекарасына апарыңыз: меңзер жылжыту көрсеткішіне айналғанда, тінтуірдің сол жақ батырмасын басып тұрып қажетті орынға сүйреңіз (қайда жылжытасыз).

7) Көшірме алу (Copy) және толтыру маркері

Көшіру кезінде бастапқы мәлімет өз орнында қалады, ал басқа жерде оның көшірмесі пайда болады. Көшіру жылжытуға ұқсас орындалады, тек бұл жолы Ctrl пернесін басулы ұстап тұру қажет.

Толтыру маркері (Fill handle)

Курсорды ұяшықтың (немесе блоктың) оң жақ төменгі бұрышына апарғанда, ол кішкентай қара плюсқа айналады — бұл толтыру маркері. Оны оңға немесе төмен қарай сүйреп, мәліметті бірнеше рет қайталауға болады.

Толтыру әсіресе формулаларды көшіру үшін өте ыңғайлы.

Жаңа сабақты пысықтау

  1. Электрондық кестеге сандар енгізу қандай команданың көмегімен орындалады?
  2. Көшірме алу қандай команданың көмегімен орындалады?

Үй тапсырмасы

Оқулық: 282–285-беттер.