Протерозой заманында тіршіліктің дамуы
Жер тарихы және оны зерттеу әдістері
Бұл тақырып Жердің қалыптасуы, тіршіліктің пайда болуы мен дамуы, сондай-ақ геологиялық уақыттың кезеңдерге бөліну логикасын түсіндіруге бағытталған. Материал оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыруға, ой-өрісін дамытуға және экологиялық мәселелерге жауапкершілікпен қарауға тәрбиелейді.
Мақсаты
- Жер тарихының ғылыми деректермен дәлелденетін ақиқаттығын түсіндіру және дұрыс дүниетаным қалыптастыру.
- Жердің және Жер бетіндегі тіршіліктің пайда болуы туралы теорияларды талқылау арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту.
- Жер тарихының даму жолдарын меңгерту арқылы қазіргі экологиялық жағдайларға бейжай қарамауға тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Түрі:
- Жаңа сабақты меңгерту
- Әдістері:
- пікір алмасу, ой қозғау
- Көрнекілігі:
- тірек-сызба, суреттер
Пәнаралық байланыс
- География
- Дүниетану
- Химия
Сабақтың құрылымы
- I Ұйымдастыру кезеңі
- II Үй тапсырмасын сұрау: сұрақ-жауап, баяндау
- III Жаңа сабақ: оқу материалын түсіндіру
- IV «Жылдам оқып, көп білем»
- V «Мен тез ойлаймын»: биологиялық ұғымдар
- VI «Ұшқыр ой»: тест
Жер тарихының шежіресі
Жер тарихы өте ұзақ уақыт аралығын қамтиды және геологиялық уақыт бірліктеріне бөлінеді: заман, кезең, дәуір, ғасыр. Бір заманның аяқталуы мен келесі заманның басталуы аралығында құрлық пен теңіздің арақатынасы өзгеріп, тау түзілу процестері күшейеді. Бұл Жер бедерін түбегейлі өзгертіп, қайта қалыптастырады.
Негізгі замандар
Заман бойынша тіршіліктің дамуы
Архей: алғашқы жағдайлар
Архей заманында аспанды қою қара бұлт торлап, найзағай жиі жарқылдаған, жанартаулар белсенді атқылаған. Атмосферада оттек болмаған, ал көмірқышқыл газының көп болуы тіршіліктің дамуына қолайсыз орта қалыптастырған.
Протерозой: көпжасушалылыққа қадам
Протерозой — Жердің тарихи дамуындағы ең ұзаққа созылған замандардың бірі. Бұл кезеңде суда еркін жүзетін және су түбіне бекініп тіршілік ететін көпжасушалы жасыл балдырлар пайда болды.
- бактериялар
- көк-жасыл балдырлар
- талшықтылар
Жер қыртысы қабаттарынан табылған қалдықтарға сүйене отырып, теңіз ішекқуыстылары, губкалар, буылтық құрттар, былқылдақденелілердің кең тарағаны анықталған. Сонымен қатар саңырауқұлақтар мен буынаяқтылар қалдықтары да кездеседі.
Палеозой: алты кезеңнің жүйесі
Палеозой заманы 6 кезеңнен тұрады. Бұл жіктеу Жер тарихын рет-ретімен түсінуге және тіршіліктің өзгерісін уақыт бойынша салыстыруға мүмкіндік береді.
Қорытынды: тірі организмдер және биосфера
Біздің әлемімізде тірі организмдер биосферамен үздіксіз өзара ықпалдасады. Өсімдіктер, жануарлар және микроорганизмдер — тірі организмдердің негізгі топтары. Әртүрлі ортаға бейімделуінің арқасында олар ауада, суда және жер қыртысында кең таралған.