Жер сілкіну ошағы
Жанартаулар, ыстық бұлақтар, гейзерлер
Бұл сабақта жанартаулардың құрылысы мен түрлері, сондай-ақ ыстық бұлақтар мен гейзерлердің табиғаттағы орны қарастырылады. Оқушылар құбылыстардың пайда болуы, пайдасы мен зияны, ықтимал зардаптары туралы нақты әрі сауатты қорытынды жасауға үйренеді.
Мақсаты
- Білімділік: жанартаулар, ыстық бұлақтар, гейзерлер туралы түсінік қалыптастыру; олардың пайдасы мен зиянын, ықтимал зардаптарын талдау.
- Дамытушылық: өз бетінше ізденіп, шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру; ойды еркін, нақты және сауатты жеткізу қабілетін дамыту.
- Тәрбиелік: жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу; тыңдау және сөйлей білу мәдениетін нығайту.
Сабақ сипаттамасы
- Типі
- Жаңа білім беру сабағы
- Түрі
- Аралас сабақ
- Көрнекілігі
- Қосымша деректер, оқулық, кескін карта, карта
Сабақ әдістері
Сабақ барысында оқушылардың белсенді қатысуын арттыру үшін бірнеше әдіс қатар қолданылады.
- 1 Сұрақ–жауап
- 2 Әңгіме–дәріс
- 3 Топтастыру
- 4 Кестемен жұмыс
- 5 Тірек-сызбамен жұмыс
- 6 Б.Ү.Ү. кестесі
Сабақ жоспары
- I Ұйымдастыру кезеңі: оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындау, зейінді сабаққа аударту.
- II Үй тапсырмасын тексеру: сұрақ–жауап, қорытындылау.
- III Жаңа сабақ: әңгіме–дәріс, кестемен жұмыс, тірек-сызба, топтастыру, қорытындылау.
- IV Бекіту: Б.Ү.Ү. кестесі арқылы жаңа білімді нақтылау.
- V Қорытындылау және бағалау
- VI Үй тапсырмасын беру
Үй тапсырмасын тексеру: сұрақтар
Алдыңғы тақырыпты еске түсіру үшін негізгі ұғымдар бойынша қысқа сұрақ–жауап жүргізіледі.
- Жер қыртысының қозғалыстары
- Жер сілкіну
- Сейсмикалық аймақтар
- Жер сілкіну ошағы
- Эпицентр
Жаңа сабақ: кіріспе
Жаңа тақырып әңгіме–дәріс форматында басталады. Одан кейін кесте және тірек-сызба арқылы жанартаудың құрылысы жүйеленіп, ұғымдар нақты мысалдармен бекітіледі.
Негізгі ой
Жанартау әрекеті Жер қойнауындағы магмалық үдерістермен байланысты; ал оның құрылысы мен күйі (сөнген, сөнбеген, ұйқыдағы) қауіп деңгейін бағалауға көмектеседі.
Кестемен жұмыс: жанартаудың құрылысы
Кесте арқылы жанартаудың негізгі бөліктері мен ұғымдары түсіндіріледі.
| Ұғым | Анықтамасы |
|---|---|
| Лава | Жер бетіне шыққан кезде ұшпа заттарынан айырылатын магма. |
| Көмей | Магма ошағынан жоғары қарай өтетін өзек (арна). |
| Кратер | Көмейдің жоғарғы бөлігіндегі тостаған тәрізді ойыс. |
Жанартау түрлері
Жанартаулар белсенділігіне қарай бірнеше түрге бөлінеді. Әрқайсысының табиғатқа әсері мен қауіп деңгейі әртүрлі.
Сөнген
Адамзат тарихында атқылағаны туралы ешбір дерек сақталмаған жанартаулар.
Сөнбеген
Ұдайы немесе жиі атқылап тұратын белсенді жанартаулар.
Ұйқыға кеткен
Ұзақ уақыт тыныш болған жанартаудың кенеттен қайта атқылай бастауы.