Шеберлер тобы
Қызылорда қаласы, №197 қазақ орта мектебі
Бейнелеу өнері пәнінің мұғалімі: Әлібекова Нұргүл Орынтайқызы
Сайыс атауы
«Оюмен түстік жарысқа»
Түрі
Сыныптан тыс сайыс-сабақ
Пәнаралық байланыс
Еңбек, ана тілі, ән-әуез
Мақсаты
Оқушыларды қазақтың ұлттық ою-өрнек өнерінің ерекшеліктерімен таныстыру, төл мәдениетін қастерлеуге баулу, сондай-ақ олардың ұшқыр ойы, әсемдік талғамы, белсенді біліктілігі мен шеберлігін дамытуға ықпал ету.
Көрнекі құралдар
- Сайыс тақырыбы жазылған тақта/плакат
- Өнер туралы нақыл сөздер жазылған плакаттар
Қолданылатын әдістер
- Сұрақ-жауап
- Тест
- Топпен жұмыс
Сайыс барысы
«Оюмен түстік жарысқа» сайысында екі сынып оқушылары ою-өрнек туралы білімі мен біліктілігін, шеберлігін сынға салады.
Жүргізуші 1
«Оюмен түстік жарысқа» сайысына қош келдіңіздер.
Бағдарлама
- 1 «Атымда менің сырым бар» — екі топтың таныстыруы
- 2 «Ою ойғанның ойы ұшқыр»
- 3 «Кім білгір?» — тест сұрақтары
- 4 «Өрнекпен безендіру»
- 5 «Ою әнмен әсерлі» — ән байқауы
Жүргізуші 2
Сайысқа қатысушы екі топты ортаға шақырайық:
- 3 «а» сыныбы — «Шеберлер» тобы
- 3 «ә» сыныбы — «Жұлдызша» тобы
Халық даналығы: «Өнер — таусылмас азық, жұтамас байлық». Бабалардан қалған ою-өрнек өнерін үйреніп, дамыта түсу — бәріміздің міндетіміз.
Әділқазы алқасы
Әділқазы алқасы таныстырылып, сайыс кезеңдерінің нәтижесін бағалайды.
1-кезең: «Атымда менің сырым бар»
Шарт: топ атауының мән-мағынасын ашу.
«Шеберлер» тобы
Қазақ халқының қолөнер түрлері көп: зергерлік, ағаш пен мүйіз ұқсату, кілем тоқу, киіз басу, ши мен алаша тоқу, кесте тігу, ою-өрнек. Осы мұраны ғасырдан ғасырға жалғастырып, дамытатын — халық шеберлері. Біз де ата мұрасын жалғастырып, шебер болуға ұмтыламыз. Сондықтан тобымыз — «Шеберлер».
- Шебер біздің әжеміз, шебер біздің атамыз; шебер болған бабам да, біз де шебер боламыз.
- Бұйымдар мен заттарды сәндеу үшін көрнекті: қиын болса да қиналмай, мен де үйрендім өрнекті.
- Оя алсаң ою әдемі, үйлессін оған көлемі; бояуымен үндескен, ою әсем түр-түспен.
- Жұлдызша тобына сәлем беріп, ұл-қызға сәттілік тілейміз: озсын самғап шың-құзға.
- Оюмен ой бөлісіп, өзіңді таныт қалыспа: шат көңіл, күлкі, қуаныш — достық жеңсін жарыста.
«Жұлдызша» тобы
«Жұлдызша» — қазақтың байырғы өрнек белгілерінің бірі. Ою-өрнек тек көркемдік үшін ғана емес, шартты бейнелер арқылы халықтың өмірге талпынысын да танытқан. Бүгінгі сайыста аспан биігінен жарқырап көрініп, қонақтарға жұлдыз нұрын төгейік; ұлттық өрнектер де жұлдыздардай көбейіп, түрлене берсін, жарығы ешқашан сөнбесін деген ниетпен тобымызды «Жұлдызша» деп атадық.
- Ерте халық өнерінде өрнек болған — жұлдызша; кеңес кезеңінде де белгі болған — жұлдызша.
- Өнердегі жұлдызша халық танымын танытқан; оқушы таққан жұлдызша оқу талабын көрсеткен.
- Жұлдызды таққан атам да — Ері Еңбектің; жұлдызды таққан әжем де — он бір бөбектің берекесі.
- Ою ойып, оймақтай шеберлікті шыңдайық; білгір болып, білікті болып, тынбайық.
- Өнерді сүйген ұл-қызға «Жұлдызша» тобынан жалынды сәлем!
2-кезең: «Ою ойғанның ойы ұшқыр»
Топ мүшелері ою ойып, жылдамдық пен дәлдікті қатар көрсетеді.
Тұскиіз төрде ілінген — оюы қандай әдемі. Өрнегі анық білінген ұлттық бұйым — кәделі.
Қию оңай демеңдер: оған да өнер мен ой керек. Босқа мақтанып жүрмеңдер: қиюға епті жан керек.
3-кезең: «Кім білгір?»
Екі топқа тест сұрақтары беріледі. Топ мүшелері бірлесе отырып жауаптарын белгілейді.
«Шеберлер» тобы — тест
-
1) «Сынықмүйіз» оюы нені білдіреді?
- a) мүйіздің бір сыңарын білдіреді
- ә) малдың сынған мүйізіне ұқсайды
- б) бұғының мүйізіне ұқсайды
-
2) «Иттабан» оюы қай өрнек түріне жатады?
- a) өсімдіктік
- ә) геометриялық
- б) жануарлық
-
3) Геометриялық ою-өрнекке қай ою жатады?
- a) қошқармүйіз
- ә) тұмарша
- б) бүршік
-
4) Аспан әлеміне байланысты өрнек қайсысы?
- a) шұғыла
- ә) жіліншік
- б) өркеш
-
5) Құстарға байланысты ою-өрнекті ата.
- a) ботакөз
- ә) құсқанаты
- б) балта
«Жұлдызша» тобы — тест
-
1) «Қолтықша» оюы нені білдіреді?
- a) байлықты
- ә) қонақжайлылықты
- б) еңбекті
-
2) Өсімдіктік ою-өрнекке қай өрнек жатады?
- a) айшық
- ә) балдақ
- б) бүршік
-
3) «Ою-өрнек» атауы қай сөзден шыққан?
- a) живопись
- ә) натюрморт
- б) орнамент
-
4) Жануар тектес ою-өрнек қайсысы?
- a) ирек
- ә) сыңармүйіз
- б) айшабибі
-
5) Жәндіктерге байланысты өрнекті ата.
- a) өрмекші
- ә) қосдөңгелек
- б) өркеш
Ою-өрнек сәні көздің жауын алады: зат өрнексіз болса, мәні де солғындап қалады.
4-кезең: «Өрнекпен безендіру»
Бұл кезеңде қатысушыларға берілген бұйымды ою-өрнекпен безендіру тапсырмасы ұсынылады. Мұнда композиция, түстердің үйлесімі және орындау сапасы бағаланады.
5-кезең: «Ою әнмен әсерлі»
Соңғы кезең — ән байқауы. Әр топтан екі оқушы шығып, өнер көрсетеді.
«Шеберлер» тобы
- Оқушылар
- Айболат, Айжан
- Әні
- «Жылайды жапырақ»
«Жұлдызша» тобы
- Оқушылар
- Шайзада, Ақбота
- Әні
- «Ертегілер елінде»
Қорытынды және марапаттау
«Оюмен түстік жарысқа» сайысымыз өз мәресіне жетті. Қорытынды сөз әділқазы алқасына беріліп, қатысушы топтар марапатталады.
Ұпай нәтижесі
- «Шеберлер» тобы 75 ұпай
- «Жұлдызша» тобы 69 ұпай
Мұғалімнің қорытынды сөзі
Бауыржан Момышұлы атамыз: «Ою-өрнек, құрақ құрау — қазақтың кешегісі, бүгінгісі, ертеңі» — дегендей, ою ойуды үйрену және бұл өнерді жалғастыру — өз қолдарыңда.
- Жас ұрпақ өмірлі болсын.
- Тұрмысы көңілді болсын.
- Ата-анаға мейірлі болсын.
- Ағайын-туысқа пейілді болсын.
- Өнер-білімге зейінді болсын.
- Он саусағынан өнер тамған оюшы болсын.
Қатысушы топтар Алғыс хаттармен марапатталды.